Moraal uit de evolutie.

God en Godsdienst brengen orde en zekerheid, een vaste kern waaromheen een samenleving in stand kan blijven.
Ze produceren een kosmogenesis en een morele orde. Adam en Eva aan de ene kant en de tien geboden aan de andere. We weten hoe het komt dat de wereld er uit ziet als hij doet en waarom wij er zijn, wat we te doen en te laten hebben. Niet alleen een wereldbeeld, maar ook normen en waarden. Dat is de belangrijkste reden waarom godsdienstige culturen zich verzetten tegen de moderne beschaving. Die tast niet alleen het wereldbeeld maar ook de daarmee samenhangende normen en waarden aan.
Voor een modern mens is de kosmogenesis wetenschappelijk. De Big Bang, of een andere nog modernere theorie, het ontstaan van de melkwegstelsels, het zonnestelsel,de aarde, het leven op aarde, de zuurstof, oorspronkelijk als afvalproduct van fotosynthese, dan de eukaryoten, de postcambrium dierenwereld, de diverse tijdperken, ieder ervan begrensd door catastrofes, waarvan de laatste zestig miljoen jaar geleden plaats vond en waarvan sporen zijn te vinden in de Golf van Mexico; sindsdien de uitwaaiering van de zoogdieren en tijdens de ijstijden de moderne mens. Het is tegelijk wetenschappelijk en heeft iets bevredigend mythologisch en er is niemand meer met een behoorlijke opleiding die er nog aan twijfelt.

De morele orde van de moderne wereld ligt veel moeilijker. Het humanisme met zijn ethiek van mensenrechten en democratie kunnen we in een preambule bij een Europese grondwet zetten en in het charter van de VN. De mensenrechten sierden al een paar grondwetten in de achttiende en veel grondwetten uit de negentiende eeuw, maar hun gezag blijft vooralsnog minder groot dan het gezag van God en zijn tien geboden. De zekerheid is minder omdat die berust op afspraken tussen mensen en er geen authentieke bron voor is.

Te onderzoeken zou zijn of we voor zo’n bron zouden kunnen vallen op de nieuwe kosmogenesis en wel op het deel dat het ontstaan van de mens betreft. Daarvoor zouden de volgende hypothesen kunnen dienen:

Moreel gedrag is het gedrag dat gericht is op de instandhouding van de groep. Ethiek is de persoonlijke leidraad van ieder mens voor zijn eigen moreel gedrag en dat van zijn omgeving. De groep is voor de instandhouding van het menselijk leven essentieel. Het hebben van een ethiek is daarom genetisch bepaald. De inhoud is meer een culturele aangelegenheid. Bij mensen is ook de variabiliteit van gedrag die door een variabele cultuur mogelijk wordt gemaakt een genetische verworvenheid. Moreel gedrag is net als veel andere menselijk gedragingen een combinatie van nature en nurture, van aanleg en cultuur. Maar, wil het voortbestaan van groepen zijn verzekerd en daarmee de voorwaarden voor het overleven van individuen, dan moet de kern ervan genetisch zijn geprogrammeerd. Als het voortbestaan van samenlevingen louter gebaseerd zou zijn op aangeleerde gedragingen, dan hadden we de kansberekening zo tegen gehad, dan waren we er nu niet meer geweest.

Er is dus een component van moreel gedrag, waar we houvast aan hebben. Die is ons gegeven als een vorm van categorische imperatief. Nu nog een onderzoek naar de inhoud van deze ethisch-genetische programmering en naar de plaats van de betrokken genen op het menselijk genoom.
De van nature gegeven moraliteit die door een deel van onze hersenen wordt aangestuurd, kunnen we dan accepteren als de moraal die voor elk soort samenleving gegeven is.

Het lijkt me zo’n mooi idee dat een menselijke samenleving met haar morele regels kan ontstaan uit de natuur, waarin de menselijke soort uit andere dieren is voortgekomen dat, als ik godsdienstig was, ik deze vorm van schepping onmiddellijk zou adopteren en er de interpretatie van mijn bijbel en koran zo nodig voor zou aanpassen.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in ethiek, wetenschap en filosofie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s