het geloof van Matsier

Tjit Reinsma, die schrijft onder het pseudoniem Nicolaas Matsier, is afkomstig uit Krommenie. Hij noemt zich zelf een afvallige. Zoals Reinsma. zijn er veel. Zijn ouders waren streng christelijk. Ze lazen veel en gingen wel eens naar een tentoonstelling van iets interessants, de Etrusken of zo, maar verder was er geen cultuur in huis. Hij heeft op basis van die jeugd veertien jaar geleden De Bijbel volgens Nicolaas Matsier gepubliceerd en later een soortgelijke bundel over het Nieuwe Testament. Is dat jeugdsentiment?
Matsier vindt het jammer dat het christendom zo uit de cultuur verdwenen is. Het faciele antichristendom van tegenwoordig bevalt hem helemaal niet. Hij ziet het christendom in al zijn verschijningen als de basis van onze leefwereld. Democratie, mensenrechten, de onderlinge gelijkheid van de mensen, het komt allemaal uit het christendom. Niet uit het jodendom of de islam, maar uit het christendom.
Niet dat de hele kerk in alle opzichten en tijdens haar hele bestaan gedeugd heeft, maar qua basis deugt het wel allemaal. Hij betreurt het dat hij zijn kinderen naar het Barlaeus heeft gestuurd en niet bijvoorbeeld naar het gereformeerd gymnasium of het Ignatius[1]. Nu weten die niet eens het verschil tussen Pasen en Pinksteren. En nee, zelf deed hij er ook niets aan toen ze die leeftijd hadden. Van hem hebben ze eigenlijk ook niets mee gekregen op dat punt. Jammer hoor.
Het is duidelijk dat de spijt van Matsier culturele spijt is. Hij ziet het christendom als onderdeel van de Nederlandse identiteit en het verlies aan identiteit als een verarming. De teloorgang van het onderwijs waar ook de verdwijning van de geschiedenis toe hoort, zit in dezelfde hoek. Schuld van zijn generatie, vindt hij. Of de komst van de islam een verrijking kan worden moeten we afwachten. De moslims die we hier gekregen hebben komen uit het Islamitische equivalent van de bible belt. Misschien komt het nog wel goed met ze. De islam heeft culturele hoogtepunten gekend, maar wat wij er hier in Nederland van meemaken is daar geen voorbeeld van.
Ik parafraseer hierboven een interview met Reinsma in de Volkskrant, waaruit hij nogal somberig en protestants naar voren komt, maar toch veel minder gekwetst en rancuneus dan Maarten ‘t Hart. Hij heeft gelijk, meen ik, als hij de ethiek van de verlichting herleidt tot het christendom en ook als hij het meer herleidt tot het nieuwe testament dan tot het oude en meer tot het evangelie dan tot de brieven van Paulus.
Hij maakt geen verschil in zijn betoog tussen katholicisme en protestantisme, terwijl dat verschil cultureel nu juist veel groter is dan leerstellig. Ook op dat punt heeft hij denk ik gelijk. Het christendom dat hij uit ons collectieve leven heeft zien verdwijnen was in wezen het katholieke christendom van het Herfsttij der Middeleeuwen. Het protestantisme is cultureel gezien al een eerste stap op weg naar de ontkerkelijking. Met Luther begint de individualisering en met de individualisering de verbrokkeling en het verlies aan gezag van het geloof. De vraag is natuurlijk of je het een zonder het ander kunt hebben. De fraaie kerkgebouwen en de missen van Bach en Palestrina zonder een Paus die Galilei dwingen kan om zijn opvattingen over het zonnestelsel te herroepen.
Spinoza meende van wel. Dat je in elk geval het evangelie van Jezus van Nazareth kon hebben met zijn gelijkenissen en zijn Bergrede zonder kerkelijke hiërarchie en obscurantisme en dat is eigenlijk wat Reinsma graag wil. Dat van die mooie kerkgebouwen en Palestrina weet ik eerlijk gezegd niet zeker. Het zou kunnen dat daarvoor een geloofsgemeenschap nodig is die hecht verbonden gehoorzaamt aan wat van bovenaf wordt opgelegd. Dat is dan nu voorbij. Maar voor het overige is Matsier een Spinozist en hij weet het niet eens.

[1] Van het gereformeerd gymnasium weet ik het niet zo maar op het Ignatius zat niet meer christendom in het lespakket dan op het Barlaeus of het Vossius toen mij kinderen op die school zaten.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in geloof, literatuur, maatschappelijk. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s