Toezicht.

De overheid zou geen taken op haar schouders moeten nemen die ook door anderen kunnen worden uitgevoerd. Maar als belangrijke publieke taken, zoals het op orde houden van de geldcirculatie of het onderhoud van de dijken in private handen terecht komen, dan hoort de overheid er goed toezicht op te houden.
Goed toezicht houdt in de eerst plaats in op de hoogte blijven van wat er gebeurt. Als er grote openbare belangen mee gemoeid zijn is de eerste toezichthoudende taak van de overheid om te zorgen voor transparantie.
Banken moeten niet tegelijk ook verzekeringsmaatschappijen in huis hebben en ze horen niet aan ingewikkelde en risicovolle beleggingen te doen. Een balans en winst en verliesrekening van een bank moet op ieder gewenst moment kunnen worden opgemaakt en iedereen moet hem kunnen lezen.
Als de overheid zich niet meer in staat voelt om te overzien wat er in banken gebeurt, zoals Wouter Bos liet weten toen hij banken moest redden tijdens de crisis, dan zit er iets fundamenteel fout. Een overheid die met zo’n probleem zit moet het ontstaan van nieuwe en veel kleinere banken bevorderen, die wel overzichtelijk zijn en waarschijnlijk ook goedkoper kunnen opereren. Die concurreren dan op den duur de gevaarlijke kolossen wel uit de markt. Dat gaat niet van de ene dag op de andere, maar de bestaande situatie laten voortbestaan, waarin het omvallen van één bank een heel land kan meeslepen, is een te groot risico.
Ook de rechtsvorm waarin banken opereren is van belang. Beursgenoteerde NV’s worden afgerekend op hun koersverloop en dat geeft incentives die niet noodzakelijk gericht zijn op een ordelijk gang van zaken in het geldverkeer. Dat laatste is waar de overheid voor staat en dat ze de bancaire functie uit handen gegeven heeft doet er niet aan af. Via haar toezicht moet ze er voor zorgen dat haar verantwoordelijkheid wordt waar gemaakt.
Bij het dijkonderhoud, het andere voorbeeld van een publieke taak, is het gemakkelijker. Aannemingsbedrijven doen het onderhoud en de waterschappen beschikken over middelen om de kwaliteit van dat werk te beoordelen. Juist omdat er zoveel gespecialiseerde aannemingsbedrijven zijn waaruit te kiezen valt gebeurt het onderhoud zo beter dan wanneer de dijkgraaf het zou doen met eigen personeel of met de ingelanden. Maar de waterschappen moeten wel zelf de toestand waarin de dijken verkeren kunnen beoordelen en de risico’s die men loopt kunnen inschatten.
Toezicht is een essentiële functie van overheden op al die terreinen waar grote openbare belangen mee zijn gemoeid, maar waar het dagelijks werk gedaan wordt door niet-overheidsorganisaties.
Dat toezicht houdt in de eerste plaats in dat de publieke taak zo georganiseerd is dat hij aan de kwaliteitsnormen kan voldoen en in de tweede plaats dat er continue controle is dat hij daadwerkelijk goed wordt uitgevoerd. Bij het onderhoud van onze waterstaat bestaat een eeuwen oud en goed werkend systeem. Daar is het alleen een kwestie van regelmatige controle op de onderdelen. Maar bij het geld- en bankwezen zit er iets goed scheef. Daar horen overheden in onderlinge samenwerking er voor te zorgen dat het systeem weer op orde komt.
Toezicht van overheden is een onderwerp dat recentelijk wetenschappelijk aandacht heeft gekregen. Aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam organiseert men momenteel een aantal promoties over het onderwerp. Ik weet niet of het hier alleen om de juridische en bestuurlijke aspecten gaat. Mij lijkt dat aan de wetenschappelijke kant van de systemen die aan toezicht ten grondslag liggen ook heel goed door IT ’ers en andere technici zou kunnen worden gewerkt. Maar hoe dan ook, toezicht is een belangrijk aspect van de werkzaamheden van de overheid en wetenschappelijke aandacht ervoor is op zijn plaats.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in overheid. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s