Herman Dooyeweerd.

De steile protestant Dooyeweerd was volgens de socialistische rechtsfilosoof Langemeyer de belangrijkste filosoof die Nederland sinds Spinoza heeft voortgebracht. Vanwege zijn eigenaardige en moeilijk toegankelijk taalgebruik en theologische preoccupaties is hij in de wereld buiten de VU minder bekend geworden dan hij verdiende.
Wie zijn De Wijsbegeerte der Wetsidee een wat al te zware kluif vindt zou de Modale Structuur van het Juridisch Oorzakelijkheidsverband kunnen lezen om dat voor zich zelf vast te stellen. Dat geschrift is een mededeling van de KNAW en telt maar 48 bladzijden. Dooyeweerd’s belangrijkste gedachten zijn er op een overzichtelijke manier in verwerkt.
Wijsgerig en staatkundig is D. een antirevolutionair, hij zet zich af tegen de ideeën van de verlichting en met name tegen de individualistische en deterministische elementen daarin. Hij acht het zinloos om zaken buiten hun juiste verband te beoordelen, zoekt dus voor alles dit verband. Hij noemt een context waarin hij zijn werkelijkheid bekijkt een modaliteit. Het recht beziet hij als een autonome wijze van het interpreteren van de werkelijkheid, een modaliteit van een gemengd normatief-feitelijke aard. De juridische oorzakenleer bijvoorbeeld acht hij alleen begrijpelijk voor zover ingepast in de juridische modaliteit. Het heeft geen zin om eerst met een zuiver fysisch oorzaakbegrip de feiten vast te stellen om deze vervolgens aan de hand van rechtsnormen te gaan beoordelen. Reeds bij het kiezen van de feiten en het leggen van de verbanden daartussen maakt men rechtskeuzes. Alleen binnen de “rechtsmodaliteit” kunnen feiten en normen hun juiste plaats krijgen en kan het onderscheid daartussen zinnig worden gemaakt.
Dooyeweerd heeft een eigen begrippenapparaat en redeneert daarin strikt logisch en formeel. Dat maakt hem, zoals gezegd, voor de buitenstaander moeilijk leesbaar, maar gelukkig heeft hij de prijzenswaardige gewoonte om voorbeelden te geven ter illustratie van zijn stellingen. Zijn modaliteitenleer is, wat men er verder ook van moge denken, een verrijking van de epistemologie die de grenzen van de rechtsfilosofie overschrijdt.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in wetenschap en filosofie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s