De Turkse erfvijand.

Voor wie zich verdiept heeft in de geschiedenis van Europa horen de Turken nog steeds te gelden als de grote vijand. De zeventiende eeuw was niet alleen de gouden eeuw van Nederland maar ook de eeuw waarin de langzame verovering door de Turken van ons werelddeel tot staan gebracht werd. Een grotere bedreiging hebben we sinds Attila de Hun hier niet meer meegemaakt[1].
De verpletterende overwinning die de Habsburgers met hulp van Jan Sobieski op de Sultan behaalden heeft aan het Turkengevaar een eind gemaakt en zo definitief dat het lijkt alsof het er nooit geweest is. We zijn het intussen collectief weer vergeten. Maar emeritus paus Benedictus is een geleerd man en hij wist het nog.
Zijn zijdelingse erudiete opmerking over wat een Byzantijnse keizer ooit over Mohammed en diens volgelingen had gezegd bleef niet privé. Zij werd vertaald als een pauselijke veroordeling van de islam en in Turkije ook als een herhaling van wat hij ooit, toen hij nog kardinaal was, had gezegd over Turken die niet thuis zouden horen in Europa.
Zijn latere uitspraken geven blijk van een toegenomen voorzichtigheid en eigenlijk ook van een opvallende Turkvriendelijkheid. Je kunt niet zeggen dat de Turken van hun kant even voorzichtig zijn geweest tegenover deze paus en andere westerse hoogwaardigheid bekleders.
Het was voor Benedictus te laat, populair zou hij in Turkije nooit meer worden en wat hij deed was ook wel dom. Mensen op de tenen trappen hoort alleen te gebeuren met voorbedachten rade, met een redelijk doel en nooit per ongeluk.
Toen Erdogan op zijn beurt de Israëlische president Peres schoffeerde in Davos was dat niet per ongeluk. Hij werd er om toegejuicht door zijn landgenoten en door andere moslims. Dat vond de Turkse premier veel belangrijker dan zijn populariteit in de EU.
De EU is intussen wat Turks-korzelig geworden en heeft onder meer Turkije gestraft voor zijn koppigheid inzake Cyprus, door acht onderhandelingsgebieden in de toetredingsonderhandelingen in de ijskast te zetten.
Het Nederlandse parlement ging nog een stap verder en heeft volkomen onnodig de uitspraak gedaan dat alle onderhandelingen zouden moeten worden opgeschort, tot Turkije zich beter ging gedragen. De Kamermeerderheid bemoeide zich toen met zaken waar zij niet over gaat en dat wekte onnodige wrevel bij de mensen die er wel over gaan. Maar ook de EU was niet verstandig bezig. In de kwestie Cyprus hadden ze zelf een belangrijke fout gemaakt door Cyprus toe te laten voordat het conflict over de Cypriotische Turken was geregeld. Er lag daarvoor een uitonderhandeld en redelijk compromis op tafel. De Griekse Cyprioten hebben dat compromis naast zich neer gelegd, toen zij de buit van het lidmaatschap eenmaal binnen hadden. Zij mochten bij referendum beslissen over het compromis en ze stemden tegen. Dat was niet zozeer democratisch, als wel gewoon dom van de Cypriotische regering en de EU. Als lidmaatschap en compromis in onderling verband in hetzelfde referendum aan de bevolking waren voorgelegd was het waarschijnlijk anders gelopen. Dat was meteen ook democratischer geweest. De behandeling van de Turkse Cyprioten was eerder immers een schoolvoorbeeld geweest van ondemocratische etnische geweldspolitiek.
Openlijke druk op Cyprus en Griekenland om het compromis alsnog uit te voeren was wat Turkije had mogen verwachten en wat het van de EU niet heeft gekregen. Turkije liet zich terecht niet piepelen op dat punt.
Maar in het geval Peres en ook bij de behandeling van de paus ging Turkije de fout in en het heeft daarvoor onvoldoende weerwerk gekregen van de EU. Intussen is het allemaal water onder de brug, want van een Turks lidmaatschap van de EU komt het toch niet meer, zolang de islamisten de baas zijn in dat land.
