Max Weber

Ik waardeer het dat er sociologen zijn die voor hun wetenschap opkomen, al valt het op dat ze, als ze het over de sterren in hun vak hebben ze toch vaak mensen noemen die eigenlijk helemaal geen sociologen zijn. Merton – die eigenlijk Meyer R. Schkolnick heette, maar dat geen naam vond waaronder je kon publiceren – komt veel voor op de boekenlijsten van de sociologische faculteiten, maar hij was helemaal geen socioloog. Wat ik ook zo opvallend vind is dat als iemand Max Weber noemt, hij vrijwel altijd aan komt zetten met Die protestantische Ethik.
Veel mensen vinden Max Weber een grotere wetenschapper dan Karl Marx en zelfs dan Auguste Comte. Bij het grote aantal geschriften van zijn hand is er maar één dat hem echt bekend gemaakt heeft, ook buiten de kring van zijn vakgenoten. Dat is Die protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus. In dat essay betoogt hij dat de verschillen tussen het protestantisme en het katholicisme een verklaring vormen voor het grotere economische en sociale succes van de protestantse volkeren. De voorsprong van de landen rond de Noordzee bij het moderne industrialisatieproces kan volgens hem herleid worden tot hun religieuze achtergrond.
De redenering was gebaseerd op de observatie dat ondernemers en eigenaren van productiemiddelen, zowel als hun best geschoolde werknemers, overwegend protestants waren in Duitsland, Nederland, Engeland en de Scandinavische landen. Een van zijn studenten had daar onderzoek naar gedaan en aan te nemen valt dat het op dat moment ook wel klopte. Het is aan de andere kant evenzeer duidelijk dat dit nu niet meer zo is. De RK gebieden in Duitsland die achterop liepen aan het einde van de negentiende eeuw waren de industriële succesnummers in de tijd van het Wirtschaftswunder. Nergens in Europa zijn de protestantse regio’s tegenwoordig welvarender of succesvoller dan hun katholieke buren. Zelfs het achterlijke Ierland is hard op weg het protestantse Engeland in te halen.
Betekent dit dat de theorie van Weber onjuist was, want geen algemene geldigheid had? Ik denk het ja. Volgens Merton in elk geval wel. Voorspellingen gebaseerd op die theorie komen niet uit en zij kan dus worden bijgezet in de kast vol al die andere sociologische ideeën die in de praktijk niet blijken te kloppen. Da neemt niet weg dat je Weber met meer plezier leest dan de meeste andere sociologen.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in europa, maatschappelijk, wetenschap en filosofie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s