De bankencrisis.

Banken in Europa hebben tien jaar geleden flinke verliezen geleden als gevolg van de hypotheekcrisis in de VS. Het was voor onze banken, met andere woorden, een geïmporteerde crisis. De meeste banken leden de verliezen niet zozeer op hun lokale leningen aan bedrijven en particulieren, maar op de beleggingen en de internationale leningen. Die beleggingen bestonden voor een flink deel uit de z.g. nieuwe producten, mandjes van diverse soorten “geinstitutioneerde” leningen, meest uitgegeven door andere banken, waaronder nogal wat ‘sub prime’ hypotheken. Sub prime hypotheken zijn in de VS hypotheken die niet voldoen aan de voorwaarden van Fannie Mae en Freddie Mac[1]. Die twee mega hypotheekbanken zijn door de federale overheid in de VS overgenomen, omdat ze anders failliet zouden zijn gegaan.
Misschien leidt U hieruit af dat die banken zich niet aan hun eigen guidelines hebben gehouden en gedeeltelijk is dat ook zo. Maar Fannie en Freddie zijn toch vooral slachtoffer van de secundaire gevolgen van de kredietcrisis. Hun hypothecaire vorderingen werden minder waard door de daling van de huizenprijzen, die weer een gevolg was van de gedwongen verkoop van huizen waarop rente en aflossing niet meer kon worden opgebracht.
Hier was sprake van een neerdraaiende spiraal die alle banken in Amerika getroffen heeft en vervolgens de banken in de rest van de wereld. Het merendeel van de subprime hypotheken is helemaal niet door de twee grote hypotheekbanken in de VS verstrekt [2]. Het zijn de reeksen kleinere hypotheekbankjes die de jaren voor de crisis als paddenstoelen uit de grond gerezen waren om te voldoen aan de vraag van de weinig kredietwaardige huizenkopers aan de ene kant en van de mandjesmakers aan de andere kant.
Bij de meeste banken was het percentage onverantwoorde hypotheken veel groter dan hun eigen kredietvoorwaarden toelieten. Dat kwam omdat de kredietbeoordelaars niet werden afgerekend op de juistheid van hun beoordeling of hun trouw aan de guidelines, maar op hun omzet. Dat was een verkeerde incentive[3] dus en niet alleen voor kredietbeoordelaars, ook voor hun bazen die er bonussen mee konden verdienen.
En naast de hypotheken waren er de beleggingen. Hoe komen die banken aan zulke grote beleggingen, zult U zich afvragen. Ze zijn er toch voor om leningen te verstrekken aan ondernemers die daar weer geld mee kunnen verdienen of aan mensen die wel voldoende inkomen hebben maar onvoldoende eigen vermogen voor een noodzakelijke grote aanschaf? Beleggen, dat is toch juist iets voor bedrijven en mensen die geld over houden en die willen sparen en niet voor banken?
Daar zit inderdaad een deel van het probleem. Banken komen in beleggingen terecht omdat ze dat geleerd hebben van verzekeringmaatschappijen, waar ze tegenwoordig allemaal aan verwant lijken te zijn. Maar vooral omdat er meer verdiend wordt op beleggingen dan op leningen. En dat komt aan de ene kant omdat de risico’s bij de beleggingen groter zijn, waardoor ze een hoger rendement geven en aan de andere kant omdat de rente wereldwijd nu al een hele tijd veel te laag is geweest. Er is, met andere woorden, te veel geld in de markt. Mensen lenen voor consumptie en regeringen geven consumptief meer uit dan zij aan belasting binnen krijgen. Olielanden die niet weten wat ze met hun geld moeten doen en de Aziatische exporteurs met een kunstmatig lage wisselkoers hebben dit soort tekorten in de VS decennia lang gefinancierd. Zij houden hun wisselkoersen laag door ze blijvend te koppelen aan de dollar. Zij zorgen daarmee voor een continu geldaanbod op de markt. Dat en een verkeerd beleid van de centrale bankiers, toen nog Trichet en Bernanke, maakt dat de rentes laag blijven

[1] “subprime” zegt Wikipedia, “refers to loans that do not meet Fannie Mae or Freddie Mac guidelines”
[2] Dat nationaliseren was het begin signaal aan andere banken en aan het publiek, dat als het erop aan kwam, de overheid altijd wel bij zou springen. Dat wist men eigenlijk al, maar die overtuiging werd daardoor gesterkt. Dat gaf banken weer het veilige gevoel dat ze van risico’s meer positieve dan negatieve gevolgen te verwachten hadden.
[3] Ook beoordeling van incentives zou tot de competentie van de publieke toezichthouders moeten horen.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in geld en economie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s