Verantwortungsethik.

Max Weber had een hekel aan politici die hun beslissingen nemen op hun instincten. Over wat ze goed en verkeerd vinden, of waarvan ze denken dat hun kiezers het goed of verkeer vinden. Hij vond dat ze moesten berekenen wat de uitkomsten zouden zijn van hun beslissingen en dan gokken op de best mogelijke uitkomst. Besluiten die op zich niet erg netjes waren maar op de duur toch beter uitpakten voor de mensen, hoorden de voorrang te krijgen boven wat alleen maar goed leek in de ogen van het publiek, maar waarschijnlijk op de lange termijn minder goede gevolgen zou hebben.

Op dat uitgangspunt valt wel het een en ander af te dingen. In de eerste plaats is de opvatting van Weber over Gesinnung en Verantwortung niet goed verenigbaar met een democratisch systeem waarbij politici om aan de macht te blijven moeten worden herkozen. Maar of democratie wel de beste regeringsvorm is kun je juist om die reden misschien betwijfelen. In elk geval deed Weber dat.

Een fundamenteler bezwaar is dat wie meent er een Verantwortungsethik op na te houden gemakkelijk in de verleiding kan komen zich zelf dingen wijs te maken. Men doet dan eerder iets dat wel fout is maar op het moment beter uitkomt, zonder dat men nu zo zeker kan weten dat het ook op den duur voor iedereen beter uit zal pakken.

Waar het op neer komt is dat Verantwortungsethik alleen in uitzonderingsgevallen bruikbaar is, waarin er geen redelijke twijfel kan bestaan dat de uitkomst desastreus zal zijn als men weigert een verkeerd middel te gebruiken voor het goede doel.

Zo’n uitzonderingsgeval was in de zeventiger jaren de massa-immigratie die zich toen begon af te tekenen. Het stoppen van de ongewenste immigratie was in strijd met de Kantiaanse opvattingen over een kosmopolitische samenleving en met de gelijkheid van alle mensen. Bovendien verbood de grondwet het en de verdragen.

Toch was toen al te zien dat het aantal potentiële immigranten praktisch oneindig was en dat men er beter vroeg dan laat iets aan zou kunnen doen. Het argument dat de grondwet en de verdragen het verboden was een gesinnungsethisch argument. Het klonk goed, maar het was evident vals. Er stonden ook toen al  een miljard immigranten te wachten aan de poort en daarvoor is in Nederland geen plaats. Voor het tegenwoordige aantal is ook geen plaats, in elk geval niet zonder behoorlijke schade voor degenen die op hebben moeten staan en van wie de oorspronkelijke plaats nu is vergaan.

Dat zijn niet alleen de mensen in de grote steden, die naar de randgemeenten zijn verhuisd. Het zijn ook al die mensen die lagere uitkeringen krijgen of later met pensioen kunnen, omdat het geld er niet meer is voor een verzorgingsstaat oude stijl.

Het gemak waarmee progressieve politici de zware lasten van de immigratie hebben laten dragen door de zwakste schouders is ethisch niet in orde. Alleen als die progressieve politici zelf buiten de grachtengordel zouden zijn gaan wonen of hun villa’s in het Gooi of op de Veluwe hadden ingeruild voor een huis in Slotervaart of Amsterdam Noord hadden ze recht van spreken gehad. Misschien dat er een wetenschapper in Tilburg is die onderzoek wil gaan doen naar het aantal progressieve politici dat zelf carpoolt of zich in een volkswijk vestigt?

 

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Verantwortungsethik.

  1. Het berekenen van mogelijke uitkomsten is nooit voldoende, en daarom rammelt Webers redenatie. Als bridger van behoorlijk niveau (bridge is een spel dat hangt op kennis van kansberekening) weet ik dat er situaties zijn dat je tegen de kans in moet spelen, omdat de theoretisch beste speelwijze geen winst op zal leveren. In een competitie is het van belang een beter resultaat te leveren dan de concurrentie. Als je tijdens het laatste spel kunt zien dat de beste speelwijze ook door de concurrentie (die je moet inhalen) zal zijn gevolgd, kan het dienstig zijn een theoretisch (liefst niet al tè) inferieure speelwijze te kiezen waardoor je meer punten scoort en alsnog kunt winnen. Ook het onderkennen van het kiezen van het moment van de beste is daarom belangrijk, of kan dat zijn.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.