De vreedzame negentiende eeuw.

De 99 jaar tussen de slag bij Waterloo en de eerste wereldoorlog is de vreedzaamste eeuw geweest uit de Europese geschiedenis. Het is de eeuw waarin Engeland de wereldheerschappij bezat en die ook wel de eeuw van Koningin Victoria werd genoemd. Er hebben wel oorlogen plaats gevonden in die tijd en ook wel wrede en onmenselijke oorlogen, zoals de Amerikaanse burgeroorlog en de Boerenoorlogen in Zuid Afrika. Maar hier in Europa was het rustig, op Pruisen na.
Over die eeuw en de langdurige Europese vrede is genoeg geschreven maar wat uit geschiedenisboeken niet altijd blijkt is hoe de mensen die tijd in hun dagelijks leven ervaren hebben en wat in dit opzicht de verschillen waren tussen het begin en het einde van de periode.
Om daar gevoel voor te krijgen denk ik dat U het beste romans kunt lezen die in die tijd geschreven zijn. Voor wat de beginperiode betreft misschien die van Jane Austen en voor het einde Nancy Mitford, tenminste als U geïnteresseerd bent in het soort mensen dat in de negentiende eeuw Engeland en de wereld regeerde. Die twee vrouwen konden bovendien voortreffelijke schrijven.
Maar het zou kunnen dat een minder bekende schrijver, maar een die in zijn eigen tijd veel gelezen werd U beter informeert over hoe de gemiddelde Engelsman uit het establishment in die tijd dacht en leefde.
Ik denk dan aan de Richard Hannay verhalen, een soort spionage romans die kort na de eerste wereldoorlog geschreven zijn door iemand die zelf als diplomaat en lid van de Intelligence Service ervaring had opgedaan met het milieu waar hij het over heeft.
Die verhalen zijn minder goed in literair opzicht dan van die twee vrouwen. Het is wel redelijk goed Engels en er gebeurt een hoop in, dus U hoeft zich niet te vervelen. Maar aan de andere kant zijn ze nogal chaotisch en spreken ze zichzelf regelmatig op onderdelen tegen en aan zoiets moet je je dan niet te zeer ergeren.
Hannay is geen echt knappe schrijver, zoals Austen en Mitford dat wel zijn, maar je pikt er heel goed uit op hoe ze in Engeland in die tijd tegen de wereld aankeken. Een van de punten waarop je die tijd beter leert begrijpen is de houding tegenover geweld.
Een cowboy verhaal of een hard boiled Amerikaanse detective zal er niet mee zitten als iemand het nodig vindt om een vijand neer te schieten. Maar in de eerste helft van de twintigste eeuw ziet U nog hoe de schrijver zijn best doet om de situatie zo te arrangeren dat de held geen enkele verwijt kan worden gemaakt van het geweld dat hij hanteert.
Bij Hannay doet een held juist zijn best het leven te redden van de schurk die hem probeert te vermoorden. Voor het Victoriaanse Engeland was vreedzaamheid tegenover de blanke medemens een imperatief. Pruisen met zijn Bismarck en zijn Oostenrijkse, Deense en Frans-Duitse oorlog had dat veel minder.
Als u net als ik altijd moeite gehad heeft om te begrijpen hoe de eerste wereldoorlog heeft kunnen ontstaan dan gaat het U bij het lezen van dit soort boeken langzaam dagen. De mensen dachten dat de eeuwige vrede was uitgebroken en Bismarck en zijn nieuwe Duitsland, dat ze uit hun droom haalde, werd zo gehaat dat een wereldoorlog mogelijk werd. Paradoxaal natuurlijk, maar iets daarvan pik je toch uit de verhalen van Hannay op.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in geschiedenis, literatuur. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s