De affaire Docters van Leeuwen.

Die zaak wordt ook wel – maar met minder recht – de affaire Sorgdrager genoemd. Het ging om een aanvaring tussen de e.t. minister van Justitie Winnie Sorgdrager en enkele van haar hoge ambtenaren. In wezen ging het om de manier waarop het verschil van mening in de publiciteit is gekomen.
Steenhuis, PG bij het Hof Leeuwarden, had bij een onderzoek naar de verhoudingen tussen justitie, politie en bestuur in zijn ressort de schijn van belangenverstrengeling op zich geladen. Hij had tijdig en ter bestemde plaatse bericht horen te doen van het feit dat hij adviseur was van het bureau dat met het onderzoek werd belast en dat had hij niet gedaan. Maar in feite was van beïnvloeding van het onderzoek door hem persoonlijk geen sprake geweest.
De Kamer zag dat anders en gelastte de minister om een onderzoek naar de belangenverstrengeling in te stellen. Docters van Leeuwen, voorzitter van het college van PG’s sprong in de bres voor zijn collega en nam publiekelijk afstand van de reprimande die Sorgdrager maar vast aan Steenhuis uitdeelde. Steenhuis ging een stap verder door met een kort geding tegen de minister te dreigen toen hij naar zijn mening onvoldoende tijd kreeg om te reageren op een verslag dat staatsraad Dolman van de affaire had gemaakt. Hij kreeg inderdaad niet veel meer dan een uur voordat het verslag aan de Kamer zou worden overhandigd. Maar daar kon de minister weer niets aan doen, want de Kamer had om die haast gevraagd. Het verslag vermeldde trouwens dat van daadwerkelijke belangenverstrengeling niet gebleken was, zodat Steenhuis niet echt te klagen had. Eigenlijk had hij ook niet meer dan een uur nodig om dat te constateren.
De minister was terecht boos en ontsloeg Docters van Leeuwen. Dat laatste was misschien een beetje een overreactie, maar een ontslag van Steenhuis was zeker op zijn plaats geweest. Publiekelijk dreigen met een kort geding tegen je eigen minister voor een politieke beslissing waar een persoonlijk belang van een ambtenaar mee gemoeid is, dat is niet tolerabel. Docters van Leeuwen had zijn best gedaan de affaire te sussen, maar door het college van procureurs bij elkaar te roepen dat zich daarna gezamenlijk tegen de minister opstelde, wekte hij in de pers de indruk van insubordinatie op top niveau. Hij ondermijnde het gezag van een politiek onervaren minister en meer dan ooit zijn bedoeling kan zijn geweest.
Hij was voorzitter van het college vanwege zijn ervaring als ambtenaar, niet als jurist. Als ambtenaar had hij gefaald in zijn taak om de minister uit de wind te houden. Maar omdat daarbij de loyaliteit tegenover zijn directe ondergeschikte zo’n belangrijke rol speelde, had de minister misschien meer compassie met hem persoonlijk kunnen hebben. Dat was zeker haar eigen positie ten goede gekomen. Van de andere kant moet in aanmerking worden genomen dat Sorgdager zelf PG was geweest voordat zij minister werd en zij zich niet alleen als minister maar ook als individu door haar voormalige collega’s in haar hemd gezet voelde. Dat minister president Kok het nodig vond om haar in bescherming te nemen door het college kinderachtig gedrag te verwijten, met daarop weer voorspelbare reacties van het journaille, dat zal allemaal ook wel niet geholpen hebben.
Wanneer een onafhankelijk ambtelijk college zich opstelt tegenover de minister, dan wil dat eigenlijk zeggen dat het zich opstelt tegenover het departement. Iets dergelijks hadden we bij de Srebrenica affaire toen het leek als of de Landmacht bij monde van haar bevelhebber Couzy zich tegen de minister en staatssecretaris Gmelich Meyling had gericht, maar waarbij het in wezen ging om een stammenstrijd tussen de Landmacht en het Departement van Defensie. De politici traden daarbij alleen maar als woordvoerders op. Waarschijnlijk wilden Docters c.s. in de eerste plaats de positie van het college tegenover het departement markeren met hun openbare optreden, maar hoe dan ook, staatsrechtelijk kon het van geen kanten. Wanneer een hoge ambtenaar het niet eens is met een uitbrander die hij van de minister krijgt, dan kan hij ontslag nemen of in stilte naar de ambtenarenrechter lopen. Openlijk stelling nemen is uit den boze en niemand had dat eigenlijk beter kunnen weten dan Arthur Docters van Leeuwen, de superambtenaar.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in politiek, staatsrecht. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s