Over Han Voskuil.

Wie ooit verslaafd is geweest aan de zeven delen van Het Bureau en toen later De Buurman in handen kreeg, heeft het boek waarschijnlijk weer in een ruk uitgelezen. Alsof dit het werkelijke laatste hoofdstuk is, een soort postscriptum.
De Buurman is eigenlijk een evaluatie van het huwelijk van Maarten Koning en zijn vrouw Nicolien en van haar worsteling om die relatie terug te krijgen op het pad van hun gemeenschappelijke jeugddromen: weg van een corrupte samenleving met een verouderde moraal en burgerlijke conventies. Terug naar een simpel leven met echte vrienden, zonder discriminatie en zonder ambities.
Koning is in De Buurman met pensioen na een leven dat in veel opzichten het tegendeel is geweest van wat zijn vrouw en hij in hun studentenjaren wilden: het werd een wetenschappelijk en maatschappelijk succes en even veel publieke erkenning als vader Voskuil, de hoofdredacteur van het Vrije Volk, ooit had. Wat Nicolien gewild had en niet gekregen, was een totaal ander leven dan dat van haar gehate schoonmoeder, met haar goed gelukte kinderen, die neerkeek op haar bewust kinderloze schoondochter uit een nogal gewone Haagse familie.
Haar eigen vader werd door een dominante moeder onder de plak gehouden. Zij zelf is het evenbeeld van die moeder, maar Maarten is een veel sterkere man dan haar vader en geeft haar niet de ruimte die zij eist. Maar hij is aan de andere kant wel een redelijk mens en wel bevattelijk voor haar argumenten, die vroeger, in hun studententijd immers ook de zijne waren. Hij heeft bovendien meestal geen zin in ruzie maar hij geeft wel weerwerk wanneer ze onredelijk is. Daarover ondermeer gaat De Buurman.

Het Bureau begon met Mijnheer Beerta, het homoseksuele hoofd van het Instituut voor Volkenkunde en Dialecten, van wie Han zijn eerste baan kreeg. Het duurde een paar delen voor hij door had dat Beerta homofiele gevoelens voor hem had, iets waar hij helemaal niks mee kon. Hij negeerde het zo goed en zo kwaad als dat ging en bleef de man trouw ook toen die na een herseninfarct verdween naar een verpleeginrichting en de meeste van zijn homofiele vrienden hem in de steek lieten. In de relatie met zijn nieuwe buurman aan het einde van zijn loopbaan zit voor Maarten Koning een soort parallel.
De buurman, Petrus Stallinga, waar hij persoonlijk helemaal niets mee heeft, is namelijk ook homofiel en lijkt in de verte wel wat op zijn oude baas. Met zijn jongere partner Peer woont Stallinga in het achterhuis op dezelfde verdieping van het huis aan de Herengracht als het echtpaar Voskuil. Nicolien sluit tegen zijn zin vriendschap met het stel.
Met wat knetterende ruzies dwingt Nicolien haar man om zich ook met de buren bezig te houden en een tijdlang gaat dat redelijk. Ze passen op elkaars huisdieren bij afwezigheid en wisselen sleutels uit. Zo nu en dan drinken ze een borrel samen en interesseren ze zich voor elkaar vakanties. Maar Peer is een instabiele man die plotseling ruzie kan zoeken en tussen hem en Maarten komt het een paar keer tot incidenten. Nicolien kan dit ondanks haar homomoeder rol op den duur niet hebben. Zij kiest partij voor haar man en het is afgelopen met de vriendschap. Het boek eindigt met een stel flauwe plagerijen door Peer en het teruggeven van de sleutels. De relatie met de buren is stukgelopen.
Voskuil is een groot schrijver die er een heel eigen techniek op na houdt. Hij houdt een uitvoerig dagboek bij en maakt zijn boeken door in dat dagboek te schrappen en de losse stukken aan elkaar te schrijven. Dat geeft een nadruk aan gebeurtenissen als echtelijke ruzies, die een vertekening vormen van de werkelijkheid. De mensen worden in zekere mate karikaturen van zich zelf, omdat uit hun gedrag alleen gekozen wordt wat Voskuil nodig heeft voor zijn zelfanalyse. Want al zijn boeken gaan over hem zelf: een talent dat anders leeft dan hij ooit gewild had en daarover met zich zelf in het reine wil komen. Dat lukt niet helemaal en het doet pijn. Maar het Nederlands is fraai en de poging imponeert.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in literatuur. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s