De VS na Obama.

Nu het de VS weer ernst is met het bestrijden van het wereld-terrorisme staan er vier items op hun programma:

  1. Het militair bestrijden van terroristische organisaties van het type Tetsjeense bevrijdingsfront en Al Qaeda.
  2. Het bestrijden van de regimes die dit soort organisaties onderdak geven of in de gelegenheid stellen zich te organiseren.
  3. Het bestrijden van de cultuur die het terrorisme en de sympathie voor terrorisme voedt.
  4. En tenslotte ook het wegnemen van de omstandigheden die een voedingsbodem vormen voor het ontstaan van steeds weer nieuwe terroristen.

Om achteraan te beginnen: er wordt vaak gezegd, neem de oorzaken van het terrorisme weg en het verdwijnt van zelf, maar daarmee wordt gesuggereerd dat de oorzaken eenduidig zijn. Men doet voorkomen of er zoiets simpels van te maken is als het enkele gevolg van één enkele oorzaak.

De mensen die dat zeggen menen dan meestal tegelijk dat de oorzaak de armoede is, of de onderdrukking of de slechtheid van een koloniale en/of imperialistische uitbuiter. Daarom is het verstandig om eerst te constateren dat deze ‘diepste oorzaken’ in de ene regio wel en in de ander niet tot terrorisme aanleiding geven. Bovendien kan men constateren dat er culturen zijn waar op verschillende plaatsen en door de geschiedenis heen bij wisselende omstandigheden het terrorisme endemisch is geweest.

De bekendste en grootste daarvan is de islam. Islam en geweld gaan overal ter wereld hand in hand. Dat komt niet omdat de Koran het geweld eist. In dat opzicht is het niet veel slechter of anders dan de Thora, een godsdienstig geschrift dat in een soortgelijke omgeving tot stand is gekomen. Beide, Koran en Thora zijn een mengelmoes van vrede en oorlog, van ethische gedragsvoorschriften tegenover medegelovigen en etnische meedogenloosheid tegenover heidenen en afvalligen.

Mohammed en zijn vroege volgelingen zagen het geweld als een noodzakelijk kwaad en zeker niet als iets dat op zich zelf ethisch in orde was. Vrede is de groet bij Arabieren zowel als bij Joden, hetgeen er overigens op wijst dat bij beiden oorlog niet iets ongewoons is.

Men dient bij de beoordeling van de Joodse en Arabische cultuur niet alleen te kijken naar de voorschriften in de wederzijdse heilige boeken maar naar het geheel van beide culturen, zoals die mede onder invloed van  de boeken tot stand gekomen zijn.

Het probleem met het O.T. en vooral met de Koran is dat deze boeken de natuurlijke neiging van mensen, om geweld te gebruiken tegen degenen die niet tot de eigen groep behoren, onvoldoende in toom weten te houden. Een belangrijk aspect van de moderne humanistische cultuur, waar joden- en christendom een plaats in hebben, is het uitbannen van geweld, met uitzondering van geweld door een wettige overheid op grond van rechtsregels. Het jodendom onderscheidt zich in dit opzicht niet in belangrijke mate van het christendom, maar de Islam schiet te kort. Het christendom en in haar voetspoor de moderne postchristelijke samenleving is hierin historisch succesvoller geweest dan al haar voorgangers en dan de co-existerende restantculturen[1] die de wereld nu nog kent.

Natuurlijk, de tegenwerpingen die men tegen deze theorie kan horen zijn legio. Het christendom heeft de kruistochten en de godsdienstoorlogen gekend en de postchristelijke moderne tijd had haar twee wereldoorlogen. In feite is het Westen de meest oorlogszuchtige cultuur ever geweest zeggen velen. Kijk maar naar de Amerikanen in Irak en de Israëli’s op de Westbank en in Gaza.

Dat is een vorm van optisch bedrog. Het Westen is gewelddadig en oorlogszuchtig geweest, gemeten aan haar eigen tegenwoordige idealen en gezien door haar eigen bril, maar niet gemeten aan het geweld dat gangbaar is geweest in de geschiedenis. De Amerikanen en Israëli’s zijn daar goede voorbeelden van. Zij zijn heel terughoudend in het gebruik van geweld. In verhouding tot de geweldsmiddelen die hun ter beschikking staan is het aantal burgerslachtoffers bij de vijand steeds minimaal. Bij de Arabieren is dat andersom.

Relatieve vreedzaamheid is in overeenstemming met de westerse culturele uitgangspunten, maar het is de vraag of die vreedzaamheid in het kader van terreurbestrijding wel effectief is. Cultuurverandering vindt niet plaats zonder shockwerking. De Amerikaanse voorzichtige operaties in Irak en Afghanistan, de chirurgische ingrepen van Israël in de Gazastrook, ze bewerken geen shock bij hun aanhangers. Ze laten armoede, werkloosheid en uitzichtloosheid in stand, die vervolgens aan de vijand worden toegeschreven en die de voedingsbodem zijn voor verder geweld.

Als Amerika en Israël de westerse idealen in het Midden Oosten ingang willen doen vinden dan zal een ander soort therapie nodig zijn. Een die vergelijkbaar is met de manier waarop Japan en Duitsland na de tweede wereldoorlog binnen de kring van de westerse humanistische beschaving zijn gebracht.

[1] Ik noem de islam een restantcultuur, omdat die zonder hulp van het westen niet zou kunnen overleven. Voor haar voedselvoorziening, communicatie, mobiliteit en allerlei andere essentiële functies van een samenleving is de islam van het westen afhankelijk.

 

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .