De eerste wereldoorlog.

Aan het begin van de twintigste eeuw werd de wereld beheerst door de Europese grote mogendheden: Engeland, Frankrijk, Duitsland, Rusland en de Habsburg monarchie. Amerika was nog aan het bekomen van de gevolgen van de burgeroorlog en het land hanteerde de Monroe doctrine. Dat wil zeggen dat het zich niet met de rest van de wereld bemoeide en het op prijs stelde als de rest van de wereld dat ook niet met hun werelddeel zou doen. Europa had het in de rest van de wereld voor het zeggen en was veiliger dan ooit, voor zover het zo verstandig zou zijn geen onderlinge oorlogen te gaan voeren.
Wat oorlogen met moderne middelen betekenden in termen van verlies aan mensen en materieel wist men, of kon men in elk geval weten.
De twee laatste oorlogen hadden zich buiten Europa afgespeeld. De laatste was de Boerenoorlog in Zuid Afrika, die de Boeren een fors percentage van hun bevolking heeft gekost. In hoofdzaak vrouwen en kinderen die door de Britten in concentratiekampen zijn gestopt en daar verhongerden of omkwamen door ziekten, als gevolg van slechte hygiëne. Maar ook mensen thuis werden aangevallen door de negers die de Engelsen op hen loslieten en leden honger door de verwoestingen die ze aanrichtten en doordat boeren die onder de wapenen waren hun land niet konden bebouwen.
De Britten kostte deze oorlog 12% van hun toenmalig gdp, omgerekend in termen van nu, zo’n driehonderd miljard dollar. Dat is ongeveer evenveel als de Irak oorlog Amerika heeft gekost.
De andere recente oorlog was de Amerikaanse burgeroorlog, die zoals alle burgeroorlogen met groot fanatisme werd uitgevochten. Die twee voorbeelden hadden voldoende moeten zijn om interne oorlogen in Europa met alle middelen te vermijden, maar de ervaringen van anderen hielpen dus niet.
Ik denk niet dat er ooit een oorlog is geweest die tegelijk zo zinloos en zo desastreus is geweest als de Eerste Wereldoorlog.
Er waren een aantal oorzaken. Daar was de wraakzucht van Frankrijk, dat in 1870 in een korte veldtocht vernietigend was verslagen door het nieuwe Duitsland. Ook die oorlog was al zinloos. Pruisen had hem gebruikt om zich zelf als Duits keizerrijk te constitueren maar niet omdat het een geschil met Frankrijk had dat dringend opgelost moest worden. Frankrijk was in 1914 nog altijd woedend.
Het nationalisme dat door de oorlog van 1870 in beide landen werd aangewakkerd is zeker een tweede oorzaak geweest van het uitbreken van de wereldoorlog. Al kunnen we ons dat nu niet meer voorstellen, het was wel degelijk zo dat de bevolking in Frankrijk en in Duitsland langs de kant van de weg stond te juichen toen hun soldaten opmarcheerden naar het front.
De aanleiding was te onnozel voor woorden. In Sarajevo had een Servische terrorist een moordaanslag gepleegd op de Oostenrijkse troonopvolger. Oostenrijk maakte ervan gebruik door politieke eisen aan Servië te stellen. Dat land vertrouwde op de bescherming van een verdrag dat het met Rusland had en weigerde op de Oostenrijkse eisen in te gaan. Rusland was zo stom om te mobiliseren in plaats van Servië duidelijk te maken dat het chapeau bas moest spelen. Duitsland liet Rusland weten dat het Oostenrijk zou beschermen, indien nodig. Frankrijk had een verdrag met Rusland en liet Duitsland weten dat het in zou grijpen als er oorlog tussen die landen uit zou breken. Engeland en Frankrijk hadden een defensief verdrag. Intussen mobiliseerde iedereen. Duitsland meende dat de aanval de beste verdediging zou zijn en zo raakte de zaak aan het rollen.
Die mobilisaties die in het ene land veel langer duurden dan in het andere waren een technische oorzaak van de oorlog. Met name Rusland kostte het door de omvang van het land en de gebrekkige verkeersvoorzieningen zoveel tijd dat het al verslagen had kunnen zijn, voor het zijn leger op de been had kunnen brengen. Dat was de reden waarom Duitsland aanviel toen Rusland niet snel genoeg inbond tegenover Oostenrijk.
Maar toch, als er bij de bevolkingen niet zo’n oorlogszucht geheerst had en de regeringen hun hersens hadden gebruikt was er geen oorlog geweest die zo gemakkelijk te vermijden zou zijn geweest als juist de eerste wereldoorlog. Hij was in niemands belang en de risico’s die men nam waren enorm. Oostenrijk had problemen genoeg met het opkomend nationalisme in haar multiculturele rijk en zat niet op een oorlog met Servië te wachten. Servië had het alleen nooit gered tegen Oostenrijk. Rusland had geen enkel belang om zich in een Balkanoorlog te storten. Duitsland liep economisch als een trein. Door de snelle industriële ontwikkeling was het veel sterker geworden dan Rusland. Het dacht na de ervaring van 1870 dat het weinig van Frankrijk te vrezen had maar onderschatte de problemen van een twee frontenoorlog en van de Franse bondgenootschappen.
Ook voor de winnende partij was er geen enkel voordeel dat tegen de te leiden verliezen op kon wegen De hele affaire was dom in de hoogste graad en nog steeds is er geen reden te bedenken waarom men dat niet van te voren in had kunnen zien.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in Duitsland, europa, Frankrijk, onzin, oorlog. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s