Minder Marokkanen in Den Haag.

De Balkan is oud maar nationaliteiten in de zin van onafhankelijke staten vormen daar een relatief nieuw concept. De verschillende naties die men er nu aantreft, zoals de Bulgaren, de Serven en de Roemenen, dateren uit de negentiende eeuw, toen het Turkse rijk in Europa in elkaar zakte en in een aantal verschillende landen uiteenviel. De talen, Hongaars, Grieks, Albanees, Roemeens en al die Slavische dialecten die tegenwoordig onder de gemeenschappelijke noemer van het Servo-Kroatisch zijn gebracht, waren er al wel, maar die hadden geen politieke betekenis. Grieks was een liturgische en bestuurlijke taal. Verreweg de meeste Balkanezen gebruikten in het dagelijks verkeer hun eigen lokale Slavisch dialect[1]. Raciale verschillen zijn op de Balkan met het blote oog niet te zien. Of ze nu Romaioi[2] (Grieken) of Voulgarioi (Bulgaren) waren wisten de boeren meestal zelf niet. Dat waren namen als de Bataven en Belgen voor bewoners van de lage landen in de achttiende eeuw. Namen uit de oudheid zonder actuele betekenis, bekend vooral bij romanschrijvers en ideologen. Op de Balkan was je christen of moslim. Dat wisten de boeren wel, ze waren christenen. Hun voorouders waren vrije mensen geweest, dat wisten ze ook nog.
Waarom de Grieken weigeren om de naam Macedonië te erkennen voor het gebied waarvan Skopje de hoofdstad is, vind ik onbegrijpelijk. Het doet geen recht aan het feit dat de bewoners van Griekenland zelf afstammen van voorouders die verspreid woonden in het Turkse rijk, in de kuststreken van de Zwarte en de Middellandse Zee. Zij onderscheidden zich van de omwonende Turken door hun religie en het feit dat zij tot een soort secundaire elite behoorden. In Griekenland zelf, tot op de Peloponnesos toe, werd in de Turkse tijd Albanees gesproken en geen Grieks. Waarom er nu dus zo’n belangrijk onderscheid gemaakt moet worden tussen het gebied van Skopje en van Saloniki is niet erg duidelijk. Waarschijnlijk omdat de Grieken alles aangrijpen om de wereld te laten geloven dat zij de afstammelingen zijn van de Hellenen uit de oudheid in plaats van het feit onder ogen te zien dat ze gewoon Turken zijn met een andere taal en godsdienst dan de rest.
Etnisch of genetisch gesproken had anderhalve eeuw geleden ook de naam Turk nog geen betekenis. Het was een taalkundige aanduiding. Vroeger, in de tijd van de Ottomanen, was het eerder een scheldwoord voor onontwikkelde mensen die op het hoogland van Anatolië woonden. Een inwoner van Istanboel wilde met die naam niet worden aangesproken. Als Turken moesten zeggen wat zij waren dan antwoordden zij moslim. Godsdienst en de bijbehorende gewoonten hadden onderscheidend vermogen, maar huidskleur en andere etnische kenmerken niet. Ook taal niet trouwens. Er werden meer dan tien verschillende talen gesproken in Istanboel. Veel mensen spaken een aantal van die talen en er waren er die spraken ze allemaal[3].
Verdraagzaam mag het zijn geweest in het oude Turkse rijk, wat men daar ook onder moet verstaan, maar gediscrimineerd werd er bij het leven. De islam was ver verheven boven andere godsdiensten en de Griekse orthodoxie stond boven de rest van de christelijke en niet- christelijke varianten. Met name ook boven de meer uitzonderlijke religies, zoals die van de Druzen of de joden. Godsdienst was bepalend voor de leefgemeenschap en voor een deel ook voor het bestuur. De geestelijke machthebbers hadden uitgebreide wereldlijke bevoegdheden en verplichtingen.
Dat werkt allemaal nog door in de tegenwoordige Balkanlanden en de rest van het oude Ottomaanse gebied. Serven en Grieken hebben dezelfde godsdienst en horen dus tot dezelfde gemeenschap. Russen en Grieken hebben niet exact dezelfde godsdienst maar het scheelt niet veel. Grieken en westerlingen hebben godsdiensten die al concurreren vanuit de tijd van voor het bestaan van de islam. Als Grieken nu moeten kiezen tussen de islam en westerse christendom, katholiek of protestant, dat doet er niet toe, dan kiezen ze voor de islam.
Nog is het zo dat de publieke opinie in Griekenland eerder voor de Arabieren kiest dan voor West Europa, Amerika of Israël. Voor de Turken kiezen ze niet, maar dat is nu eenmaal een verhouding als tussen Kaïn en Abel.
De Turken van hun kant zijn geen afstammelingen van de Turkmenen[4] uit het Oosten van Azië, maar van bekeerde christenen, bekeerde Byzantijnen dus eigenlijk.
