Robbert Dijkgraaf als Al Gore.

Een paar jaar geleden, voor zijn vertrek naar Princeton, was de fotogenieke theoretische natuurkundige Robbert Dijkgraaf bezig uit te leggen aan een tv persoonlijkheid hoe moeilijk het was om te kiezen tussen twee theorieën: het leven op aarde is uniek, er is nergens anders vergelijkbaar leven en de andere theorie, dat wij hier op aarde er maar één uit velen zijn. Waarom hebben we niet allang contact als er nog zoveel anderen zijn in het heelal en andersom: hoe zou je zoveel decor kunnen verklaren voor zo weinig theater? En verder: hoe is het mogelijk dat het leven precies past in de omstandigheden hier op aarde? Een beetje warmer zoals op Venus of een beetje kouder, zoals op Mars en ons soort leven is onmogelijk.
De tv persoonlijkheid was zichtbaar onder de indruk maar ik vond het een nogal goedkoop verhaal voor zo’n knappe man als Dijkgraaf. Ik wil U graag uitleggen waarom.
Het leven past precies bij de omstandigheden op aarde omdat het hier ontstaan is. Het leven heeft de aarde zoals die er nu uitziet mee vorm gegeven. Niet alleen omdat de mensen nu de opwarming van de aarde veroorzaken maar al veel eerder. De vrije zuurstof in de lucht is een uitsluitend gevolg van het soort planten dat we op aarde hebben en omgekeerd, zonder die zuurstof zouden wij dieren het niet redden. Het leven haalt de overtollige co2 uit de lucht en heeft die co2 nodig. Hele geologische perioden zijn genoemd naar een dominante vorm van leven. Aarde en leven vormen een geheel. De vraag waarom het leven zo goed bij de omstandigheden op aarde past is dezelfde soort vraag als waarom Uw huid zo precies om Uw lichaam past: geen toeval.
Zoveel decor voor zo weinig theater. Waarom niet? De kosmos doet niet aan theater en decor. Dat doen mensen. Er is ooit een tijd geweest dat we mensen als het middelpunt van de schepping beschouwden, maar dat doen we nu niet meer. Die theatervraag stamt uit die tijd. Als je de gedachte dat het allemaal om ons zou draaien los laat dan is het irrelevant wat de macht van tien is voor het aantal deeltjes en het aantal werelden in het heelal of voor het aantal universa dat er bestaat, al zouden we misschien een andere naam voor de kosmos moeten verzinnen als het er inderdaad meer blijken te zijn. Maar het is allemaal niet moeilijker of minder moeilijk denkbaar. Zolang we er maar niet vanuit gaan dat het allemaal om ons begonnen is.
Dat niemand met ons contact zoekt als er zoveel anderen zouden zijn is ook niet vreemd. De beperking van de lichtsnelheid geldt voor iedereen. Contact is domweg niet mogelijk en al zou het mogelijk zijn, het was zinloos. Zin is trouwens iets voor mensen en niet noodzakelijk ook voor andere vormen van leven. De hele idee van contact met anderen is een soort sf waar te weinig over is nagedacht .Misschien is er ook wel goed over nagedacht en is het een pr stunt van de NASA die het nodig heeft om fondsen los te weken bij het congres.
Wie natuurkunde aan leken probeert uit te leggen moet niet op de hurken gaan zitten maar liever proberen duidelijk te maken waar de denkfouten zitten waardoor het zo moeilijk denken en spreken is over dit soort dingen. Ik noem een zo’n denkfout : alles heeft een begin en een einde. Dat lijkt zo maar dat is niet zo. Het is een variant van een andere gedachte: alles heeft duidelijke grenzen of alles is helder te definiëren. Niet dus. Daarom worstelen we met de gedachte wat er eerder was, de kip of het ei, maar de voorouders van de kip worden steeds een beetje minder kipachtig en hun eieren ook. Een duidelijke grens tussen het een en het ander is er niet.
De kosmos begon met een big bang en een kwantumdeeltje. Ja misschien, maar het is zeker dat er niets is wat we ons daar bij voor kunnen stellen en het is ook zeker dat het woord begin in dat verband zinloos is.
Misschien vindt Dijkgraaf dat allemaal te abstract voor een interessant tv programma maar waarom begint hij er dan überhaupt aan? Daarvoor hebben we toch geen Koninklijke Academie van Wetenschappen? Het lijkt me meer iets voor Al Gore.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in wetenschap en filosofie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s