Shakespeare en Homerus.

Homerus en Shakespeare lijken op elkaar. Het waren beiden verzenmakers. Geen van beiden heeft ooit al die prachtige verhalen bedacht die aan hun toegeschreven worden, maar ze hebben ze wel op vers gezet op een manier die de terechte bewondering van de hele toenmalige wereld kreeg.

Van Shakespeare weten we dat allemaal wat nauwkeuriger dan van Homerus, maar de gelijkenis tussen die twee is zo opvallend dat het ook voor Homerus moet hebben gegolden, dat zijn grote kracht lag in het op vers zetten van verhalen die anderen hem hadden aangedragen.

Shakespeare kwam uit Stratford, een klein stadje op het platte land in Warwickshire. Hij ging naar Londen om het toneel vak te leren. Niet het acteren meteen, maar de organisatie van een toneelgroep en het beheer van een theater. Hij was homofiel, wat in die tijd iets was dat je verborgen hield. Maar híj kwam terecht in een club van heel welgestelde homofielen. Die leverde hem ook de verhalen waar hij teksten voor acteurs van maakte. Dat hij zo goed verzen maken kon, was meegenomen, maar het was nooit meer dan een onderdeel van zijn dagelijkse werk. Producties op de planken krijgen, daar ging het om en ook daar was hij goed in.

Voor zijn welgestelde supporters waren de toneelstukken een middel om hun ideeën te verspreiden. Kranten en andere media waren er nog niet. Voetbal en andere publiekssporten waren er ook niet. Wie uit wilde gaan en belangstelling had voor wat er gedacht en gedaan werd in Engeland, was aangewezen op het toneel.

Shakespeare heeft daarvan geprofiteerd, maar omgekeerd hebben wij er de fraaiste producten van de West-Europese literatuur aan overgehouden.

 

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Wat de honden kregen.

Het oude testament had weinig met gojs, of niet-joden. De houding van Jezus van Nazareth week weinig af van die van zijn landgenoten: wantrouwen en vijandigheid tegen de soort, maar aardig als het om individuen ging.
Toen een niet-joodse vrouw hem genezing vroeg voor haar dochter wees hij dat verzoek op etnische gronden van de hand. Je geeft je eten aan je kinderen en niet aan de honden, meende hij. Maar, zei de vrouw, de honden krijgen toch wat er van de tafel valt en Jezus voldeed in tweede instantie aan haar verzoek vanwege haar persoonlijke vertrouwen. Hij was een aardige man die zijn etnische beperkingen kon overstijgen.

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan[1] geeft niet aan dat Jezus erg op Samaritanen was gesteld, maar ze diende als waarschuwing voor Farizeeën en Sadduceeën dat alles, zelfs de Samaritanen, beter was dan de hypocrisie van degenen die zich wel aan de letter maar niet aan de geest van de wet hielden. De Samaritanen waren intussen in de ogen van de joden niet veel beter dan de zigeuners in het Duitsland van voor de tweede wereldoorlog.
Deze gelijkenis  en de verhalen van de Palestijnse vrouw en de Romeinse centurio geven aan, dat Jezus tegenover individuen uit den vreemde niet de hardheid toonde die hij, net als andere joden, aan de dag legde tegenover de naties waar zij uit stamden.

De ethiek van de verlichting, zoals vorm gegeven door Immanuel Kant, maakt geen verschil tussen naties, althans eist dat mensen behandeld worden ongeacht de natie waaruit zij stammen. Dat lijkt een uitwerking van de christelijke ethiek, maar met de toevoeging dat hun etnische achtergrond hen niet kan worden tegengeworpen.
De tegenwoordige stand van de ethiek is dat ook de vreemde naties zelf als gelijken moeten worden beschouwd en dat hun leden, ongeacht individuele kwaliteiten, aanspraak kunnen maken op behandeling als deelgenoten aan onze beschaving, als leden van dezelfde stam dus als het ware. Dat is nieuw en ook niet helemaal begrijpelijk. Wie geen deel uitmaakt van onze samenleving en dat ook uitdrukkelijk niet wil, heeft geen aanspraken jegens ons, zomin als wij dat hebben jegens hem. Die aanspraken krijgt hij pas als hij als individu deel uit gaat maken van onze gemeenschap.

