Bancaire risico ‘s.

Een uit een aantal oorzaken van de bankencrisis van 2008 was de lage rente. Als de rentestand hoog is verdienen de banken meer op hun reguliere leningen en nemen ze wat minder risico’s. Hogere rentes hebben nog meer voordelen: transacties met weinig winst potentie blijven eerder achterwege en dat is goed voor de economie. Pensioenfondsen kunnen weer wat gemakkelijker adem halen en iedereen die pensioenrechten heeft, heeft daar belang bij.
Maar het echte probleem in goede en in slechte tijden is dat banken met hun debiteuren risico’s onvoldoende rekening houden en als ze er wel rekening mee houden ze het niet op de goede manier doen. Statistisch in plaats van individueel.
Leningen waar een extra risico aan zit zijn wel duurder, maar in de praktijk niet erg veel duurder. De bank vraagt er een hogere rente voor maar de contante waarde van die verhoging is lang niet altijd de prijs van het voorgecalculeerde risico per lening. Eigenlijk kunnen banken dat niet zo goed meer, de individuele risico’s van leningen aan hun klanten inschatten. Het enige wat ze nog doen is zekerheden vragen en ook in het bepalen van de waarde van die zekerheden zijn ze niet zo goed. Ze doen het allemaal statistisch en op grond van regels die ze bureaucratisch toepassen.
Relevante individuele verschillen worden genegeerd. In de praktijk komt het er op neer dat de debiteuren van de goeie leningen de prijs betalen voor de slechte. Dat lijkt me een ongewenste vorm van solidariteit. Het vertrouwen in de statistiek stimuleert kennelijk een verkeerde omgang met risico’s bij de banken. Beide zijn zaken waar overheid en toezichthouders iets aan zouden moeten doen.
Eigenlijk zou er een niche in de markt moeten zijn voor banken die juist goed zijn in het inschatten van risico’s en die met lage kosten werken. Die bijvoorbeeld alleen via het internet kantoor houden voor het publiek en die werken met tien tot vijftig man m/v hoogwaardig personeel.
Die banken zouden ieder risico weer persoonlijk en op de eigen merites dienen te bekijken en er een individuele prijs aan moeten hangen. Of ze zouden, als alternatief, uitsluitend nog leningen kunnen verstrekken aan klanten die op grond van hun ervaring goede risico’s vormen. Een goed risico is te definiëren als een lening aan een competente ondernemer die er geld mee kan verdienen en die zelf ook bereid en in staat is een deel van hetzelfde risico te dragen. Dat er bij voorrang leningen worden verstrekt aan goede ondernemers is in het belang van ons allemaal. Dat is een vorm van natuurlijke selectie.
Leningen geven aan incompetente ondernemers die er verliezen mee maken is een vorm van kapitaalvernietiging. Het gaat niet alleen ten koste van de bank maar ook van de economie. Niemand heeft er belang bij als de verkeerde mensen leningen krijgen, met name ook niet de slechte debiteuren zelf.
Als eenmaal het risico is bepaald en de prijs ervoor berekend, kunnen de banken het in- en uitlenen verder afhandelen via hun computer en dat kan allemaal veel goedkoper dan het nu gaat. Als de kredietverleners goed zijn moet hun risico ook redelijk goedkoop te verzekeren zijn. Als de risico’s die kleine banken lopen kunnen worden verzekerd dan werkt ook voor hen de wet van de grote getallen, die, zoals de kredietcrisis heeft uitgewezen, de grote banken alleen maar schijnbaar zo veel betrouwbaarder maakte.
Schijnbaar, want als risico’s opeens iedereen tegelijk treffen, zoals dat in een crisis kan gebeuren, dan helpt ook de omvang de banken niet meer. Dan helpt alleen nog de competentie, waardoor de een bewust het slechte soort risico’s heeft gemeden waardoor de ander ten onder zou zijn gegaan als de overheid niet had ingegrepen.
De markt heeft behoefte aan meer, aan kleinere en aan competentere banken. Banken, niet alleen voor de grote bedrijven en de overheden, maar juist ook voor het midden en klein bedrijf. Meer concurrentie zou de grote banken dwingen om hun risicomanagement aan te passen en goedkoper te gaan werken.
De overheid, het overkoepelende orgaan van de toezichthouders, zou hier een belangrijke rol kunnen spelen. Toezichthouders zijn ervoor om te zorgen dat banken niet meer risico’s nemen dan zij aan kunnen en zich ook verder netjes gedragen, zodat de minister van financiën hun beursgang niet hoeft uit te stellen.
De overheid heeft het recht om namens ons allemaal de banken te dwingen hun risico’s beter te managen. Tegelijkertijd hebben de overheid en de samenleving er belang bij dat bedrijven die hun zaken goed runnen van krediet worden voorzien voor hun transacties en projecten. Wat er de laatste jaren gebeurde, als een gevolg van ontoereikend toezicht en van de verkeerde risico’s die de banken gelopen hebben, is dat de kredietvoorziening aan het bedrijfsleven haperde. Alle onderhandelingen van bedrijven met de banken duurden langer dan vroeger. Langer dan vroeger en langer dan nodig was. Dat komt omdat de reactie van de banken op de crisis was om de regels aan te scherpen en hun toch al grote bureaucratie met nog een extra factor te vergroten. Competentie vergroten zou beter zijn geweest maar dat is moeilijker en het duurt langer.
De overheid heeft namens de samenleving een primair belang bij het op orde houden van de geldcirculatie. Met een net van kleine maar veilige bankjes zouden we de concurrentie kunnen creëren voor de grote banken waar de markt zo duidelijk behoefte aan heeft. De grote banken vormen nu de facto een kartel. Ze werken allemaal op dezelfde manier en zijn ook (bijna) allemaal op dezelfde manier de fout in gegaan tijdens de crisis. Die grote banken zouden door concurrentie gedwongen worden hun negentiende-eeuwse bedrijfsvoering aan te passen en dat is in het voordeel van iedereen. DNB, AFM en Financiën zouden zich hiervoor gezamenlijk horen in te spannen. Brussel en Frankfurt moeten het wel goed vinden natuurlijk, maar aangezien het per saldo zowel de concurrentie als de competentie vergroot zou dat moeten lukken.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in bedrijfsleven, geld en economie, overheid. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s