Luther en Erasmus.

Luther en Erasmus waren tijdgenoten. Erasmus was humanist en bleef katholiek. Luther was hervormer en heeft de kerk verlaten of werd eruit gezet. Zij beiden hoorden tot de grootste talenten van hun tijd, de eerste helft van de zestiende eeuw. Luther was een genie; zijn Bijbelvertaling is nog steeds het mooiste Duits dat we kennen; mooier dan Schiller of Goethe. Zoals het moderne Engels van Shakespeare stamt, zo heeft Luther eigenhandig het Hoogduits gecreëerd. De Evangelieteksten die Bach gebruikt voor zijn kerkmuziek zijn het esthetische hoogtepunt van de Westerse beschaving en zij zijn afkomstig uit de Lutherbijbel.

Erasmus was de eerste moderne humanist. Goed katholiek natuurlijk, maar opgeleid door de aanhangers van de moderne devotie in Deventer. Deze typisch Nederlandse religieuze stroming bevatte alle elementen die Luther met zijn hervorming wilde verwezenlijken, behalve een: de mystieke godservaring, die Luther wel had maar Geert Grote en Erasmus niet. Erasmus was timide en vermeed de ruzie, Luther zocht die op.
Het is bij uitstek tragisch dat de authentieke christen Maarten Luther door de breuk die hij veroorzaakte meer heeft bijgedragen aan het verdwijnen van de westerse christenheid en aan het ontstaan van het moderne postchristelijke humanisme, dan Erasmus van Rotterdam.

Toen Luther werd geëxcommuniceerd en in de Rijksban gedaan in Worms, was het de bekende Erasmus die zijn reputatie op het spel zette om de toen veel minder bekende Luther te beschermen. Die liefde kwam van een kant. Luther zag beter dan wie ook dat een humanistisch christendom een contradictio in terminis was en dat het als variant van het christendom nooit een lang leven kon zijn beschoren: niet de mens maar de genade Gods bepaalt het toekomstige heil en van Erasmus’ mens georiënteerde vroomheid moest Luthers niets hebben. Het heeft hem niet geholpen. Zijn breuk met Rome vernietigde het kerkelijk gezag en maakte de weg vrij voor de agnostisch wereldbeschouwing die in onze dagen aan de kusten van de VS en in West Europa het intellectuele discours bepaalt.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in geloof, geschiedenis. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s