Malle ambtenaren.

Joris Demmink, die veel langer controversieel is geweest dan goed is voor een hoge ambtenaar, stapte in 2012 eindelijk op als SG bij Veiligheid en Justitie.
De minister wilde toen een opvolger die niet uit hetzelfde kringetje kwam. Dat spreekt vanzelf zou je zeggen, maar dat ligt in Den Haag anders. De ambtelijke top van het ministerie, die zich altijd als een beschermende kloek voor jeugdvriend Demmink had opgesteld, beliefde de opvolger niet die de minister voor ogen stond en heeft hem laten weten dat hij niet langer op een prettig leven kon rekenen in Den Haag als hij zijn zin zou doorzetten.
Het kabinet was demissionair en nam volgens de gewoonte geen controversiële beslissingen. Maar iedere denkbare benoeming was minder controversieel geweest dan het feit dat Demmink toen nog steeds op die plek zat. Dat vonden niet alleen drie Amerikaanse congresleden die kwamen klagen, maar ook veel mensen van andere departementen dan Justitie.
De volgende advertentie heeft op de site van de Algemene Bestuursdienst gestaan.
Secretaris-generaal Veiligheid en Justitie (schaal 19)[1]
De secretaris-generaal (SG) is een sterke vertrouwenwekkende verbindende leider die met tact, toewijding en gevoel voor de politiek-bestuurlijke-, beleids-en vooral uitvoerende dimensies van de V en J – taken, opereert.
Die advertentie was door deze zelfde ambtelijke top geformuleerd, die Demmink wilde handhaven.
De door de minister beoogde opvolger als SG zou de benodigde tact missen en ook in andere opzichten niet aan het profiel van de advertentie voldoen. De minister was van plan om door te pakken. Maar daar is, zoals bekend, niets van gekomen.
De teloorgang van een ministerie kan niet beter worden geïllustreerd dan aan de hand van de twee SG ’s die respectievelijk van 1965 tot 1978 en van 2002 tot 2012 aan het hoofd hebben gestaan van het ambtelijk apparaat van het Ministerie van Justitie.
Albert Mulder was een van de beste ambtenaren die Nederland na de oorlog heeft gehad, deskundig op alle terreinen van justitie en grondig kenner van al zijn dossiers. Onder zijn leiding functioneerde het ministerie als een zonnetje. Demmink kon ook in technisch opzicht niet in de schoenen staan van Mulder.
Dat justitie niet te snel overgaat tot vervolging van zijn eigen SG is wel begrijpelijk, maar dat Demmink in zijn functie kon blijven zitten ook toen het aantal aangiften tegen hem toenam en de hardnekkige geruchten dat hij zich aan pedofilie schuldig maakte nooit serieus werden weerlegd, heeft de reputatie van zijn departement grote schade toegebracht. Er is een intern onderzoek geweest dat nooit gepubliceerd is en dat uitgewezen zou hebben dat de verdenkingen ongegrond waren. Het lijkt voor de hand te liggen, als de verdenkingen ongegrond waren, dat zo’n onderzoek dan vooral wel gepubliceerd zou zijn.
De overtuiging van justitie dat haar SG ongestoord onder verdenking kan blijven staan heeft er voor gezorgd dat veel mensen dit ministerie niet serieus meer namen. Dat de minister meende dat er nu eens echt de bezem doorheen moest en dat hij een nieuwe SG had uitgezocht aan wie dat kan worden toevertrouwd, was heel begrijpelijk. Ook dat de top van justitie zich tegen de schoonmaakoperatie verzette is wel begrijpelijk, men heeft daar boter op zijn hoofd en vreest de frisse wind. Maar die frisse wind is nodig. Er is niet allen van alles mis op het ministerie zelf maar in het hele Nederlandse justitiële systeem en niet alleen in de persoonlijke sfeer, ook organisatorisch. Een van de symptomen ervan is de enkelband.
De reclassering vindt dat enkelbanden vaker moeten worden toegepast voor elektronisch toezicht op gedetineerden voor wie geen plaats is in het gevang. Dat zou goedkoper zijn. Enkelbanden stellen gestraften in de gelegenheid zich in alle opzichten als vrije mensen te gedragen met de proviso dat er dan een reclasseringsambtenaar is die na kan gaan waar hij is. Wie als gedetineerde handig is met elektronica, schijnt ook dat te kunnen vermijden door de enkelband thuis achter te laten terwijl hij zelf elders op jacht gaat.
