Regeldruk.

Ank Bijleveld, staatssecretaris bij Ter Horst, hield zich bezig met de vermindering van de regeldruk. Haar voorgangers deden dat, zei ze in een interview in De Volkskrant, door een streven naar meetbaar minder regels. Zij wilde het doen door voelbaar minder regels te produceren.
Het verschil was dus dat de mensen er nu ook iets van moesten merken. Burgers zouden voortaan kunnen volstaan met hun gegevens één keer aan de overheid op te geven i.p.v. telkens opnieuw. Kaasmakers hoeven niet iedere week opnieuw monsters ter controle aan te bieden aan de voedselinspectie, als blijkt dat één keer per jaar voldoende is.
Wat Mevrouw Bijleveld dacht te gaan doen valt helemaal niet mee.

Zoals ze terecht opmerkte is het probleem het oerwoud van regels dat ontstaat doordat steeds weer nieuw op oud gestapeld wordt. Er is iemand die daarbij het overzicht houdt op de werking van het totaal. Ideaal zou zijn om iedere keer, als er op een beleidsterrein nieuwe regels nodig zijn, alle bestaande af te schaffen en een logisch en samenhangend nieuw regelsysteem te ontwerpen, inclusief de allernieuwste. Dat gaat natuurlijk niet, daarvoor zijn het er intussen veel te veel geworden en daar heeft niemand tijd voor.

Een samenhangend geheel van voorschriften, een systeem van regels dus, moet zo worden opgesteld dat met toekomstige aanpassingen en toevoegingen rekening wordt gehouden. Voor ieder regelsysteem moet er verder één eindverantwoordelijke zijn met één plaatsvervanger die tegelijk zijn gedesigneerde opvolger is. Hij moet als enige bevoegd zijn de veranderingen waartoe de politiek besluit te redigeren en in het bestaande in te passen. Hij heeft dan overzicht en weet wat de gevolgen van iedere verandering zullen zijn. Als hij niet goed uitvoert wat de wetgever wil mag de politiek hem opnieuw aan het werk zetten of hem desnoods vervangen, maar hij of zijn opvolger blijft de eindredacteur. Dat lijkt een absolute voorwaarde om niet in een oerwoud verzeild te raken.
Maar zo ordelijk zijn de bestaande systemen vroeger nooit opgesteld en eindverantwoordelijke ambtenaren, die op hun eigen terrein een volledig overzicht hebben zijn er niet meer. Mevrouw Bijleveld en wij allemaal zitten met de brokken, want het repareren van het bestaande is intussen onbegonnen werk geworden. Dat is dweilen met de kraan open.

Mevrouw Thatcher in het Verenigd Koninkrijk heeft ooit haar niet onbekwame best gedaan de bureaucratie[1] en de bijbehorende[2] regeldruk terug te dringen. Ze is er in geslaagd om een aantal grote staatsondernemingen te privatiseren maar de regeldruk terugdraaien, daar is het toch niet van gekomen. Volgens deskundigen die haar pogingen van dichtbij gevolgd hebben is het onmogelijk gebleken de bureaucratie te hervormen als het enige apparaat dat iemand daarvoor ter beschikking staat diezelfde bureaucratie is. De Engelse televisieserie Yes Minister was daarvan een hilarische illustratie.

Het majeure probleem van een niet goed functionerende bureaucratie zal niet door één goedwillende staatssecretaris worden opgelost. Toch kunnen alle politieke partijen het op dat ene punt wel eens worden: zonder een grondige verbetering van de ambtelijke organisatie en van de regelgeving is het uitgesloten dat de politiek grip houdt op de uitvoering van het overheidsbeleid, van welke politieke kleur de regering ook is.

[1] Bureaucratie heeft tegenwoordig uitsluitend een pejoratieve betekenis. Dat is niet altijd zo geweest. Max Weber zag het als de meest beschaafde vorm van regering en dat was het in zijn tijd ook, met name in de Duitssprekende landen. Misschien is de teloorgang van bureaucratieën, hoe goed die ook begonnen zijn, wel onvermijdelijk. Waarschijnlijk zit daar een vorm van wetmatigheid in. Hoe dan ook, die negatieve betekenis heeft het woord bureaucratie te danken aan een gebrek aan behoorlijke organisatie.
[2] Een bureaucratie kan alleen met regels functioneren. Geeft men ambtenaren plein pouvoir, dan zijn het geen functionarissen meer maar magistraten. Dat was het Chinese systeem en dat heeft ook nadelen. Het lijkt in strijd met het idee van de rechtsstaat en maakt in elk geval controle en onderlinge afstemming van beleid erg moeilijk.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in overheid. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s