Moderne Luddieten.

Een samenleving, cultuur, gemeenschap, noem het zoals U wil, is de organisatie, waar mensen niet buiten kunnen als ze willen overleven. Maar het begrip samenleving is rekbaar.
Zou Nederland kunnen bestaan zonder de rest van de wereld? Nee. Niet in zijn tegenwoordige vorm. We verbouwen om maar een voorbeeld te geven daarvoor te weinig voedsel van de goede soort. Onze fabrieken blijven niet draaien en op termijn is ons aardgas op en kunnen we ons zelf ook niet meer verwarmen. We kunnen geen 17 miljoen plus mensen in leven houden op eigen houtje, dus Nederland is onze samenleving niet.
Is Amerika een samenleving? Eerder ja. Het zou wat moeten indikken, soberder gaan leven vooral, minder gericht op mobiliteit[1] als doel op zich, maar het zou kunnen.
Is Europa een samenleving? Nee, niet echt, al was het alleen maar omdat de inwoners zich niet als elkaars medeburgers beschouwen, maar ook is er niet daadwerkelijk sprake van een gemeenschappelijke markt of overheid. Europa kan het overleven van haar inwoners niet zelf garanderen.
Europa zou zich zelf niet kunnen verdedigen tegen Rusland, nog steeds niet, ondanks de implosie van het Sovjet rijk. Europa is potentie en mythe. De verwerkelijking van die droom is de laatste jaren eerder onwaarschijnlijker dan waarschijnlijker geworden[2]. Is de westerse wereld een gemeenschap? Ja, meer in elk geval dan Europa. Amerika is in zoverre uitzonderlijk dat het zowel tot de westerse wereld hoort als zich zelf zou kunnen bedruipen als dat echt nodig zou blijken. Het is de hegemon van onze wereld en de bittere kritiek die veel Europeanen op Amerika hebben is snijden in eigen vlees. Als men lessen wil trekken kan men van Amerika beter de lessen van de een en twintigste eeuw leren dan die van de achttiende[3]. Amerika heeft een belangrijker research en development capaciteit dan de rest van de wereld tezamen. De meeste belangrijke nieuwe natuurkundige ontdekkingen en commerciële technieken komen uit Amerika. Amerika heeft een betere en flexibeler onderwijssysteem dan Europa. Ook op het terrein van kunsten[4] en de niet-technische wetenschappen[5] is Amerika Europa en de rest van de wereld ver vooruit.

Samenleving is een relatief, geen absoluut begrip. Nederland heeft bijvoorbeeld wel een groot aantal kenmerken van een samenleving al zouden we niet zonder de rest van de westerse wereld kunnen. We kunnen tot op behoorlijk grote hoogte voor ons zelf zorgen en doen dat ook, veel meer dan de meeste mensen zich realiseren. Niet alleen de overheid maar ook de economie is voor een heel groot deel puur Nederlands. We hebben wel een import/export quote van rond de 50% en worden in economisch opzicht wel eens een deelstaat van Duitsland genoemd, maar dat neemt niet weg dat de organisatie[6] van onze eerste levensbehoeften overwegend op nationale schaal plaats vindt.

Hoe zit het dan met de globalisering? Wat te zeggen over de werkgelegenheid die weglekt naar India en naar China?
Een ding is zeker. Een Europees antwoord op de Chinese en Indische uitdaging zal er niet komen. Maar een Nederlands antwoord ook niet.

Men zou kunnen proberen de Europese grenzen te sluiten voor de import uit die landen. Het gevolg zou averechts zijn. Europa zou verarmen en juist op de belangrijkste punten, de meest moderne vormen van dienstverlening, is het sluiten van de grenzen zinloos. De elektronica kent geen grenzen.
De term uitdaging alleen al is misleidend. De economische bloei van het Verre Oosten draagt aan onze welvaart bij, zolang wij diensten en producten kunnen blijven leveren die men ginder nodig heeft. Hun welvaart is geen uitdaging maar een kans. Dat verouderde en arbeidintensieve productie hier verdwijnt is een wetmatigheid waarmee we in de loop der eeuwen voortdurend te maken hebben gehad[7]. Zolang de bevolking voldoende is geschoold en de overheid zorgt voor een goede fysieke en juridisch economische infrastructuur zorgt het bedrijfsleven voor vervangende werkgelegenheid. Tezamen zouden zij dienen te zorgen voor een betere kennis h.t.l. van wat zich in het Verre Oosten afspeelt.

[1] Mobiliteit is in zekere zin een voorwaarde voor een samenleving. Holland was in de zeventiende eeuw een succesvolle samenleving mede dank zij de snelle verbindingen. Dank zij het voor die tijd snelle en comfortabele vervoer per trekschuit kon je in een dag van Hoorn naar Rotterdam. Nu kun je in een dag naar de rest van de wereld en is een economie op wereldschaal mogelijk.

[2] Europa is als politieke entiteit na de tweede wereldoorlog opgericht om nieuwe oorlogen in de regio te voorkomen. Die functie heeft het nu niet meer en dat is de reden waarom men in de bevolking van de noodzaak van een Europese grondwet niet overtuigd was.. Er zijn een aantal andere redenen waarom samenwerking in Europa dringend gewenst is, maar de bestaande organisatie van de EU staat aan de oplossing van gemeenschappelijke problemen tenminste zoveel in de weg als dat zij aan de oplossing ervan bijdraagt. Een organisatie die direct gericht zou zijn op de gemeenschappelijke problemen in plaats van op de totstandkoming van een negentiende-eeuwse staatkundige entiteit, zou een belangrijke vooruitgang zijn. De tijd die men besteed aan de vraag wat de bevoegdheden horen te zijn van het Europese parlement of van een gemeenschappelijke minister van buitenlandse zaken en aan de vraag of de betrokkenen in Straatsburg of in Luxemburg horen te zitten, zou nuttiger besteed kunnen worden.
[3] Een Verenigde Staten van Europa zijn een achttiende-eeuws ideaal. De verwezenlijking zou geen modern probleem meer op kunnen lossen.
[4] De nieuwste kunstvormen, film, tv programma’s, de nieuwe muziek, moderne architectuur, overal loopt Amerika voorop.
[5] In Amerika heeft men gezien dat de negentiende-eeuwse psychologie en sociologie een te gering werkelijkheidsgehalte hebben en zijn deze takken van wetenschap tezamen met de algemene taalkunde vervangen door de cognitive science, die een biologisch-darwinistische grondslag heeft.
[6] Niet de productie, maar de organisatie is in de meeste gevallen Nederlands. Albert Heijn zorgt voor de dagelijkse levensbehoeften van een substantieel deel van de Nederlandse samenleving en haalt daarvoor de producten uit dat deel van de wereld waar ze die het beste kan vinden. Ook zonder het gas uit Slochteren zou de Nederlandse energie centraal, d.w.z. vanuit een klein en overzichtelijk aantal punten worden gedistribueerd.
[7] Toen aan het begin van de nieuwe tijd industriële weefgetouwen werden geïntroduceerd kwamen de arbeiders die voor hun werkgelegenheid vreesden in opstand. Deze Luddietenopstand is het schoolvoorbeeld geworden voor de reactie van conservatieve mensen op de wijzigingen in de samenleving die een reorganisatie van het arbeidsproces nodig maken.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in bedrijfsleven, europa, geld en economie, Nederland. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s