Helderheid in het discours.

Frans is een taal die erg geschikt is om inhoudsloze uitspraken elegant in te verpakken. Wat in het Duits alleen maar onbegrijpelijk wordt en in het Engels fout klinkt, kan in het Frans nog steeds mysterieus en schijnbaar belangrijk zijn. Er bestaat een soort abstracties waar Franse filosofen in grossieren, die vaak op talloos veel manieren kunnen worden ingevuld en elkaar dan tegen spreken.
Neem het begrip démocratie van de Franse filosoof Claude Lefort, waar Wout van Tongeren aan refereerde in een artikel van 24/7/07 in de Volkskrant.
Lefort definieert democratie als volgt:
La démocratie comme le régime politique où le pouvoir est un « lieu vide », c’est-à-dire inachevé, sans cesse à construire, et où alternent des opinions et des intérêts divergents.
Op zijn best is democratie bij hem op te vatten als een puur formeel begrip zonder normatieve inhoud. Het is in elk geval niet wat hier in Nederland bedoeld wordt als dat woord wordt gebruikt. Opgevat als politiek systeem gaat democratie wel degelijk over macht en is er helemaal geen lege plaats daar waar de macht wordt uitgeoefend, maar die plaats wordt alleen niet permanent door dezelfde partij of personen bezet.
Wat er in Nederland in het algemeen onder democratie verstaan wordt is niet alleen een politiek begrip. Het is ook geen utopisch toekomstbeeld, geen vast omlijnd programma voor de samenleving, maar een dynamisch begrip, waarin voor veel varianten plaats is. Daarnaast heeft het begrip wel degelijk een normatieve inhoud die aanwijsbare vormen van politiek bedrijven uitsluit. Het bant geweld uit als middel om een opvolging in de macht te bewerkstelligen en binnen een democratie dienen de ultieme belangen van minderheden veilig te zijn, waaronder de kans om zelf in de toekomst ooit de macht in de staat te verwerven. Naast de democratie zijn er nog meer publieke waarden in de westerse samenleving, die alle onderdeel uitmaken van de verlichting. Daartoe horen ook een staat die aan het recht onderworpen is en de eerbiediging door de staat en haar burgers van de mensenrechten. Vaak worden die waarden allemaal op een hoop geveegd en gezamenlijk als de normen en waarden van de democratie aangemerkt.
Hoe dan ook, als h.t.l. Hamas, Hezbollah, de nazi’s en de communisten als niet democratisch van de hand worden gewezen, dan is dat omdat zij, getoetst aan de normatieve inhoud van democratie, door de mand vallen. Zij gebruiken geweld om de macht in de samenleving te verwerven en eenmaal verworven staan zij hem zonder geweld niet meer af. Ze zijn totalitair, d.w.z. ze stellen geen grenzen aan de macht van de overheid of aan de gebieden in de samenleving waarin de overheid macht kan uitoefenen. De primaire belangen van minderheden zijn bij hen niet veilig.
Zonder dat Rutte of andere Nederlandse liberalen nu kunnen zeggen hoe de Nederlandse samenleving er over een of twee generaties uit zal zien weten ze wel, dat als het aan hen ligt die samenleving niet totalitair of gewelddadig zal zijn en in zover verklaren zij de beginselen die dat verbieden voor onaantastbaar.
Dat wil niet zeggen dat zij niet ter sprake gesteld kunnen worden. Vrijheid van meningsuiting is een van de mensenrechten en democratie houdt in dat men haar beginselen bestrijden mag.
De bezwaren h.t.l. tegen Tariq Ramadan waren ook niet dat hij hier de Islam kwam verdedigen of de democratie aanvallen. Dat is zijn goed recht. Het bezwaar dat Arabisten en kenners van het Midden Oosten tegen mensen als Ramadan en wijlen Edward Said[1] hebben, is dat zij ginder in het Midden Oosten zulke totaal andere dingen zeggen als hier en dat er daarom gerede twijfel kan zijn aan de oprechtheid van hun uitspraken.
De reden waarom de fundamentalistische Islam met zoveel stelligheid kan worden bestreden is de door haar gestipuleerde onaantastbaarheid van de voorschriften van Koran. Wie niet bereid is de Koran te relativeren en de betekenis van haar inhoud te beperken tot voorschriften voor een vroom godsdienstig leven, is niet democratisch in de zin die wij daaraan geven. Totalitair democratisch of islamitisch democratisch in de zin waarin Van Tongeren dat begrip gebruikt is een contradictio in terminis. Dat neemt niet weg dat wij wel de discussie met islamisten dienen aan te gaan, ondermeer door van hen te eisen dat zij terrorisme en andere vormen van civiel geweld veroordelen en dat zij de meningen van anderen niet met geweld bestrijden.

Van Tongeren sympathiseerde met de ministers Donner en Vogelaar, die beiden het ontstaan van een islamitische meerderheid in Nederland niet hebben willen uitsluiten, overigens wat Donner betreft in het vertrouwen dat het daar nooit van zal komen.
Islamieten die lang genoeg in een democratisch land hebben gewoond zullen wel wijzer zijn geworden, denken zij misschien. En misschien menen ze ook dat de meeste moslims niet voor niets vanuit de Dar al Islam naar Europa zijn geëmigreerd. Donner herinnerde zich de angst die zijn overgrootouders hadden gehad voor een Roomse meerderheid in Nederland. Die angst is door de emancipatie van de katholieken en door het humanisme dat overal in het christendom haar plaats heeft gekregen, overbodig geworden. Zo zal het, denkt hij, ook met de islam gaan.
Donner acht de democratie robuust genoeg om te overleven en dat zelfvertrouwen siert hem in zekere zin. Dat ooit in Duitsland de Weimar-democratie met democratische middelen is afgeschaft hangt samen met de bijzondere omstandigheden van het interbellum en de kans dat zoiets zich hier nog eens voor zal doen is misschien wel niet erg groot. Het is bovendien waar dat democratie het nemen van risico’s impliceert en dat een vijandige en afwijzende houding tegenover Islamitische landgenoten en hun godsdienst averechts kan werken.
Dat neemt niet weg dat, met alle sympathie die men kan hebben voor individuen, de politieke opvattingen die de nieuwe landgenoten meegenomen hebben uit het Midden Oosten hier wel bestreden moeten worden en dat hun niet kan worden toegestaan hier criminogene sub-samenlevingen te vormen waarin de normen uit het Midden Oosten recht van bestaan krijgen.

[1] Edward Said was Palestijn, maar geen moslim, hij was christen. Dat neemt niet weg dat hij als hij in Arabië optrad hij onderdeel was van de Arabische cultuur die daar islamitisch is, ook voor christenen.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in geloof. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s