De bedoeling van Kant en het verlichte humanisme was om van de wereld één gemeenschap te maken. Het Alle Menschen werden Brüder was geen geconstateerd feit maar een politiek programma. Het toekennen van lidmaatschapsrechten aan degenen die geen leden zijn van de club kan hoogstens als wervingsmiddel en tijdelijk, maar niet blijvend zoals de progressieven in Nederland en andere westerse landen dat schijnen te willen. Dat leidt niet tot een wereldgemeenschap maar tot het parasiteren van derde wereldlanden op de beschaving van de industriële wereld en een afbraak van de eigen beschaving. Dat is voor niemand een vooruitgang. Voor ons niet maar zeker ook niet voor de rest van de wereld.

[1]
De Samaritanen waren de bewoners van Judea (de West Bank) die tijdens de Babylonische gevangenschap achter gebleven waren en die daarom de grote religieuze veranderingen in het Joodse geloof in Babylon niet hadden meegemaakt. Ze werden door de teruggekeerde Joden als ketters beschouwd.

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Het stoppen van de immigratie.

Artsen zonder Grenzen worden door Europese landen en nu ook door Panama gecriminaliseerd, niet omdat ze mensenlevens redden, maar omdat ze de immigratie naar Europa bevorderen.

Aquarius, een enkel schip van de A.z.G. heeft ons een paar jaar geleden 3184 nieuwe illegalen geleverd. Een jaar eerder waren het er 13935, het aantal inwoners van een stevig dorp. En dat is nog maar een fractie van alle nieuwkomers in Europa. De NRC vond de kritiek op A.z.G. ongepast maar ik vind dat die criticasters gelijk hebben.

Er is meer dan een reden waarom we de immigratie uit Afrika en Arabië moeten stoppen. Europa is betrekkelijk klein en bovendien nu al dicht bevolkt. De immigranten zijn over het algemeen laag opgeleid en blijven voor een flink deel werkeloos. Ze wonen in getto’s waar ze de autochtone bewoners uit weg pesten. Hun jongeren zijn crimineel en gewelddadig. Het aantal kinderen dat ze verwekken is twee à drie keer zo groot als dat van de autochtone bewoners.

We moeten de immigratie dus zien te stoppen en dat doen op een manier waarbij de westerse beschaving, die we hier hebben, in stand kan blijven. Dat kan niet door de immigranten terug te sturen naar de landen waar ze vandaan komen. Die landen zullen daar niet aan meewerken en bovendien, al zouden ze dat wel doen, dan staan de immigranten binnen een mum van tijd hier opnieuw  op de stoep.

We moeten ergens een plek creëren waar we ze naar toe kunnen brengen en die plek zo inrichten dat het leefbaar is en dat de mensen die daar wonen hun eigen kost kunnen verdienen. Die plek moet liefst een paar duizend kilometer af liggen van de rest van de bewoonde wereld. Ik denk daarbij aan het grensgebied tussen Marokko en Mauritanië. Dat gebied is heet en onvruchtbaar maar niet heter en onvruchtbaarder dan de Negev woestijn. Daar is bewezen dat het kan. Met de moderne technieken moet er een leefbare regio van te maken zijn. Dat wordt wel duur, maar de immigratie door laten gaan is duurder. De immigratie stoppen met grof geweld kost ons onze vreedzame cultuur en dat willen we niet.

Een plek in Afrika opgezet door Europeanen, maar bewoond door Afrikanen, heeft nog een groot voordeel. Het kan als voorbeeld werken voor de rest van Afrika. Die rest wordt niet alleen straks afzetgebied, maar die krijgt dan ook een plek waar nieuwe immigranten naar toe kunnen en kennis opdoen. Die kennis kunnen ze vervolgens thuis kunnen gebruiken om de ontwikkeling van Afrika een nieuwe stoot te geven. Hetzelfde geldt voor Arabië en daar met name als straks de olie niet meer zo ’n centrale plaats inneemt in de wereldeconomie.

