Belastingen.

In de zestiger jaren was Arnold van den Tempel[1] ordinarius aan de juridische en de economisch faculteit van de UvA. Hij doceerde belastingrecht. Daarnaast was hij voorzitter van de fiscale commissie van de OESO in Parijs. Hij gold als de deskundige bij uitstek in het toen nog betrekkelijk nieuwe vak internationaal belastingrecht. Hij doceerde dat aan de postdoctorale opleiding belastingrecht en later op zijn beroemde privatissimum. Het gewone belastingrecht interesseerde hem geloof ik wat minder. Hij beschouwde zich meer als econoom dan als jurist. Het dichte netwerk van internationale belastingverdragen dat nu tussen de industriële landen bestaat was toen nog in zijn beginfase. Hij was de zoon van Jan van den Tempel[2], self made geleerde, eerste socialistische minister van Nederland en Londens minister in het oorlogskabinet.
Arnold was een vat vol tegenstrijdigheden. Een ministerszoon, een hoffelijk en beschaafd persoon, maar tegelijk scherp als een mes. Heel geestig in het persoonlijke verkeer, maar een saaie spreker en als docent voor een volle collegezaal veel minder onderhoudend dan zijn collega Van Soest. Conservatief in kleding en gewoonten was hij ook als wetenschapper alles behalve een revolutionair. Politiek gezien was hij een SDAP ’er van de oude stempel. De vreedzaamheid in persoon maar in de oorlog had hij met een klein groepje andere soldaten met doodsverachting een post op de Afsluitdijk verdedigd.
Hij had zijn vrouw leren kennen bij de socialistische jeugdbeweging de AJC, een nogal wilde toestand. Mevrouw van den Tempel was een aardig mens. Maar gewoon aardig en lang niet zo deftig als haar geleerde man.
Ik had tentamen bij hem gedaan en na afloop vroeg hij of ik zijn student assistent wilde worden. Graag natuurlijk. Grote eer, je leerde er veel van en bovendien verdiende het een paar honderd gulden per maand, wat voor een student in mijn tijd best veel was.
Dat ik dat tentamen deed was min of meer toeval. Belastingrecht was een verplicht, maar klein tentamen indertijd. Je moest het doen voor je doctoraal. Het boek dat ervoor stond heette het ABC van het Belastingrecht. Het was geschreven door de voorganger van Van den Tempel, W.J. de Langen [3]. Het was heel beknopt en ik moet eerlijk bekennen dat ik er niet veel van begreep. Ik kreeg van iemand anders de tip om een veel dikker en uitvoeriger boek te lezen, dat had hij ook gedaan. Dat heette Van Soest en Van Soest en het was zo helder als glas. Dat laatste klopte maar het kostte me wel een week of drie vier om er doorheen te komen. En toen ik het eenmaal uit had bleek dat je met dat boek ook het keuzevak kon doen. Wie dat deed hoefde het verplichte tentamen niet meer te doen en had meteen punten binnen voor de keuzevakken. Zo ben ik het belastingvak [4] ingerold, alleen omdat ik er in eerste instantie niets van begreep.
Naast Van den Tempel gaf de jonge lector Jan van Soest les aan de studenten die het verplichte tentamen of het keuzevak wilden doen. Jan kende ik al, omdat hij een neef was van een van mijn beste vrienden. Jan was de Van Soest jr van het boek Van Soest en Van Soest. Hij was in bijna alles het tegenovergestelde van Arnold van den Tempel. Zijn vader, Arie van Soest, was hoofd van de fiscale afdeling van de Unilever en de meest briljante fiscalist van zijn generatie[5]. Zijn neef, Peter van Soest, was toen ik studeerde hoofd omzetbelasting in Amsterdam maar voor die tijd had hij bij de douane in Zeeuws-Vlaanderen gezeten. Daar ben ik een keer met hem mee geweest toen hij jaagde op sigaretten smokkelaars. Reuze spannend, maar achteraf heb ik me wel eens afgevraagd of dat wel mocht, schooljongens meenemen op smokkeljacht.

[1] http://www.albumacademicum.uva.nl/cgi/b/bib/bib-idx?c=ap;size=1;lang=nl;type=boolean;date61=1945;date62=1945;searchtype=prof;q1=id*;rgn1=id;cc=ap;view=reslist;sort=achternaam;fmt=long;page=reslist;start=8
[2] http://www.parlement.com/id/vg09llab3yy1/j_jan_van_den_tempel
[3] http://www.historici.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn2/langen
[4] Belastingrecht als studierichting bestond toen nog niet. Je kon het doen als keuzevak en wie er een volledige opleiding in wilde hebben moest de postdoctorale opleiding volgen, die in Amsterdam en Tilburg werd gegeven. Of natuurlijk de belastingacademie in Rotterdam, maar dat was een opleiding voor belasting inspecteur
[5] Ik heb hem later toen ik in de praktijk werkte en een probleem tegenkwam waar we met een hele maatschap niet uitkwamen eens te hulp geroepen. Hij ging zitten aan het hoofd van de tafel, keek ons aan en zei: mijne heren, ik denk dat U probleem als volgt zit. En toen praatte hij tien minuten en hield op. En het mooie was, niet alleen begreep iedereen toen het probleem en de oplossing maar we begrepen ook niet meer waarom we dat zelf niet eerder hadden bedacht.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in herinneringen. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s