De prenten van Behrendt.

In een van de late prenten van Frits Behrendt, die Elsbeth Etty ons heeft laten zien als illustratie bij een artikel over de tekenaar, staat een podium met de grootste boeven van de twintigste eeuw, Hitler en Stalin op de eerste en tweede plaats en een heel stel kleinere ex aequo op plaats drie.

Behrendt voerde een leven lang een kruistocht tegen de tirannen, de nationaal socialisten uit zijn jeugd en de communisten uit zijn volwassenheid. Het is wel duidelijk waarom Etty zich tegelijk aangetrokken en afgestoten voelde. Om bij Behrendt op de lijst te komen moest je tiran geweest zijn, dat was een absolute voorwaarde, maar de ex aequo derden hadden verder merkwaardig weinig gemeen, alles werd op een hoop gegooid en dat zinde Etty niet zo .

Milosevitch, de ex-communist en een van de tirannen, stond indertijd terecht in Den Haag voor door zijn ondergeschikten gepleegde massamoorden, in oorlogstijd begaan. Wat hem daadwerkelijk ten laste gelegd werd zou de paar duizend slachtoffers niet overtreffen en dan was het nog de vraag geweest of hij er persoonlijk voldoende bij betrokken was geweest voor een veroordeling.Hij is overleden voor die vraag beantwoord worden kon. Zijn werkelijke misdaad, het oprakelen van de oude etnische tegenstellingen op een Balkan die net bezig was ze te vergeten, die werd hem niet ten laste gelegd.

Amin van Oeganda bracht zijn oude dag door in het bevriende Saoedie Arabië. Hij was een tiran in de oude Afrikaanse traditie van Dingaan en Shaka Zoeloe. Ordinaire moorden zonder politieke achtergronden of bijbedoelingen, een gangster meer dan een politieke tiran. Pol Pot daarentegen had best naast Stalin op trede twee mogen staan. Eigenlijk was hij in verhouding tot het aantal inwoners van Cambodja vergeleken met die van de Sovjet Unie verreweg de grootste moordenaar van de twee.

Pinochet hoort in het rijtje helemaal niet thuis. Een tiran wel, maar dan een van dertien in een dozijn. Het aantal politieke moorden in Chili liep in de honderden en was dus naast al die talloos veel miljoenen van de andere kandidaten te verwaarlozen. Vergelijk dat eens met buurland Argentinië of met Uruguay. Dat laatste land, dat met zijn Tupamaros toch stadsguerrilla’s van het eerste uur in huis had en ze net zo bestreed als buurland Argentinië, komt op de kaart van de gemiddelde Europese linkse intellectueel niet eens voor.

Pinochet heeft nog de verdienste gehad dat hij zijn land van Allende heeft afgeholpen. Allende heette hier een democratisch communist te zijn, maar wat betekent dat? Is een democratische communist niet net zo iets als een zwarte schimmel? Iemand kan niet tegelijk democratisch en communistisch zijn en Allende was dat dan ook niet. Hij is door Le Monde en andere linkse media heilig verklaard, maar ten onrechte. Allende is even democratisch aan de macht gekomen als Hitler en was net als deze Duitser een absoluut gevaar voor zijn eigen land en voor zijn werelddeel, zij het een stuk minder bekwaam. Het soort mensen dat Allende om zich heen verzamelde deugde voor geen meter en zijn kijk op mensen was slecht. Zo vertrouwde hij de legertop niet en benoemde in plaats van de door zijn democratische voorganger Frey aangestelde generaals zijn eigen man Pinochet. Het kan dus wel verkeren.

Het verwijderen van Allende gebeurde met gewelddadige middelen en moet om die reden worden veroordeeld, maar als iets dergelijks met Milosevitch of met Pinochet zelf gebeurd was, had niemand zich daar hier om bekreund en die dader was nooit op het lijstje van Behrendt terechtgekomen. Chili is in elk geval een hoop ellende bespaard gebleven. Het regime van Pinochet was zachtaardig vergeleken met wat in Argentinië en andere Zuid Amerikaanse landen gebeurde of wat in het Chili van Allende stond te gebeuren.

Wie er niet bij stond op de derde trede was Fidel Castro, die hier even ten onrechte populair is als Pinochet impopulair, maar van mij had hij er ook niet bij gehoeven eigenlijk; een boef van het kaliber Pol Pot was Fidel niet, maar waar bleven Mao en Ho Chi Minh? Qua aantallen slachtoffers slaan ze Milosevitch met stukken, ook in verhouding tot het aantal inwoners van de betrokken landen. Mao deed ook in andere opzichten niet onder voor zijn idool Stalin. Soeharto, met zijn zes miljoen in kampen vermoorde communisten? Het lijstje van Behrendt is nogal willekeurig en meer ingegeven door oude en nieuwe voorkeuren dan hij zich waarschijnlijk zelf heeft gerealiseerd. Etty zegt er niets over, maar die draagt ook een verleden van verkeerde oordelen met zich mee, al weet ze wat de tweede wereldoorlog betreft, dat moet ik toegeven, goed en fout nog feilloos te onderscheiden.

Zulke dingen zijn intuïtief en op het eerste gezicht vaak ook niet altijd helemaal fair. Zo herinner ik me een discussie waar Etty en Van Thijn aan deelnamen, met een historicus, die het kind was van een NSB-er. Het tekent iemand als hij met zo’n achtergrond in het naoorlogse Nederland opgroeit. Als je dan protest aantekent tegen de geschiedschrijving over die oorlog die buiten proporties veel aandacht aan het verzet besteed, terwijl de verzetsmensen maar een gering percentage van de bevolking uitmaakten, dan doe je het niet helemaal goed. Vooral als je van die achtergrond en het daarmee samenhangende vooroordeel niets zegt. Over zo’n onderwerp houd je dan je mond. Niet om wetenschappelijke redenen, maar meer om ethisch-esthetische redenen. Dat vond Etty ook, maar intuïtief, het kwam er in die discussie niet duidelijk uit.

Om soortgelijke redenen hindert het me als de zoon van een voormalige directeur van De Nederlandse Bank, wiens moeder onder de naam de Zwarte Weduwe bekendheid geniet, de publiciteit zoekt in Nederland als een board room consultant. Ik wil zo’n naam in de krant eigenlijk niet tegenkomen, al gun ik de man graag zijn carrière en zijn plaats in het concertgebouw tussen de zakelijke elite van Nederland.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in Nederland, oorlog. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s