Als U mij vraagt of ik denk dat dit een goed plan is, zeg ik ja, maar als U me vraagt of ik ook denk dat het zal worden uitgevoerd, zeg ik nee. Het is te ingewikkeld en te kostbaar. Het kan alleen in onderlinge samenwerking tussen alle landen van Noordwest Europa en dat zie ik niet zo snel gebeuren. De maatregelen die nodig zijn om de immigranten hier weg te krijgen zullen veel progressieve mensen tegen de borst stuiten. Maar niets doen en de immigratie op zijn beloop laten is erger. Alleen, het is niet onze generatie, maar die van onze kleinkinderen die de lasten ervan zullen moeten dragen.

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Hitler en de VS.

Toen De Tocqueville in de dertiger jaren van de negentiende eeuw zijn La Democratie en Amérique schreef, bestond er nog geen democratie in de rest van de wereld. Amerika zelf was nog geen vijftig jaar een zelfstandige staat. De grote immigratie moest nog komen, net als de grote trek van het Oosten van de VS naar het toen nog wilde Westen.

Wat iedereen, die het boek leest, opvalt is dat de VS en hun democratie zoals wij die hebben leren kennen in de tweede helft van de vorige eeuw al anderhalve eeuw eerder bleken te bestaan. Wij veramerikaniseren nu, dat wil zeggen, Europa en de rest van de wereld hebben democratie, mensenrechten en de gelijkheid van alle burgers met de daarbij behorende samenleving van Amerika overgenomen.

Dat proces is in Europa niet zonder horten of stoten gegaan. De Tocqueville zelf, met zijn aristocratische achtergrond, zag de bezwaren helder: De middelmaat regeert en voor excellentie is geen ruimte. Dat wil zeggen, excellentie is een noodzaak voor verdere vooruitgang van de samenleving, maar de publieke erkenning ervoor blijft uit; de excellentie werkt in het verborgen en haar resultaten bereiken de samenleving via de achterdeur[1].

In het Duitsland van de negentiende eeuw, dat een soortgelijke bloei en groei doormaakte als de Verenigde Staten, was er geen democratie. Wel was er een eigen variant van de verlichting en hadden ze er een rechtsstaat, maar de samenleving bleef er hiërarchisch, d.w.z. ondemocratisch. De staat was in het keizerlijke Duitsland niet een middel om de burgers hun rechten te verschaffen, maar vormde een doel op zich. De Duitsers waren onder Wilhelm II onderdanen en geen burgers.

Bij Hitler en de nationaal socialisten kwam er een vorm van  gelijkheid van iedereen onder de leider, ongeveer zoals die onder Stalin in de Sovjet Unie bestond, maar nog steeds geen democratie: Het Duitse volk, ook voor zover dat buiten de staatsgrenzen leefde in Oostenrijk en Oost Europa, nam bij Hitler de plaats in van de staat als het subject van politiek handelen. Het werd daarbij niet vertegenwoordigd door een parlement of een gekozen president, maar door een leider, die zich zelf als zodanig had opgeworpen, i.c. door Hitler zelf.

Maar het “Alle Menschen werden Brüder”, de tekst van het slotkoor uit Beethovens negende symfonie, is wel degelijk ook een Duitse gedachte. Hij stamt van Schiller en indirect van Immanuel Kant, die de ethiek van de verlichting formuleerde en filosofisch onderbouwde. In Duitsland zelf werd daar nooit een politieke vorm aan gegeven[2], dat gebeurde in Amerika. De fraternité van de Franse revolutie eindigde met de guillotine en aan de Duitse Brüder was geen beter lot beschoren. Und kannst du nicht mein Bruder sein so schläg ich dich den Schädel ein, dat werd het onder Hitler. De Duitse variant van de verlichting en de industriële revolutie eindigde in Auschwitz en Treblinka. De democratie zoals wij die nu kennen stamt uit Amerika.