Trouwens, wat heet goedkoper? Het oppikken van gestraften die zich niet vrijwillig melden bij de detentie-inrichting blijkt in een fors percentage van de gevallen niet te gebeuren. Dat laten lopen van gestraften is nog goedkoper dan iemand vrijlaten voorzien van een enkelband.
In de laatste verkiezingsstrijd en de vijf vorige is er bij mijn weten geen woord aan de problemen bij justitie vuil gemaakt. Toch zouden er een reeks van voor de hand liggende maatregelen kunnen worden genomen die het systeem zouden kunnen verbeteren en die niet eens zo veel hoeven te kosten.
In de eerste plaats zouden we overtredingen en lichte delicten uit het wetboek van strafrecht kunnen halen en de bijzondere strafbepalingen uit andere wetten kunnen schrappen op alle plekken waar we onrechtmatig gedrag effectief op een andere manier kunnen bestrijden. Dan zou het strafrecht gereserveerd kunnen blijven voor waar het ooit voor bedoeld was: het bestrijden van zware criminaliteit. In wezen gaat het daarbij alleen om die normschendingen, waarvan vast staat dat de samenleving op den duur niet overleeft als zij niet streng en voor iedereeen zichtbaar worden aangepakt. Voor het overige zouden we moeten gaan werken met een soort kadi rechtspraak.
U kunt hierbij denken aan een simpel systeem, met veel minder formaliteiten, met een eigen vorm van strafvordering met onder andere een veel lichtere bewijslast en met simpele straffen. Dat systeem zou dan moeten gelden voor overtredingen en lichte delicten. Voorbeelden geven is wat lastig omdat het wetboek van strafrecht zo’n warwinkel is geworden in de loop de jaren. Maar denk eens aan het onderbrengen in het nieuwe systeem van titel V van boek 2, als daar niet – ten onrechte – ook artikel 140 in stond, de deelneming aan een organisatie die het plegen van misdrijven tot doel heeft. Ook delen van titel XIV, XIXA, XXII, XXVII en het hele derde boek komen in aanmerking en een reeks van lichte vormen van delicten die in hun zwaardere vorm in het reguliere strafrecht zouden moeten blijven. Lichte mishandeling en lichte diefstallen bijvoorbeeld. De kadi beslist maar wat hij doorstuurt naar de zwaardere vorm van delict bestrijding.
De reclassering zou kunnen worden afgeschaft omdat die geen bewijsbaar effect heeft op de recidive of op het welzijn van gedetineerden. De reclasseringsambtenaren zouden kunnen worden omgeschoold en in de kadi rechtspraak te werk gesteld. Kadi’s zijn dan een soort wijkrechters waar de dieven in de supermarkt door de winkelier naar toe kunnen worden gebracht om te worden veroordeeld tot een boete die ter plekke moet worden betaald door de verdachte of diens familie. Zolang dat niet gebeurd is blijft hij opgesloten in de kelder.
Die reorganisatie zou niet alleen een grote verlichting van het bestaande systeem betekenen maar hele reeksen misdrijven, die nu niet meer effectief vervolgd worden, zouden weer aangepakt kunnen worden, wat door de samenleving als een fikse verbetering zou worden ervaren. Het zou ook ruimte geven om alle noodmaatregelen weer af te schaffen die in de plaats zijn gekomen van echte straffen. Geen enkelbandjes meer en geen werkstraffen, veel meer boetes, die niet alleen op de gestraften maar ook op hun naaste familie kunnen worden verhaald. Serieuze misdrijven zouden weer serieus worden bestraft en liefst zo openbaar mogelijk. Straffen dienen namelijk niet om de gestraften te verbeteren en zelfs niet om boeven van de straat te houden. Straffen zijn er om aan het grote publiek duidelijk te maken dat je niet zo maar weg kunt komen met ernstige schendingen van onze normen. Als boosaardige mensen worden gestraft dan betekent het dat onze normen springlevend zijn en dat de samenleving gezond is.

[1] http://www.algemenebestuursdienst.nl/werving-en-selectie/vacatures/items/BABD1044-12.html

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in onzin, overheid. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s