Een belangrijke vraag in dit verband is of Europa en de oude Turkse elite gelijk hadden met hun opvatting dat Turkije een seculiere samenleving is en dat de islam in Turkije een privé aangelegenheid is van een deel van de bevolking. Die is dus nu beantwoord. De Turkse bevolking is in meerderheid niet westers maar moslim, niet alleen qua godsdienst maar vooral ook qua leefwijze en cultuur.
Voor het Turkse leger was die seculiere opvatting altijd min of meer uitgangspunt. Zo had Kemal Ataturk er over gedacht. Erdogan en zijn partij zijn in feite moslimbroeders en zij hebben sinds zij aan de macht zijn alles gedaan om er voor te zorgen dat de politieke invloed van het leger, de hoeder, van de Turkse grondwet, werd afgebroken.
Niet de regering en het parlement waren in Turkije sinds Ataturk de baas. Niet zij waren de verdedigers van de grondwet, dat was het leger. Vanuit een democratisch oogpunt zat hier een opmerkelijke tegenstrijdigheid in. Turkije kon een tijdlang volgens velen niet worden toegelaten omdat het geen parlementaire democratie was maar een gecamoufleerde dictatuur van het leger. Maar omgekeerd moet het sinds Erdogan worden geweigerd omdat er geen vrijheid van godsdienst en politieke overtuiging meer bestaat.
Turkije kon een tijdlang alleen maar worden toegelaten omdat de hoop bestond dat het regime van Erdogan tijdelijk was en dat de democratisering mede door toelating van Turkije in de EU zou worden bestendigd. Die hoop is de laatste jaren vervlogen. In plaats van dat er een terugkeer plaats vindt naar de seculiere samenleving, wordt Turkije hand over hand reactionair islamistisch. Bij de Turkse publieke opinie smelt de bereidheid weg om concessies te doen aan alles wat niet islamitisch is en omgekeerd neemt ook bij de EU de welwillendheid af.
Het is bekend dat de wens om Turkije toe te laten tot Europa oorspronkelijk meer uit Amerika kwam dan uit de EU landen zelf. In Amerika heerste de overtuiging dat het Midden Oosten op weg was naar democratie. Men meende daar dat Turkije als brug tussen Europa en het MO een belangrijke rol zou kunnen spelen. Intussen blijkt dat de seculiere Turken en andere Westers gezinde waarnemers in het Midden Oosten gelijk hadden: voor democratie in het Midden Oosten is meer nodig dan de invoering van een algemeen kiesrecht. Een democratische regeringsvorm invoeren in gebieden die daar niet aan toe zijn, dat is vragen om chaos en etnisch geweld. De bevolking van het Midden Oosten wil geen mensenrechten of democratie maar sharia als het de kans krijgt. Behalve in Israël natuurlijk. Dat is dan ook geen Midden Oosten, maar een voorpost van het Westen.
Het leger dacht in de EU een veilige haven te vinden voor de secularisatie. Erdogan wilde alleen de zekerheid dat het leger niet nog een keer ging ingrijpen als het zijn bezwaren tegen de uitvoering van het politieke program van de moslim partij bewaarheid zag. Het ziet er naar uit dat Erdogan de buit intussen binnen heeft.
Binnen een of twee generaties telt Turkije meer inwoners dan Duitsland. Wat
oppervlakte betreft is het groter dan ieder Europees land behalve Rusland.
Alleen een brug naar het Midden Oosten was Turkije nooit geworden. Daar is het te groot en te belangrijk voor. Dat ze daar in Amerika minder kijk op hebben dan in Europa ligt voor de hand. Turkije ligt ver weg voor de Amerikanen en daar vinden ze niet gauw iets groot. Daar telt vooral dat het land altijd een trouwe NATO bondgenoot geweest is. De beledigingen die mensen als president Peres en paus Benedictus in Turkije ten deel zijn gevallen hadden de Amerikanen horen te waarschuwen: Turkije is Islamistischer dan ze denken en minder trouw aan de NATO dan het vroeger ooit was.

[1] Djengis Khan was misschien die grotere bedreiging. Maar nadat de Mongolen het kalifaat van Bagdad en het Russische rijk van Kiev hadden vernietigd viel de dreiging weer even snel weg als zij was ontstaan. We hebben er hier vooral wat van gemerkt doordat de handel op Byzantium via de Oostzee weg viel en de dominantie van de Arabieren plotseling verdwenen was.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in geschiedenis, Midden Oosten. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s