 

[1] Zoals de taalkunst het overheersende element was in de Griekse beschaving en de muziek in Europa in de korte periode tussen de Middeleeuwen en de industriële revolutie, zo zijn de natuurwetenschappen dat nu. De meest talentvolle mensen werken op dat terrein en de Nobelprijzen zijn de enige vorm van publieke erkenning voor de grote prestaties die daar geleverd worden. Van wat in de wetenschap gebeurt dringt maar weinig door tot het grote publiek en ook de vertegenwoordigers van dat publiek, de media en de politici, zijn slecht op de hoogte. Toch zou de techniek die de industriële samenleving draaiende houdt zonder wetenschap ondenkbaar zijn.

[2] In 1848 heeft het er even naar uitgezien, dat ook in Duitsland de parlementaire democratie het zou winnen van de nieuwe autoritaire staat, maar het parlement van Frankfurt bleek niet opgewassen tegen Bismarck en diens Pruisische staat.

 

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Wat is onze samenleving?

Zou Nederland kunnen bestaan zonder de  rest van de wereld? Niet echt. We verbouwen om maar een voorbeeld te geven daarvoor te weinig voedsel van de goede soort. Onze fabrieken blijven niet draaien en op termijn is ons aardgas op en kunnen we ons zelf ook niet meer verwarmen. We kunnen geen 17 miljoen mensen in leven houden op eigen houtje, dus Nederland is onze samenleving niet. Is Amerika dan een samenleving? Ja. Het zou wat moeten indikken, soberder gaan leven vooral, minder gericht op mobiliteit[1] als doel op zich, maar het zou kunnen.

Is Europa een samenleving? Nee, al was het alleen maar omdat de inwoners zich niet als elkaars medeburgers zien, maar er is hier ook geen sprake van een gemeenschappelijke markt of overheid. Europa kan het overleven van haar inwoners niet garanderen.

Europa is een project en een aardrijkskundige aanduiding, twee verschillende begrippen en niet meer dan dat.

Het zou zich zelf niet eens kunnen verdedigen tegen een arm land als Rusland, nog steeds niet, ondanks de implosie van het Sovjet rijk. Europa is vooral potentie en mythe. De verwerkelijking van die droom is de laatste jaren onwaarschijnlijker geworden[2]. Is de westerse wereld een gemeenschap? Ja, meer dan Europa in elk geval. Amerika is in zoverre uitzonderlijk dat het tegelijk tot de westerse wereld hoort en zich zelf zou kunnen bedruipen als dat nodig zou blijken. Het is de hegemon van onze wereld en de bittere kritiek die Europeanen op Amerika hebben is hakken in eigen vlees.

Als men lessen wil trekken kan men van Amerika beter de lessen van de een en twintigste eeuw leren dan die van de achttiende [3]. Amerika heeft een belangrijker research en development capaciteit dan de rest van de wereld bij elkaar. De meeste belangrijke nieuwe natuurkundige ontdekkingen en commerciële technieken komen uit Amerika. Amerika heeft een beter en flexibeler onderwijssysteem dan Europa. Ook op het terrein van kunsten en de niet-technische wetenschappen is Amerika Europa en de rest van de wereld vooruit.

Samenleving is een relatief, geen absoluut begrip. Nederland heeft bijvoorbeeld wel een groot aantal kenmerken van een samenleving al zouden we niet zonder de rest van de Westerse wereld kunnen. We kunnen tot op behoorlijk grote hoogte voor ons zelf zorgen en doen dat ook, veel meer dan de meeste mensen zich realiseren. Niet alleen de overheid maar ook de economie is voor een heel groot deel puur Nederlands. We hebben wel een import/export quote van rond de 50% en worden in economisch opzicht wel eens als een deelstaat van Duitsland beschouwd, maar dat neemt niet weg dat de organisatie van onze eerste levensbehoeften overwegend op nationale schaal plaats vindt.

