Twee werkende ouders.

Een van de redenen waarom zo veel kinderen tegenwoordig ontsporen, slecht functioneren in de samenleving, niet goed leren op school, drugs gebruiken, in aanraking komen met de politie, etc., is hun twee buitenshuis werkende ouders. Dat verband is niet rechtstreeks en het geldt zeker niet voor alle gezinnen waar beide ouders werken. Er zijn nog een reeks andere oorzaken[1] voor probleemkinderen. Bij mijn weten heeft nooit iemand geprobeerd om ze allemaal op te sporen en de gevolgen van elk ervan te kwantificeren. Maar in elk geval is het verband tussen gezinnen waarin beide ouders werken en de aanwezigheid van ontspoorde kinderen duidelijker en massaler dan een ander aanwijsbaar verband, behalve dan het gebroken gezin. Bij ouders die werken is het gezin niet meer de enige prioriteit, soms zelfs niet meer prioriteit nummer één. Het aantal echtscheidingen neemt toe, te veel onverenigbare prioriteiten veroorzaken stress en zorgen, de humeuren lijden eronder. Het is een ketting van samenhangende omstandigheden waar kinderen het slachtoffer van worden. Al die schakels in de ketting hebben tot gevolg dat kinderen minder liefde en aandacht krijgen dan wanneer een van beide ouders er altijd voor ze is. Met name wanneer die aanwezige ouder een stabiele relatie heeft, en haar veel andere zorgen uit handen worden genomen door een kostwinner. Natuurlijk, lang niet alle relaties zijn stabiel en veel huwelijken stranden om heel andere redenen dan het werk van beide ouders, maar het verband is er.
Het is waarschijnlijk beter dat moeders meer om handen hebben dan alleen hun gezin, ondermeer omdat ze dan iets doen met hun opleiding en met de ervaring die ze hebben opgedaan in de jaren voor ze kinderen kregen. Dat meer doen gaat heel goed als ze sociaal boven het gemiddelde begaafd zijn of als er iemand anders is, moeder of partner, die een deel van haar taken overneemt. Maar ouders vervangen kan niemand, d.w.z. vervanging is bijna altijd tweede keus en nogal vaak een heel wat mindere keus. Dat geldt meer voor de moeder dan voor de vader , omdat de moeder biologisch is geprogrammeerd op de zorg voor de eigen kinderen en daarin eigenlijk niet vervangbaar is[2].
We zijn gewend om te denken in termen van alles of niets. Of het werken van beide ouders is goed voor henzelf en hun gezin of het is niet goed. Dat is een valse tegenstelling. Ideaal zou zijn dat de kinderen altijd op een van beide ouders kunnen rekenen maar dat die ouder daarnaast ook andere dingen aan zijn hoofd heeft zodat hij of zij deel uit blijft maken van de wereld buiten het gezin. Ook minder dan ideaal is vaak nog ruim goed genoeg. Veel kinderen met twee werkende ouders gaat het prima en het kinderdagverblijf of een goede oppas brengen afwisseling in hun leven. Meer doen dan alleen huishoudelijk werk is zeker goed in een moderne samenleving. Maar het risico dat de eerste prioriteit, het gezin, in gevaar komt is groot, de cijfers liegen niet. Wanneer we er van uit gaan dat mensen er niet zijn voor zich zelf maar voor anderen en dat ze zelden gelukkig worden als ze niet in staat zijn om anderen tevreden te maken, dan vormen twee werkende ouders die allebei aan hun carrière prioriteit geven een significant probleem voor het geluk van hun kinderen en kunnen we dat als falen van die ouders aanmerken..
Is men het er over eens in de wetenschap dat statistisch het buitenshuis werken van beide ouders een negatieve invloed heeft op de opvoeding van de kinderen? Het tegendeel is het geval! Men draagt alle mogelijke, vaak irrelevante argumenten aan waarom twee buitenshuis werkende ouders juist beter is voor de kinderen. Het blijkt bijvoorbeeld dat zulke ouders vaak meer tijd besteden aan de kinderen dan wanneer een van hen de hele dag thuis is. Of men stelt vast dat hoe hoger de baan is van de moeder hoe beter de prestaties van de kinderen op school.
Het is niet moeilijk om aan te tonen waar de denkfouten zitten in dit soort onderzoeken[3]. Men kan betogen dat het verband niet oorzakelijk is maar niemand kan er omheen dat er een verband is tussen het aantal buitenshuis werkende ouderparen en het aantal echtscheidingen. Evenmin dat er verband is tussen gebroken gezinnen en opvoedingsmoeilijkheden.
