Wat is bewijzen en wat aannemelijk maken?

Een wiskundig bewijs is voor iedereen te volgen, die voldoende wiskunde onderricht gehad heeft. Ook de natuurkundige proeven, die dan misschien wel niets bewijzen volgens Hume, maar die toch aannemelijk maken dat natuurkundige wetten valide zijn, hebben overtuigingskracht. Maar hoe kunnen sociologische stellingen ooit worden bewezen? Hoe kan ik ooit zonder tegenspraak beweren dat het Limburgse dialect dat ik vroeger sprak vernederlandst is, net als het gesproken Fries. Dat is wel zo en veel mensen van mijn leeftijd die vroeger in Limburg of Friesland hebben gewoond en daar nu weer eens terugkomen zullen het bevestigen, maar is dat bewijs? Als ik op grond van het naar elkaar toegroeien van de gesproken taal en van andere aspecten van het leven, van de huizen en de openbare gebouwen, van de kleding, het voedsel etc. beweer dat Friezen en Limburgers vernederlandsen en dat dit ook geldt voor Zeeuwen en voor Tukkers, moet ik dat dan bewijzen op de manier waarop ik op veertig plus verschillende manieren de stelling van Pythagoras kan bewijzen? Of mag ik zeggen ga zelf maar kijken en luisteren en praat met oudere mensen daar, dan zie je het wel. Wat moet ik doen als iemand van een jaar of dertig zegt dat kan allemaal wel waar zijn, de voorbeelden die je geeft, maar dat is alleen economisch, dat raakt de kern niet, in wezen zijn die mensen onveranderd gebleven? Ik kan daar niets tegenin brengen, maar het maakt een gesprek wel lastig. Als serieuze mensen niet meer van elkaar aan vaarden dat hun observaties juist zijn en als uitgangspunt kunnen dienen voor een gedachtewisseling, dan worden gesprekken over andere zaken dan exacte vakken tamelijk zinloos. Bewijzen in strikte zin kunnen we maar heel weinig dingen. Wel kan soms bewezen worden dat iets niet waar is. Als mijn opmerkingen bijvoorbeeld over het naar elkaar toe groeien van het gesproken woord van de verschillende soorten Nederlanders onjuist zouden zijn, dan is dat vrij gemakkelijk te bewijzen. Er zijn nog radio-opnames uit de vijftiger jaren en men kan het gesproken woord in Maastricht en Leeuwarden uit die dagen met elkaar vergelijken en met het dialect dat daar tegenwoordig gesproken wordt. Als ik ongelijk heb blijkt dat dan wel. Maar tegen de stelling dat er toch in wezen in die provincies niets veranderd is kan ik weinig inbrengen. Het enige wat ik kan doen is het gesprek niet voort zetten en dat is als reactie armoedig.
Goed beschouwd is er heel veel dat wij of uit eigen waarneming beweren of op het gezag aannemen van mensen die wij vertrouwen, zonder dat dit als bewijs kan gelden. Wat wij weten en beweren over onze eigen geschiedenis doen we allemaal op gezag van anderen. Als er op de wereld andere tradities bestaan over het verleden, die met de onze in strijd komen, dan is het heel lastig om uit te maken wie gelijk heeft. Alweer, bewijzen dat iemand ongelijk heeft is vaak wel te doen, maar “waar” zijn geschiedkundige beweringen eigenlijk nooit. Aanbieden om onze stellingen en beweringen te laten toetsen, is eigenlijk het enige wat we kunnen doen. Als het kant nog wal raakt, dan blijkt dat snel, maar bewijzen dat het waar is, is te veel gevraagd.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in wetenschap en filosofie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s