Hoe zit het dan met de globalisering? Wat te zeggen over de werkgelegenheid die weglekt naar India en naar China? Een ding is zeker. Een Europees antwoord op de Chinees-Indische uitdaging zal er niet komen. Maar een Nederlands antwoord ook niet. Men zou kunnen proberen de Europese grenzen te sluiten voor de import uit die landen. Het gevolg zou averechts zijn. Europa zou verarmen en juist op de belangrijkste punten, de meest moderne vormen van dienstverlening, is het sluiten van de grenzen zinloos. De elektronica kent geen grenzen.

De term uitdaging alleen al is misleidend. De economische bloei van het Verre Oosten draagt aan onze welvaart bij, zolang wij diensten en producten kunnen blijven leveren die men ginder nodig heeft. Hun welvaart is geen uitdaging maar een kans. Dat verouderde arbeidsintensieve productie hier verdwijnt is een wetmatigheid waarmee we in de loop der eeuwen voortdurend te maken hebben gehad [7]. Zolang de bevolking voldoende is geschoold en de overheid zorgt voor een goede fysieke en juridisch economische infrastructuur zorgt het bedrijfsleven voor vervangende werkgelegenheid. Een betere kennis h.t.l. van wat zich in het Verre Oosten afspeelt zou ook helpen, want wat we er in de media van vernemen is in hoofdzaak mythe.

 

[1] Mobiliteit is in zekere zin een voorwaarde voor een samenleving. Holland was in de zeventiende eeuw een succesvolle samenleving mede dank zij de snelle verbindingen. Dank zij het voor die tijd snelle en comfortabele vervoer per trekschuit kon je in een dag van Hoorn naar Rotterdam. Nu kun je in een dag naar de rest van de wereld en is een economie op wereldschaal mogelijk.

[2] Europa is als politieke entiteit na de tweede wereldoorlog opgericht om nieuwe oorlogen in de regio te voorkomen. Die functie heeft het nu niet meer en dat is ook de reden waarom in 2005 Nederland van de noodzaak van een Europese grondwet niet overtuigd was.. Er zijn een aantal andere redenen waarom samenwerking in Europa dringend gewenst is, maar de bestaande organisatie van de EU staat aan de oplossing van gemeenschappelijke problemen eerder in de weg dan dat zij eraan bijdraagt. Een organisatie die gericht zou zijn op de oplossing van problemen in plaats van op de totstandkoming van een negentiende-eeuwse staatkundige entiteit, dat zou een belangrijke vooruitgang zijn. De tijd die men nu besteedt aan de vraag wat de bevoegdheden horen te zijn van het Europese Parlement of van een Europese minister van buitenlandse zaken, zou nuttiger besteed kunnen worden. En of de betrokkenen in Straatsburg of in Brussel horen te zitten dat interesseert eigenlijk niemand, maar aan dat soort onderwerpen wordt meer tijd besteed dan aan het energievraagstuk of aan de immigratie uit de arme landen.

[3] Een Verenigde Staten van Europa is een achttiende-eeuws ideaal. De verwezenlijking zou geen modern probleem meer op kunnen lossen.

[4] Niet de productie, maar de organisatie is in de meeste gevallen Nederlands. Albert Heijn zorgt voor de dagelijkse levensbehoeften van een substantieel gedeelte van de Nederlandse samenleving en haalt daarvoor de producten uit dat deel van de wereld waar het  die het beste kan vinden. Ook zonder het gas uit Slochteren zou de Nederlandse energie centraal, d.w.z. vanuit een klein en overzichtelijk aantal punten worden gedistribueerd.

[5] De nieuwste kunstvormen, film, tv programma’s, de nieuwe muziek, moderne architectuur, overal loopt Amerika daarbij voorop.

