Vorsten uit het Oranjehuis.

Bij Buitenhof ging het gesprek op Driekoningen, vier jaar geleden, over de Oranjes en hun twee honderdjarige regeerperiode als vorsten van Nederland.
Wat er in de uitzending aan geschiedenis ter sprake kwam zou volgens de deelnemers nieuw moeten zijn voor de meeste Nederlanders van 2013. Als dat waar is, wat ik wel wil geloven, dan is het geschiedenisonderwijs inderdaad behoorlijk achteruit gegaan de laatste decennia.
Dat bleek toen de ankerpersoon en de andere deelnemers geen van allen protest aantekenden toen tijdens het gesprek stadhouder Willem III tot een van de meest bewonderenswaardige Oranjes werd geproclameerd, terwijl de man toch bewijsbaar een aandeel heeft gehad in de moord op Jan de Witt en diens broer Cornelis en ook verder zijn leven lang streken heeft uitgehaald.
Nederland is onder het bewind van deze stadhouder verarmd door de oorlogen die hij de Zeven Provinciën in het belang van Engeland heeft laten voeren. Van zijn oudoom Maurits kon nog gezegd worden dat de executie van die andere grote Nederlandse staatsman, Van Oldenbarnevelt, een gerechtelijke moord was. In de ogen van sommigen maakt dat wel iets uit en zijn optreden was in elk geval openlijker. De duistere rol van Willem III bij de moord op De Witt heeft de geschiedenis nooit helemaal kunnen ophelderen[1].
Wat wel hard bewezen is, is dat Willem III, toen er vrede was gesloten met Frankrijk, de gelegenheid niet heeft willen laten voorbij gaan om vlug nog een stel Franse soldaten die hij onder handbereik had om het leven te brengen. Fruin die een zwak had voor de Oranjes wilde dat eerst niet geloven maar moest later toegeven dat hij zich in het karakter van de prins had vergist. Uit de correspondentie van Constantijn Huijgens sr bleek onomstotelijk dat Willem gelogen had en verraad had gepleegd.
Men was bij Buitenhof ook nogal te spreken over koning Willem I, die door Van Hogendorp, Van Limburg Stirum en Van Duyn van Maasdam in 1813 als soeverein vorst verwelkomd werd. Maar Willem was meer Pruis dan Nederlander en had eigenlijk zijn rechten in Nederland verkwanseld, door die in onderhandelingen met zijn idool Napoleon te ruilen voor een positie in het voormalige bisdom Fulda. Maar niet ontkend kan worden dat hij zich als vorst in eerste instantie goed van zijn taak gekweten heeft. Dat geldt niet voor de oorlog tegen de opstandige Belgen, waarvan te voren vaststond dat hij die ging verliezen, toen zowel Frankrijk als Engeland partij kozen voor de Belgen.
Wat koning Willem I vooral kwalijk moet worden genomen is dat hij de traditionele titel van stadhouder heeft ingeruild voor een soort koningschap dat als nouveau riche bestempeld kan worden. Hij meende zich daarmee meer aanzien in de wereld te verschaffen maar daarin heeft hij zich vergist.
Hij kwam berooid op het strand van Scheveningen aan. Na zijn abdicatie heeft hij Nederland achtergelaten met een forse staatsschuld en een privé vermogen dat ongeveer even groot was als die schuld. Toeval natuurlijk, maar toch! De minister van financiën van zijn opvolger Willem II heeft met veel kunst en vliegwerk een staatsbankroet voorkomen.
Toch kan men Willem I als een van de beste vorsten beschouwen die zijn huis heeft opgeleverd, want in het land der blinden blijft eenoog koning. Wie zeker niet in de rij van goede vorsten thuis hoorde, was zijn kleinzoon Willem III, bijgenaamd Koning Gorilla. Als we toen nog stadhouders hadden gehad in plaats van koningen dan hadden we toen hij opvolgde snel een stadhouderloos tijdperk gehad.
Tegen de verwachtingen in blijkt de jongste koning uit het Oranje huis het heel goed te doen. Hij is even populair als zijn oma en heeft van een veel betere keus blijk gegeven, toen het om echtgenoten ging.

________________________________________
[1] Zie Ronald Prud’Homme van Reine, Moordenaars van Jan de Witt. De zwartste bladzijde van de Gouden Eeuw De Arbeiderspers, Amsterdam, 2013, 224 p., ISBN 9789029587419

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in geschiedenis, Nederland. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s