Afdwingbaar internationaal recht.

Nederland is sinds Huig de Groot een voortrekker geweest van het internationale recht. Wij erkenden het Volkenrecht al voor het bestaan van de internationale instellingen. Het nadeel van Volkenrecht is dat het alleen maar kan worden afgedwongen door ingrijpen van nationale staten en dat die meestal niet tot een dergelijk ingrijpen verplicht zijn. Volkenrecht heeft met andere woorden geen erg duidelijk proces- en executierecht.
Het oude Romeinse recht, zoals dat in de Republikeinse tijd door de praetor werd gehandhaafd was opgebouwd via het geven van een proces-ingang, die actio heette, aan benadeelden, die zich voor redres tot de praetor wenden. Wie geen actie kreeg, had geen recht. De praetor kondigde bij zijn aantreden aan welke acties hij in welke gevallen zou geven. Dat hield bijvoorbeeld in dat de praetor genoegdoening zou verschaffen aan iemand die een koe gekocht had en betaald, maar aan wie een ander beest geleverd was dan was afgesproken. De praetor zei welke remedie hij zou geven. Dat kon zijn de transactie ongedaan maken, of terugbetaling van het verschil in waarde of misschien nog wel iets anders. Hij liet weten wat hij van de klager verwachtte aan feiten en bewijzen. Dat was heel praktisch voor wie het overkwam, want hij wist van te voren waar hij aan toe was. De praetor gaf aan in welke omstandigheden en in welke vorm hij van plan was acties te gaan geven en ook welke door zijn voorgangers gegeven acties gehandhaafd bleven en welke niet. Uit de aankondiging van de praetor over de handhaving ontstond nieuw recht.

Dit systeem had een aantal voordelen. Het was op de eisen van de praktijk gericht, heel nauwkeurig en voorspelbaar voor wie een klacht had die onder een gepubliceerde actie was te rangschikken. Men wist wat men moest stellen en bewijzen om bij de praetor rechtsingang te vinden. Het had ook nadelen. Er was minder systematisch verband in het recht en het was minder toegankelijk voor buitenstaanders. Dat leidde er na verloop van tijd toe dat de rechtsgeleerden orde gingen scheppen in de door de praetor gecreëerde regels. Het eindigde in wetboeken als dat van Paulus, de statuten van Gaius en uiteindelijk in de codex van Justinianus, de grote voorloper van ons rechtssysteem, dat eeuwen lang het westerse recht heeft beheerst.

Van de nadelen van het praetoriaanse systeem, het gebrek aan systematiek en de daarmee samenhangende moeilijke toegankelijkheid voor niet-professionals zijn wij niet meer zo onder de indruk, want die ontoegankelijkheid kent ons systeem intussen ook. De voordelen van het praetoriale systeem, dat uitging van de rechtshandhaving en daar de rechtsregels aan vast haakte zijn we kwijtgeraakt.

Voor het internationale recht zou invoering van iets dat lijkt op dit systeem een grote stap vooruit betekenen. Het Volkerenrecht zou meteen veel meer serieus worden genomen in de wereld. Regels die toch niet gehandhaafd kunnen worden lijden aan erosie. Op den duur nemen alleen landen en mensen de regels nog voor ernst die ze toch nooit overtreden. Het lijdt tot eigen richting zoals het optreden van de VS en haar bondgenoten in Irak en uiteindelijk tot een toestand van anomie, wet- en rechteloosheid.

Amerika en andere moderne en welbewapende landen zouden op zich moeten nemen en dat openlijk toezeggen om bij een nauwkeurig omschreven actie van een ander land dat als een schending van het volkerenrecht kan worden gekwalificeerd in te grijpen en een klager redres te verschaffen. Het zou de organen die Volkerenrecht creëren dwingen om duidelijke en apolitieke regels vast te stellen en ook dat zou een vooruitgang betekenen.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in recht, staatsrecht. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s