[6] In Amerika heeft men onderkend dat de negentiende-eeuwse psychologie en sociologie een te gering werkelijkheidsgehalte hebben en ze zijn bezig deze takken van wetenschap tezamen met de algemene taalkunde vervangen door de cognitive science, die een Darwiniaanse grondslag heeft.

[7] Toen aan het begin van de nieuwe tijd industriële weefgetouwen werden geïntroduceerd kwamen de arbeiders die voor hun werkgelegenheid vreesden in opstand. Deze Luddieten opstand is het schoolvoorbeeld geworden voor de reactie van conservatieve mensen op de wijzigingen in de samenleving die een reorganisatie van het arbeidsproces nodig maken.

 

 

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Schulz.

Martin Schulz is boekverkoper van zijn vak, geen econoom. Hij woont vlak bij de Nederlandse grens, in de buurt van Jülich. Hij verstaat Nederlands en is erg in Nederland geïnteresseerd, zegt hij zelf. Maar wie Ben Knapen was, die toen de Nederlandse bewindsman was, die het Europese parlement in zijn portefeuille had, wist hij niet.

Hij is een voorstander van het centrale banktoezicht. Dat is een wat misleidende naam voor een besluit dat de regeringsleiders een aantal jaren geleden hebben genomen en dat als belangrijkste consequentie heeft dat de welvarende banken in Europa de armlastige gaan garanderen. Als die welvarende banken dat niet op kunnen hoesten, moeten hun regeringen hun maar in staat stellen dat te doen. Het is, met andere woorden de zoveelste schending van de EU-verdragen die voorschrijven dat ieder land zijn eigen broek hoort op te houden.

Een stabiele munt en snel herstel van de zuidelijke economieën zijn in het belang van Europa, ook van de noordelijke landen, meent hij. Maar de sterke munt is nu juist de oorzaak van de malaise in de zuidelijke landen en staat een herstel van de Europese economie in de weg.

De Bertelsmann Stichting had uitgerekend dat het uittreden uit de euro met schuldsanering van Griekenland, Italië, Spanje, en Portugal een verlies van 17 biljoen euro op zou leveren, wat meer is dan het g.n.p. van de VS. Frankrijk boet in dat geval 65 procent van zijn nationaal inkomen in, of misschien nog meer.

Er lijken me nogal wat speculatieve aannames aan die berekening ten grondslag te liggen, maar zeker is het dat men er in Europa niet voor niets zo bang voor is. De ellende is alleen dat het door uitstel niet beter wordt want afstel komt er niet.

De EU is niet in staat om de zuidelijke landen in het gareel te houden en zal dat ook niet kunnen als we eurobonds gaan uitgeven of als we de overheden van die landen onder curatele van Brussel zouden plaatsen. De landen zijn onderling heel verschillend maar ze hebben gemeen dat ze de voorschriften uit Brussel ervaren als het ingrijpen van een vreemde mogendheid.

Wie zich de ontvangst van Angela Merkel in Athene herinnert wordt niet vrolijk van de idee dat de malaise in Griekenland zou moeten worden opgelost met verdere bezuinigingen in plaats van met een vertrek uit de euro en devaluatie. Dat laatste  is de enige manier waarop er ooit een einde kan komen aan de spiraal naar beneden. Dat kan iedere econoom U vertellen. Trouwens, daar hoef je niet eens een econoom voor te zijn.

De discussie die we hierover ooit bij Nieuwsuur zagen, ging zoals gebruikelijk over het verkeerde onderwerp. Niet over de sanering van het Europese geldstelsel maar over een eenzijdig uitstappen uit de EU door Nederland, wat een onzinnige propositie zou zijn. De beste oplossing is een gezamenlijke move van de noordelijke landen om de Euro te verlaten en die te vervangen of door een gezamenlijke noordelijk munt of door aan de D-Mark gekoppelde munten. Het zou prima zijn als we dan tegelijk het Europese Parlement en de Commissie konden opdoeken. Dan was er ruimte voor een beter georganiseerde samenwerking, waar inderdaad grote behoefte aan is. Een opheffen van de Europese samenwerking is wel het laatste wat iemand zou moeten willen, maar een reorganisatie is dringend nodig.

