Sustainable.

Een tijdje geleden hoorde ik een natgeregende mevrouw die te laat was gaan schuilen aan iemand vertellen dat ze nu even wachtte op een droog buitje. Mooi gevonden en waarschijnlijk bij toeval.
Veel van dit soort nieuwe woorden zijn mislukte vertalingen uit het Engels. Duurzaam bijvoorbeeld is afgeleid van het Engelse woord sustainable. Sustainable is de kwalificatie van een vorm van gedrag en het betekent dat het kan worden volgehouden maar de vertaling betekent eigenlijk iets anders. Duurzaam is eerder iets als onverslijtbaar. Volhoudbaar is de letterlijke vertaling van sustainable maar dat is lelijk of, liever gezegd, het woord bestaat niet in het Nederlands.. Duurzaam is de meeste contexten slecht bruikbaar, maar daar is niets aan te doen. De mensen gebruiken het en we moeten er mee leven. De meesten van ons vragen zich niet af waar woorden vandaan komen en wat ze precies betekenen. We gebruiken ze en als we begrepen worden blijven we ze gebruiken.
De wiskunde is een strikt rationele taal[1] en de logica is dat ook. Muziek is een taal die behoorlijk logisch is maar die pas echt aardig wordt als er een klein beetje van de regels wordt afgeweken. Musici, wiskundigen en filosofen zijn mensen die zich, bijna altijd, aan de regels houden. Filosofen als Hume en Kant waarschuwen in dat kader tegen het dooreen laten lopen van feitelijke en normatieve categorieën. Maar in het normale spraakgebruik doet iedereen dat aan een stuk door. Zelden terecht. Maar een mooi voorbeeld waarin het wel terecht gebeurt is in het gebruik van de uitdrukking enlightened self interest. Wat er mee bedoeld wordt is dat moreel gedrag voor de gedrager goed uit kan pakken in de zin dat het materieel voordeel oplevert. Dat materieel voordeel opleveren is feitelijk en moreel gedrag is een normatief begrip. Veel van onze gedragingen zijn gericht op materieel voordeel. Dat is een licht negatieve morele kwalificatie van feitelijk gedrag, dat op het overleven van het individu gericht is. Dat is, zoals bekend, de meest voorkomende categorie gedragingen. Vanaf het moment dat we opstaan tot we weer naar bed gaan zijn we bezig met overleven en ook slaap is overlevingsgedrag. Door de voortreffelijke organisatie van onze samenleving maken we tegenwoordig maar weinig directe bedreigingen van ons leven mee. Ons overlevingsgedrag is veel indirecter dan dat van mensen uit primitievere samenlevingen. Wij zorgen ervoor dat de samenleving in stand blijft, die op haar beurt ons dan weer in stand houdt, maar overlevingsgedrag blijft het.
Moreel gedrag is niet op het overleven van het handelende individu gericht maar op dat van anderen. Altruïstisch heet het ook wel. Maar al die anderen vormen met ons de samenleving. Wie zich zelf in leven wil houden zorgt voor de samenleving en dus voor anderen en indirect voor zich zelf. Dat is enlightened self interest en het is veel gewoner dan de meeste mensen denken.
________________________________________
[1] Hoewel? Wat betekent de wortel uit -1 nu eigenlijk precies? Wat is het getal dat in het kwadraat verheven -1 oplevert? We kennen positieve en negatieve getallen en het cijfer nul. Als we nul buiten beschouwing laten dan is het kwadraat van alle getallen, positief of negatief altijd positief. Hoezo dan de wortel uit -1? Waarschijnlijk betekent het dat er een categorie getallen is waar we ons niets bij voor kunnen stellen. Wiskundigen zitten daar niet mee. Die stellen zich er niets bij voor, zolang de dingen maar werken.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in maatschappelijk. Bookmark de permalink .

4 reacties op Sustainable.

  1. Isaac zegt:

    Bij de voetnoot de opmerking dat we ons wel degelijk iets voorstellen bij de wortel uit -1… de imaginaire getallen (voorstelbaar dus!) vormen een prachtig en begrijpelijk concept met zeer fraaie toepassingen, bijvoorbeeld in de elektrotechniek. Dus zover vraagtekens gezet kunnen worden bij de rationaliteit van de wiskunde, op dit punt zeker niet.

  2. akasdorp zegt:

    Dat is dus precies wat ik zei

  3. Johan Verink zegt:

    Sustainable heeft als indicator de mens. Als wij er niet meer zouden zijn, zal niemand nog over sustainability na kunnen denken, ten minste voorzover onze momentane kennis rijkt.
    Maar, hoe weten/kennen/meten wij ons impact op sustainability? Van woorden kunnen wij niet leven, niet waar? Zolang we het niet getalsmatig gaan uitdrukken, zullen metaphoren ons gedrag bepalen. Hebt u er wel eens over nagedacht, hoe we dat omzetten in getallen zouden kunnen doen? En weliswaar zo, dat iedereen zijn eigen gedrag gaat ervaren en niet meer op anderen hoeft te wijzen: De industrie, de politiek, de Amerikanen, de Chinezen, de Russen, en al die anderen, bijna 8 Miljard.

  4. Johan Verink zegt:

    Precies zouden we ten minste in getallen moeten uitdrukken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s