De achteruitgang in het onderwijs.

Onze minister van onderwijs mocht het hoger onderwijs niet reorganiseren van de Volkskrant, terwijl dat toch dringend nodig was. Het mocht niet van de krant omdat die zulke slechte ervaringen had met al die veranderingen in het middelbaar onderwijs. Er moet nu maar eens een tijdje rust op het onderwijs front. Maar logisch is dat niet.
Het onderwijs, zegt Dijsselbloem in zijn rapport, is aan alle hervormingen van de laatste decennia stuk gegaan. Dat is zeker wel waar, maar kijk ook eens naar de aard van die veranderingen! Van ordentelijk onderwijs gebaseerd op kennisoverdracht zijn we terechtgekomen in een ideologisch gekleurd opvoedingssysteem. We hebben nu een onderwijs dat leerlingen te kort doet en de leraren een percentage burn-outs geeft dat alle andere beroepsgroepen overtreft. Daar niets meer aan veranderen lijkt een vorm van capitulatie, met ernstige gevolgen. Maar veranderingen moeten wel heel grondig zijn willen ze nog iets uithalen en ze moeten de problemen aanpakken bij de wortel, anders kun je het inderdaad beter laten.
De burn-outs, dat geldt voor de middelbare scholen en niet voor de universiteit. Dat komt onder meer door al die deeltijdhoogleraren, die dat lesgeven er alleen maar bij doen, maar ook op de universiteiten gaat het peil van het onderwijs achteruit. Als we op daar nog een flink percentage goed presterende studenten hebben komt dat vaker door wat ze thuis en achter hun computers hebben opgepikt, dan door het onderwijs op de middelbare school. Steeds vaker ook hebben ze op nieuwe en bijzondere soorten van middelbare scholen gezeten, die zich aan de algemene malaise onttrekken.
De oorzaken van de achteruitgang van de prestaties van leerlingen op de reguliere middelbare scholen en vmbo’s zijn complex. Dijsselbloem en ook eerdere critici zoals Leo Prick hebben zich met de oorzaken niet zo intensief bezig gehouden, als die buiten het onderwijs zelf lagen. De oorzaken binnen het onderwijs zijn nu wel bekend. Ongerechercheerde en ideologisch geïnspireerde hervormingsdrang is een veel gehoorde oorzaak. Maar zeker ook de enorme toename van het aantal leerlingen, de daarmee samenhangende verlaging van hun gemiddelde begaafdheid en de daardoor weer noodzakelijk geworden verlaging van de eisen. De vergroting van de scholen is een andere oorzaak. Die vergroting van de scholen die tijdens Lubbers/Kok is begonnen heeft behalve een ideologische een heel andere en weinig opgemerkte reden gehad: grote scholen kunnen financiële tegenvallers en meevallers beter compenseren en daardoor wordt er per saldo minder vaak een beroep op het departement gedaan. Voor de financieel verantwoordelijke ambtenaren in den Haag zijn het dus bezuinigingen. Terechte bezwaren tegen de schoolvergroting werden minder vaak gehoord dan nodig was geweest omdat die de top van het ministerie niet goed uitkwamen, of als U wilt omdat ideologen en financiële deskundigen bondjes sloten in Den Haag. Aan de financiële kant moet U dan niet letten op de enorme investeringen in de nieuwe schoolgebouwen en de nieuwe organisaties, want die zijn eenmalig. U moet letten op de jaarlijks terugkerende uitgaven op departementaal niveau.
Nog een belangrijke oorzaak van de achteruitgang van ons onderwijs krijgt helemaal te weinig aandacht. De onderwijssocioloog Jaap Dronkers merkte op dat de islamitische basisschool in Amsterdam, waar wethouder Asscher zo veel kritiek op had dat de subsidie werd ingetrokken, betere onderwijsresultaten boekte dan veel reguliere Nederlandse scholen. Dat bleek samen te hangen met de grotere discipline op die school die alle taalachterstanden compenseerde. Voldoende discipline is een van de zaken die de imams in de Nederlandse samenleving missen en waar ze hun leerlingen tegen willen beschermen. Uit de reactie van de staatssecretaris op het artikel van Dronkers bleek dat Dronkers gelijk heeft. De korting op de subsidie is geen reactie op te slechte onderwijsresultaten maar omdat de school zich niet aan de Nederlandse verhoudingen aan wil passen. Dat deed die school terecht, blijkt nu.