Dat Schulz meende dat een opbreken van de euro meteen ook het einde van de Europese samenwerking  zou betekenen, tekent zijn gebrek aan begrip voor wat er gaande is. Als een gemeenschappelijke munt vijftig procent jeugdwerkloosheid veroorzaakt in Spanje, dan betekent dit dat we er vanaf moeten, of liever gezegd dat de landen die het niet bolwerken niet in een muntunie moeten blijven zitten met de rest. Als we in Brussel of op andere plaatsen in Europa betere besluitvormende organen zouden hebben gehad dan dat chaotische parlement en een incompetente  commissie, dan was zoiets als het euroscenario om te beginnen nooit tot stand gekomen.

Het afschaffen van een onwerkzaam parlement en een slecht functionerende Commissie betekent niet het einde van Europa. Integendeel, het geeft ons de gelegenheid de samenwerking beter op te tuigen. Door bijvoorbeeld economen te laten praten over het effect van de stabiliteit van munten in plaats van boekverkopers.

 

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Veranderingen in Europa.

Frankrijk is vijftien honderd jaar lang het belangrijkste land van Europa geweest.  Daar is een einde aan gekomen in een periode van een paar eeuwen waarin het land nog één keer een uiterste inspanning heeft geleverd om de rest van Europa aan zich te onderwerpen. Het is daarin niet geslaagd. Ik heb het nu over de periode die begon met de Zonnekoning Louis Quatorze en die eindigde met de nederlaag van Napoleon bij Moskou en in Waterloo.

Engeland heeft daarna een eeuw lang de rol van wereldmogendheid nummer één van Frankrijk overgenomen, maar in Europa heeft haar machtsuitoefening zich beperkt tot handhaving van een evenwicht op het vaste land. Actief was Engeland vooral in de koloniën, meer in de wijde wereld met andere woorden dan in Europa. Engeland heeft Amerika tot een grote mogendheid gemaakt om zich vervolgens met elegantie uit de overheersende positie in dat land en de rest van de wereld terug te trekken.  Het heeft een leidende rol gespeeld bij het wakker schudden van China en vooral van India als wereldmogendheden. Het aangezicht van Azië zoals we dat nu kennen is bepaald door het Verenigd Koninkrijk. Het werelddeel Australië en de eilanden van Nieuw Zeeland zijn volledig Brits.

Je zou kunnen zeggen dat Engeland in zekere aan zijn eigen succes ten onder is gegaan. De industriële revolutie is in hoofdzaak een Engelse aangelegenheid geweest, maar dat succes heeft tot navolging geleid op andere plaatsen in de wereld en rond de eeuwwisseling was Duitsland in dat opzicht al over Engeland heen gegroeid. De eerste en tweede wereldoorlog zijn door de geallieerden gewonnen maar die oorlogen gingen tussen Duitsland en de rest van de wereld. Dat de rest het won was op het nippertje. Niet de traditionele mogendheden van Europa maar Amerika en Rusland hebben in de alliantie een beslissende rol gespeeld. In de eerste van de twee wereldoorlogen heeft Frankrijk nog hard gevochten maar in de tweede is het in een paar weken tijd onder de voet gelopen. Maar ondanks de totale verwoesting van Duitsland aan het einde van de laatste wereldoorlog is dat land nu al weer een halve eeuw de dominante mogendheid van West Europa.

Die dominantie is trouwens niet alleen economisch. Onder Merkel is er ook sprake van een moreel overwicht van Duitsland. Ik ben geen voorstander van haar immigratie politiek en verwacht er op den duur grote problemen van. Maar zij heeft Duitsland wel een ijzeren reputatie van fatsoen en ethisch besef bezorgd. Ik ben voor de oorlog geboren en heb op dit punt dus een indrukwekkende verandering meegemaakt bij onze oosterburen. Respect daarvoor kun je ze niet ontzeggen.

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen