Is evolutie progressief?

De evolutietheorie van Darwin werd gepubliceerd tijdens de regering van koningin Victoria, de periode bij uitstek van het geloof in de vooruitgang. Dat de evolutie gericht was op het ontstaan van de mens en daarom een richting had van laag naar hoog was er als idee in die tijd niet uit te krijgen. Toch houdt de evolutietheorie niet meer in dan dat soorten de neiging hebben zich door mutatie en selectie aan te passen aan hun omgeving. Verandert de omgeving dan verandert ook de richting van de evolutie en of je dat vooruitgang kunt noemen is maar de vraag. Vast staat wel dat bij cyclische veranderingen meer dan eens vergelijkbare maar niet verwante soorten zijn ontstaan die vervolgens dan weer uitsterven als de omstandigheden ze niet langer begunstigen. Een richting in de zin dat al van tevoren vaststaat wat er ooit uit zal komen, heeft de evolutie niet. Zoals uit een eikel een eikenboom en uit de combinatie van een mannelijke zaadcel en het eitje van een vrouw een mens komt, zo dacht men vroeger wel dat het ontstaan van de mens uit hominiden als het ware voorgebakken was, maar dat past niet in de theorie van Darwin.

Toch zit er wel een ontwikkeling in de evolutie van het leven en dat is een ontwikkeling die ook in de levenloze materie optreedt. De tweede wet van de thermodynamica brengt mee dat de hoeveelheid ordening in de kosmos voortdurend afneemt en er is reden om aan te nemen dat die wet al geldt vanaf het begin van het bestaan van het heelal. Toch neemt de ordening lokaal toe en is het leven zelf een vorm van ordening vergeleken bij levenloze materie. Er moet dus naast de wet van de toenemende entropie iets zijn dat die ordening mogelijk maakt. Het lijkt erop dat de evolutie theorie in een dergelijke mogelijkheid voorziet. Complexere entiteiten kunnen met elkaar concurreren daar waar simpele en gelijkvormige entiteiten dat niet kunnen. Als ze daarnaast mogelijkheden hebben om zich daadwerkelijk of schijnbaar te vermenigvuldigen kunnen ze de overhand krijgen boven simpeler entiteiten.

In de evolutie van het leven heeft zich een trendmatige verhoging van de complexiteit voorgedaan. Prokaryoten zijn de bouwstenen van eukaryoten en eukaryoten zijn onze cellen. Steeds dienen de entiteiten die in de ene fase zijn ontstaan als bouwstenen voor nieuwe en ingewikkelder entiteiten in een nieuwe fase. Dat is een vorm van progressie en de richting, die overigens onbepaald blijft is er een naar grotere complexiteit.

 

 

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

4 reacties op Is evolutie progressief?

  1. De gedachte dat de hoeveelheid ordening in de kosmos steeds verder afneemt – omdat de tweede hoofdwet van de thermodynamica dat zou impliceren – lijkt me achterhaald. Ook op kosmische schaal zijn, vooral onder invloed van de zwaartekracht, processen gaande die leiden tot steeds sterker geordende systemen. Denk aan de voortgaande vorming van “gewone” sterren met hun planetenstelsels, de compacte neutronensterren en de “zwarte gaten” die zo goed als alle massa van het heelal zouden kunnen bevatten. Het bewijs dat het heelal een warmtedood tegemoet gaat omdat de entropie alleen maar toe zou kunnen nemen is achterhaald, of in elk geval te simpel. We hebben intussen voorbeelden te over van geordende structuren waarvan de entropie afneemt, dus niet toeneemt. Voor het begrip daarvan hebben we al een zeer nuttige theorie waarin stromen van entropie gemodelleerd worden (S.R. de Groot & P. Mazur: Non-equilibrium Thermodynamics, Dover New York 1984). Die stromen worden gedreven door verschillen in dichtheid en energie, en de laatste van die twee is (te) vaak over het hoofd gezien.

  2. Binnen een gesloten systeem neemt de entropie, de hoeveelheid wanorde, alleen maar toe. Het onstaan van leven op aarde is een afname van entropie. Dit is mogelijk doordat op de zon tegelijkertijd de entropie toeneemt. Die toename moet dus groter zijn (en is veel groter) dan de afname op aarde.

    • De stelling dat de entropie van de kosmos toeneemt is alleen maar waar (of plausibel) als de kosmos verondersteld wordt een afgesloten systeem te zijn.

    • Als de kosmos geen gesloten systeem is, dan zou de entropie dus kunnen afnemen. De kosmos zou dan kunnen bewegen naar meer ordening. Die afnemende entropie (toenemende orde) zou dan van buiten aangevoerd moeten worden, vergelijkbaar met de aanvoer van de enorme hoeveelheid energie die de aarde dagelijks van de zon ontvangt. Vergelijkbaar niet qua omvang, maar qua situatie. Dat zou betekenen dat er een systeem bestaat groter dan de kosmos (wat ook al voortvloeit uit de aanname dat de kosmos niet een gesloten systeem zou zijn). Niet de kosmos, maar dat grotere systeem (wat dat ook zou mogen zijn) zou dan in zijn totaliteit een steeds grotere entropie gaan bevatten.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.