La révolution française.

Dat de Franse revolutie een belangrijke invloed heeft gehad op de politieke vormgeving van Europa zal niemand ontkennen, maar die invloed dateert van lang geleden. Dat de politiek als zodanig in 1789 begonnen is, bij de bestorming van de Bastille, zoals Luuk van Middelaar in navolging van veel Fransen wil beweren, dat is een misvatting.
Niet omdat er maar zeven gevangenen in die vesting zaten en een handvol bewakers, zodat de bestorming eigenlijk een slag in de lucht was. Maar omdat modernere democratische staatsvormen al eerder te zien waren geweest. In Amerika na de onafhankelijkheid in 1776 dertien jaar eerder en in Engeland na de Glorious Revolution van 1688, meer dan een eeuw eerder. De republikeinse staatsvorm in de Nederlanden dateert van 1579. Zij was dan misschien geen democratie zoals we die tegenwoordig kennen maar de Republiek kende een politiek leven en een bijbehorende publieke ruimte, die voorwaarden zijn gebleken voor het ontstaan van een politieke democratie.
De Franse revolutie is het begin geweest van de moderne politieke ontwikkeling in Frankrijk, dat is waar. Daarnaast was zij ook het begin van het einde van Frankrijk als dominante mogendheid in Europa. Tijdens de revolutie, en onmiddellijk erna, in de tijd van Napoleon, was de inbreng van Frankrijk nog groot. Het had een grotere bevolking dan Rusland of Duitsland en een veel grotere bevolking dan Engeland. Bovendien was die bevolking veel welvarender dan de concurrentie. Frankrijk was de hele middeleeuwen door en in het begin van de nieuwe tijd het volkrijkste en meest welvarende land van Europa geweest. Maar na de restauratie en vooral na de minirevolutie van 1848 was het afgelopen met haar dominantie. Haar hoogtepunt bereikte Frankrijk juist vóór de revolutie. Het is niet bewijsbaar maar wel aannemelijk dat het de revolutie en het daarmee gepaard gaande bloedvergieten is geweest dat Frankrijk van haar centrale en leidende positie in Europa heeft beroofd.
In de tijd van Richelieu en Louis le Grand heeft Frankrijk haar culturele, economische en demografische positie proberen te vertalen in veroveringen en in politieke dominantie. Ondanks een reeks nederlagen tegen een Europese coalitie werd haar overheersende positie in de achttiende eeuw niet wezenlijk aangetast. Heel Europa sprak Frans en richtte zich in cultuur en beschaafde gewoonten naar het Franse Hof. Hoezeer de beschaving van de Encyclopedisten en de Parijse salons door de revolutie heeft geleden en plaats heeft moeten maken voor de burgerlijkheid van de restauratie, kan men lezen in l’Ancien Régime et la Révolution van de Tocqueville. Trouwens ook al in zijn veel bekendere De la Démocratie en Amérique.
Rusland en Engeland maakten aan de Franse overheersende positie in Europa tijdens de Napoleontische oorlogen een einde. Die overwinning vormden het begin van een eeuw lang Engelse dominantie. Frankrijk was in de negentiende eeuw voor Engeland niet langer een serieuze concurrent. Dat werden eerst Rusland en later de Verenigde Staten en Duitsland. De humanistische en democratische samenleving waarvan de beginselen zijn neergelegd in het Charter van de VN zijn Anglo-Amerikaans en niet Frans. Engeland overvleugelde Frankrijk op het wereldtoneel en in alle koloniale gebieden die er toe deden. Zij nam het voortouw in de industriële revolutie. In dezelfde periode dat dit gebeurde brokkelde de macht van Frankrijk op het Europese vaste land af en werd zij ook daar overvleugeld door de nieuwe grootmacht Duitsland. Rusland consolideerde in de negentiende eeuw haar machtspositie in Oost Europa en in het al eerder veroverde gebied in Siberië. Maar ook in Rusland betekende een revolutie, die van 1917, het einde van een veelbelovende ontwikkeling.
De viering van de veertiende Juli als een feestdag heeft iets bizars. De datum was een willekeurig gekozen beginpunt van de revolutie die Frankrijk op het verkeerde pad heeft gezet waar het pas door het optreden van de generaal De Gaulle in 1958 vanaf lijkt te zijn gekomen. 1 Juni, de datum van het officiële heroptreden van De Gaulle in 1958 lijkt een veel betere herdenkingsdag dan de veertiende juli.
De filosofische ontwikkelingen, die Van Middelaar in zijn boek Politicide beschrijft, zijn een goede illustratie van de irrelevantie van Frankrijk en haar cultuur sinds 1848. Dat komt er ook wel uit, maar de consequentie dat het de Franse revolutie is geweest die Frankrijk van haar ziel heeft beroofd durft geen inwoner of bewonderaar van dat land te trekken.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in Frankrijk, geschiedenis. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s