De problemen van de werkende ouders en meer specifiek dat van de werkende moeder speelt niet alleen in het gezin, maar net zo goed in de bedrijven waar de betrokkenen werken. Ik citeer een artikel uit de Volkskrant van 23/9/2000, alweer zeventien jaar geleden:
‘ En daar zit hem nou net de kneep met die herintredende vrouwen, vindt Lia van den Berg, directeur van werving- en selectiebureau Van den Berg & Partners. ‘Je hebt de werkende moeders en je hebt de werkende vrouwen met kinderen. De werkende moeder legt de prioriteit altijd bij het gezin. Ze werkt omdat ze onder de mensen wil zijn en is daarom een negen-tot-vijftype, vaak ook nog parttime. Ze gaat nooit mee naar een borrel na het werk en heeft niets geregeld voor als haar kind plotseling ziek wordt. Natuurlijk moet een ander dat respecteren, maar je kunt niet verwachten dat iedereen daar begrip voor heeft[4]. Werkgevers hebben in de regel liever de werkende vrouw met kinderen. Die wil carrière maken en heeft daarom de thuissituatie, zoals kinderopvang, veel beter geregeld. Zo’n werkneemster is actiever en flexibeler en daar draait het natuurlijk toch om.’
Het citaat geeft goed aan waar de druk van het bedrijfsleven de zorg voor het gezin in het gedrang brengt. Niet overal en altijd, want sommige ouders hebben groot organisatietalent en kunnen zaken goed combineren, maar vaak genoeg. Vaak genoeg om statistisch relevant te zijn. Collega’s krijgen er tabak van om voor de ouder in te springen die naar haar kinderen moet. Deeltijders worden overgeslagen bij promoties. Zij zijn er niet bij als sociaal belangrijke evenementen plaats vinden. De werkende zorgouders zijn de kneuzen van het kantoor en dat is geen positie waar ambitieuze jonge vrouwen graag in blijven zitten. Ambitieuze jonge mannen komen sowieso nooit in die positie terecht. De druk vanuit het bedrijf om de prioriteiten wat anders in te vullen dan een zorgouder dat spontaan zou doen is groot en de gevolgen daarvan komen terecht op de hoofden van de kinderen..
Degenen die daarbij resoluut prioriteit aan hun kinderen geven hebben nog het minste last van het dilemma, maar de besluitelozen en de ambitieuzen zijn het slachtoffer. Die dobberen heen en weer tussen huis en werk als tussen Scylla en Charybdis en schieten aan beide kanten te kort.
Mensen hebben geen orgaan voor statistische verbanden, evenmin als voor grote getallen. Statistische conclusies hebben een zorgvuldige onderbouwing nodig, ze zijn zelden intuïtief. Iedereen die uit eigen ervaring voorbeelden kent van happy werkende moeders met goed opgevoede kinderen heeft de neiging om de conclusies te verwerpen dat er een verband is tussen problematische kinderen en het werken van beide ouders, maar dat verband is statistisch onmiskenbaar. De kwalijke gevolgen treden niet altijd op en zeker niet altijd in dezelfde mate, omdat er meer oorzaken zijn die het gedrag van kinderen beïnvloeden. Niet alle ouders gaan op dezelfde manier om met de dubbele eisen die hun gesteld worden. Maar dat er verband is tussen het percentage dubbel buitenshuis werkende ouders en problematische kinderen kan niet worden ontkend en dat wordt het wel.

[1] De neiging om voor ieder fenomeen één oorzaak te zoeken moeten we zien kwijt te raken. In de werkelijkheid is het bijna altijd zo dat er een hele reeks onderling verweven oorzaken is en dat bovendien oorzaak en gevolg elkaar over en weer beïnvloeden.
[2] Wie Darwin’s evolutieleer aanvaardt komt er niet omheen dat de aangeboren zorg voor de jongen die alle vrouwelijke zoogdieren kenmerkt ook bij homo sapiens aanwezig moet zijn. Dat houdt ondermeer in dat die zorg geen onderdeel is van het bewuste en rationele deel van de menselijk make up, maar van het onbewuste deel daarvan. Alle rationele verklaringen waarom vrouwen de opvoeding ook heel goed aan anderen over zouden kunnen laten zijn daarom slagen in de lucht. Waar over twee werkende ouders wordt gesproken is in concreto daarom in bijna alle gevallen het probleem de werkende moeder.
[3] Jaap Dronkers, die constateerde dat vrouwen met hoge functies kinderen hebben met goede schoolprestaties, suggereert daarmee dat het buitenshuis werken de factor is die de leerprestaties bevordert, terwijl aan de eerste voorwaarden voor een ceteris paribus vergelijking in zijn onderzoek niet is voldaan. Meer tijd besteden aan de kinderen is niet de relevante factor, nog los van de vraag hoe die tijdbesteding wordt gemeten. Aanwezigheid van de ouder, aandacht en prioriteit voor de opvoeding van de kinderen en afwezigheid van stress zijn belangrijker.
[4] Waarschijnlijk te vertalen als: ‘je kunt niet weigeren om in te springen, maar je mag er best pissig om worden’.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in maatschappelijk, Nederland. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s