Goede en minder goede premiers.

De NRC nodigde de mensen uit om de beste premier te kiezen die Nederland sinds 1900 had gehad en de krant te laten weten wat de redenen waren die ze voor hun keuze hadden.
Dat leek mij een aardige opgave voor historici en politici, al zou het verstandig zijn om toch maar eerst in grote lijnen te bepalen wat in dit verband onder goed wordt verstaan. De premier met het beste karakter? Waarschijnlijk niet, want je kunt een prima karakter hebben en totaal ongeschikt zijn voor het vak. Degene met de meeste aanleg? Ook niet, want een goede premier moet ook presteren en sommige mensen met aanleg blijken dat niet te doen. De premier die meetbaar de beste resultaten heeft bereikt met zijn kabinet? Dat lijkt in zoverre niet helemaal redelijk omdat dat sommige premiers maar heel even aan het bewind zijn geweest en andere twee of meer volle termijnen hebben uitgezeten en dus veel meer kans hebben gehad iets te presteren.
Ook was de functie van een premier in 1900 een heel andere dan in 2017 en waren ook het apparaat en de resources waar hij over beschikte niet vergelijkbaar. De onderlinge vergelijking tussen de eerste ministers valt dus niet mee, nog los van de vraag wat we precies vergelijken moeten.

Misschien kun je het beter omdraaien en mensen van de lijst schrappen omdat ze te weinig gepresteerd hebben, qua karakter niet deugen, te kort aan het bewind geweest zijn of omdat ze te kort schoten in puur talent ondanks alle inspanningen die ze zich hebben getroost.
Kiezen wordt dan eerst gemotiveerd schrappen en uit wat er dan overblijft nog een keer gemotiveerd schrappen. Ik weet voor mezelf al wat daar uit gaat komen, maar dat neemt niet weg dat het een aardige exercitie is om je voorkeuren en vooroordelen op een rijtje te zetten en te rationaliseren.
Het schrappen dan maar in tijdsvolgorde.
Abraham Kuyper blijft staan. Hij hoort zeker tot de meest bekwame politici die we hebben gehad, hij heeft voor een flink deel bereikt wat hij wilde en dat was geen onzin. Het was natuurlijk een beetje een rare vogel maar toch niet onaardig. Ook heeft hij meer bereikt toen hij in de Kamer zat dan toen hij premier was. Niettemin, hij blijft.
Theo de Meester valt af. Hij wilde geen premier worden, kon het ook niet, heeft redelijk goed op de winkel gepast, maar er is te weinig uit gekomen.
Heemskerk valt af om redenen die U bij Abraham Kuyper kunt vinden. Hij was te aardig en kon te weinig.
Cort van der Linden blijft. Hij heeft bereikt wat hij wilde. Wat hij wilde was nuttig voor de Nederlandse samenleving. Hij heeft het land goed door de grote oorlog gemanoeuvreerd. Petje af.
Ruijs de Beerenbrouck. Ik zeg niet Ruijs de Beerenbrouck maar beer wat ruist er in je broek. Die valt af. Zijn enige echte verdienste was dat hij katholiek was in een tijd dat Nederland zich als protestants beschouwde
Colijn blijft. Onmogelijke man, heeft het helemaal verkeerd gedaan met de gouden standaard en de bezuinigingen. Hij zag het gevaar van de opkomst van de nazi’ s niet, maar je kunt niet om hem heen. Colijn was een groot man, al hadden we hem beter niet kunnen hebben. Hij blijft, maar in de volgende ronde gaat hij eruit.
De Geer. Valt af. Dat behoeft niet echt een betoog. Het in de steek laten van zijn kabinet en zijn vlucht uit Londen, terug naar bezet gebied, is voldoende.
Gerbrandy. De stoere rechterhand van hare majesteit in Londen. Maar geen echte premier die redelijkerwijs met de anderen vergeleken kan worden. Valt af.
Schermerhorn. Slecht politicus en heeft niets tot stand gebracht. Valt af.
Louis Beel. Wordt overschaduwt door Drees maar was een bekwame premier en blijft tot de volgende ronde.
Drees. Heeft de verzorgingsstaat ontworpen en een competent wederopbouw kabinet uitstekend geleid. Is zeker een van de beste premiers die we hebben gehad.
De Quay. Moest tegen de stroom oproeien vanwege zijn historie met het driemanschap in de oorlog. De Mammoetwet is een mislukking geworden, maar dat was Cals en niet hij. Mag nog een ronde blijven.
Marijnen, de slechtste of op een na de slechtste minister president die we hebben gehad. Valt af.
Cals. Verantwoordelijk voor de onderwijshervorming die het begin van een onderwijskundige ramp is gebleken. Kon zijn kabinet en de fractie in de Kamer niet in de hand houden. Slechte premier, valt af.
Jelle Zijlstra. Een van de meest talentvolle politici van zijn generatie, maar verliet de politiek voor de baan van directeur van De Nederlandsche Bank, zonder in die korte periode als premier iets wezenlijks gepresteerd te hebben. Valt af.
Piet de Jong. Als duikboot kapitein en premier onopvallend maar wel een succes. Leidde zijn kabinet uitstekend maar had niet de ambitie iets bijzonders tot stand te brengen. Beter dan zijn reputatie, mag een ronde blijven.
Barend Biesheuvel. Kreeg een mes in zijn rug vanuit de eigen achterban en zoiets is toch altijd min of meer je eigen schuld. Heeft niets bereikt. Valt af.

Joop den Uijl, de beste of de slechtste premier, daar worden we het nooit over eens. Ik vond hem de slechtste, maar wil pas de volgende ronde uitleggen waarom. Zolang mag hij blijven.
Dries van Agt. De anti-Den Uyl. Heeft verder geen verdiensten gehad en mag weg.
Ruud Lubbers. Is de oorzaak van de tekorten van het moment in de pensioenfondsen. Heeft verkeerd bezuinigd en ook op andere terreinen veel kansen laten liggen. Heeft van de andere kant twaalf jaar geregeerd en goed leiding gegeven aan zijn kabinet. Bekwame man maar qua karakter zeker niet de beste. Mag een ronde blijven.
Wim Kok. Verantwoordelijk voor Srbrenica en voor het Fyra debacle. Had meer moeten maken van de twee eerste paarse kabinetten. Heeft het misverstand geïntroduceerd dat het ‘op afstand zetten’ van overheidstaken hetzelfde is als privatiseren, een misverstand dat nog steeds zo nu en dan tot brokken leidt. Heeft het land slechter achter gelaten dan hij het had aangetroffen, moet daarom weg.
Balkenende. Heeft naar vermogen zijn best gedaan, maar een groot premier was hij niet. Mag een ronde blijven.
Mark Rutte. Misschien nog wat te vroeg voor een definitief oordeel. Maar mag zeker een ronde blijven.
Wie we over houden voor de laatste ronde zijn Kuyper, Cort van der Linden, Drees, De Jong, Lubbers en Rutte. Maar daarover dus een volgende keer.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in geschiedenis, politiek. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s