Het tekort aan discipline heeft weer een hele reeks oorzaken die lang niet allemaal met het onderwijs te maken hebben. Ouders die zich meer met hun werk en hun ontspanning bezig houden dan met de opvoeding van hun kinderen bijvoorbeeld. Maar aan het gebrek aan discipline zou zeker op de scholen wat te doen zijn, want scholen zijn machtige opvoedingsinstrumenten.
Als gebrek aan discipline een van de belangrijke oorzaken is van de verslechtering van het onderwijs, zoals indirect bleek op de basisschool As-Siddieq, dan zal daar iets aan gedaan moeten worden. Als die oorzaak in de samenleving ligt en bij het egoïsme van de ouders dan zal er aan de samenleving moeten worden gesleuteld, dat kan dan niet anders. Maar hoe doe je zoiets?
Rechtstreeks ingrijpen in de samenleving, door de Raad voor de Kinderbescherming bijvoorbeeld, kan niet echt. We leven niet in een totalitair land en we doen het dus zonder dwang. Het moet dan maar indirect. We hebben in de samenleving allerhande beloningen die we in kunnen trekken als daar voldoende aanleiding toe is.
Een van de oorzaken van de achteruitgang lag in het (te) grote aantal leerlingen die middelbare scholen en intussen ook de universiteiten te verwerken krijgen. Hoger opgeleide leerlingen is goed voor de samenleving en voor de leerlingen zelf, maar niet als de hogere opleiding alleen schijn is. Als diploma’s niets meer zeggen dan is het een kwestie van tijd voor de samenleving andere bewijzen van bekwaamheid gaat vragen. We doen dus uiteindelijk iedereen een genoegen en niemand schade door de kwaliteit van de scholen en van hun diploma’s te verbeteren. Dat de slechtere leerlingen daar het slachtoffer van zouden worden is maar schijn. Die zijn allang slachtoffer, we sluiten daar alleen tot nu toe de ogen voor.
Onderwijswetgeving waaronder de leerplichtwet moet op de helling. Minimumnormen voor kennis aan het einde van ieder schooljaar moeten worden ingevoerd. Wie die niet haalt doubleert en wie te vaak doubleert verdwijnt naar een ander type school. Veel aandacht moet worden gegeven aan een praktische manier om naleving van de normen te controleren. Waarschijnlijk iets als een cito toets per leerjaar. Geen aanwezigheidsdwang meer en het recht van iedere leraar om kinderen die ruzie maken of op andere manier de les verstoren van school te sturen. Leraren die van dat recht misbruik maken krijgen met de rechter te maken, want het belang van de leerlingen bij de integriteit van de leraar wordt groot. Wie geen zin meer heeft of wie van school gestuurd is en geen nieuwe school meer vindt, die gaat gewoon maar niet. Dat lijkt te erg, maar een groot deel van die doelgroep leert toch al niets en verstoort het onderwijs van andere leerlingen. Objectief gemeten zal de vooruitgang als gevolg van een strengere aanpak enorm zijn.
Voor ieder kind in de ‘leerplichtige’ leeftijd, dat langer dan een jaar de school niet bezoekt en de leertoets voor dat jaar niet haalt verbeuren de ouders een percentage van hun rechten tegenover de overheid. Uitkeringen, pensioenrechten, ambtenarensalarissen, huursubsidies, noem maar op. Kinderen die van school gestuurd zijn horen ergens anders een herkansing te kunnen krijgen. Bij de tweede keer schoolverwijdering nog een keer een derde herkansing na hun achttiende levensjaar. Voor dat ‘inhaalonderwijs’ wordt gezorgd. Dat kan ook zonder al te veel moeite want de voorgestelde wijzigingen kosten niet, die financieren zich zelf. Gebruiken de delinquente leerlingen de herkansing niet dan hebben ze nooit meer kans op een overheidsbaan of een uitkering. U vindt die maatregelen waarschijnlijk veel te rigoureus, maar dat komt dan omdat U de gevolgen van de teloorgang van het onderwijs onderschat. Die zijn veel ernstiger dan de strafbedreiging die in de voorgestelde maatregelen zit opgesloten.
Ik denk dat het zou helpen. Maar ik denk ook dat het politieke draagvlak voor rigoureuze maatregelen zal ontbreken. Helaas. Want de teloorgang van het onderwijs is met lapmiddelen niet te herstellen. Als Nederland het aan zou durven zouden we op termijn van een jaar of dertig weer een schoolsysteem hebben dat zich met dat van China of India kan meten. Doet Nederland en doet de rest van de westerse wereld niets aan het gebrek aan discipline dan zal onze wereld te kort schieten tegenover de grote problemen die eraan staan te komen.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in onderwijs. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s