Sinds de dichter Byron, die veel propaganda heeft gemaakt voor een onafhankelijk Griekenland, bestaat er in West Europa de misvatting dat de moderne Grieken de erven zijn van het oude Hellas. Om die reden zijn ze ondermeer tot de Europese Unie toegelaten, waar ze helemaal niet thuis horen. Als Hellas de bakermat is van het moderne Europa, zoals Giscard en DeHaene zeiden, dan gaat het niet aan de Hellenen er buiten te laten, dat was de gedachte. In feite is hier sprake van een vrome leugen. De taal die ze spreken en schrijven is een verbastering[5] van het oude Grieks, maar voor het overige zijn de tegenwoordige Grieken net zo Helleens als Amerikanen Engels of Brazilianen Romeins. Het gaat niet aan om ze Helleens te noemen alleen omdat hun taal verwantschap heeft met het klassieke Grieks. De Grieken zijn een Balkanvolk, d.w.z. het zijn Ottomanen, maar van de Grieks orthodoxe religie.
Binnen die oude Ottomaanse gemeenschap heerste een permanente broedertwist. Dat hangt samen met de methode van regeren van de sultans. De diverse godsdienstige groeperingen werden zoveel mogelijk in stand gehouden en tegen elkaar uitgespeeld. Zo maakten ze geen gemene zaak tegen de overheid en werden ze gemakkelijker onder de duim gehouden.
Ataturk wilde het Ottomaanse rijk of wat er van over was moderniseren om de concurrentie met het westen aan te kunnen. Mede om die reden heeft er een ethnic cleansing plaats gevonden. De christenen werden buiten gegooid. De Grieken, nadat ze eerst in opstand gekomen waren tegen de Turken. De Armenen puur omdat het ook christenen waren en met de Russen sympathiseerden. Zij werden door de Turken niet vertrouwd. De Armeense godsdienst heeft voor het overige even weinig met de Grieks/Russische orthodoxie te maken als de godsdienst van de Maronieten in de Libanon of onze westerse godsdienst, die, protestants of katholiek, in de ogen van het Midden Oosten nog steeds de godsdienst van Rome en van de Franken is.
De Balkanoorlogen in het voormalige Joegoslavië waren een voortzetting van de oorlogen rond 1900 en die op hun beurt waren een gevolg van door de Turken gevoede rivaliteiten tussen de verschillende bevolkingsgroepen. De typerende waarde van de westerse samenleving is de burgerlijke vrede, d.w.z. de rechtsstaat. Misschien is burgerlijke vrede ook wel waar Ataturk naar streefde op langere termijn en zag hij in dat het daarvoor nodig was om eerst de oude rivalen uit elkaar te halen, ik weet het niet. Om nu Turken of andere Balkanvolkeren, zoals Grieken, Bulgaren en Roemenen in de EU te halen, is tegen deze achtergrond in elk geval een gok. Een gok op de ernst van hun voornemen het verleden achter zich te laten en de Europese normen en waarden tot de hunne te maken.
In de Oekraïne en op de Krim hebben we de laatste jaren kunnen zien hoe moeilijk dat is, als je die Europese waarden niet een paar eeuwen hebt meegemaakt. Amerikanen, die van huis uit optimisten zijn, aanvaarden dat soort risico’s, maar Europeanen zijn in het algemeen voorzichtiger, vooral als we zelf het kind van de rekening worden als we verkeerd gokken. Zeker is het wel dat een multiculturele samenleving, d.w.z. een samenleving waarin de leefwijze en de gewoonten van het Midden Oosten en de Balkan kunnen blijven bestaan naast die van de rechtsstaat, dat zo’n samenleving geen erg goed idee is.
Wie meent dat mensen die dat hardop zeggen discrimineren komt straks van een koude kermis thuis. We zullen er echt alles aan moeten doen om de mensen uit het Midden Oosten en de Maghreb te integreren en voorkomen dat ze op een Ottomaanse manier apart blijven leven. En in Den Haag zou dat zeker gemakkelijker zijn als er minder Marokkanen woonden en die beter konden integreren.

[1] De Vlachen (Roemenen) vormden een uitzondering. Hun taal is een dialect dat in een aantal vrij geconcentreerde regio’s werd gesproken. Het is een verbasterde vorm van het Latijn.
[2] Helleens had intussen de nieuwe betekenis van heidens gekregen, of plattelands. Romaios is afkomstig van Rum, het woord voor het oude rijk van Byzantium.
[3] Vgl. de memoires van Elias Canetti. Die kwam niet uit Stamboel, maar uit een kleinere plaats aan de monding van de Donau, maar daar gold hetzelfde.
[4] In Oost Anatolië woont een kleine minderheid van Yörük’en, wat wel echte Turken zijn. Mustafa Kemal Ataturk was een Yörük.
[5] Wie ooit het Grieks van Homerus en Thucydides gelezen heeft op school moet niet denken dat hij modern Grieks verstaat, maar omgekeerd is dat ook het geval. Er zien Grieken die volhouden dat hun manier om de letters van het Griekse alfabet uit te spreken dezelfde is als van Homerus. Als dat waar zou zijn zeiden de Griekse schapen in de oude tijd bi in plaats van bè, wat me onwaarschijnlijk lijkt.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in Balkan, beschaving, Griekenland. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s