De Nederlandse economie.

Een aantal economen in Nederland en Europa raden de regeringen aan om de economie uit het slop te trekken door de staatsschuld wat minder serieus te nemen en de overheidsuitgaven te vergroten. In Brussel had Juncker als voorzitter van de commissie in reactie op dat advies een plan bedacht waarvan de ontoereikendheid in de media onvoldoende is belicht.
Ik denk niet dat een ervaren econoom als Kalshoven meer dan vijf minuten nodig zal hebben gehad om te constateren dat Junckers plan niet gaat werken. Wat je je dan af kunt vragen is waarom hij dat dan niet wat duidelijker zegt, of, als zijn baas daar bezwaren tegen heeft, wat de aard van die bezwaren dan is.
Zoiets als dit economisch advies en als het plan Juncker is koren op de molen van de zuidelijke EU landen en je loopt het gevaar dat al het goede werk van de Troika in een paar maanden te niet wordt gedaan.
Frank Kalshoven propageerde zijn ideeën in de Volkskrant maar hij zei er wel bij dat het investeringsuitgaven en geen consumptieve overheidsuitgaven moesten zijn. Oorzaak van de stagnatie was volgens hem het excessieve sparen door de burgers en het gebrek aan investeringen van de kant van het bedrijfsleven en de overheid.
Achter het pleidooi van Kalshoven en veel anderen zat dus het verwijt aan de consumenten dat ze te weinig uitgaven. Op andere plaatsen in de kranten kon U toen berichten lezen dat er voor de feestdagen in Nederland veel minder koopenthousiasme bestond dan in de VS en ook daar las je een verwijt tussen de regels door.
Is zo ‘n verwijt terecht? In de eerste plaats al niet, denk ik om dat het zinloos is consumentengedrag normatief te benaderen. Economie probeert een wetenschap te zijn en geen vorm van moraaltheologie zoals de sociologie en sommige andere menswetenschappen.
Economen moeten proberen uit te vinden waarom consumenten hun geld in de zak houden of dat geld gebruiken om schulden af te lossen in plaats van om te consumeren. Pas als je daar duidelijk zicht op hebt kun je proberen overheidsmaatregelen te verzinnen die dat gedrag beïnvloeden. Misschien zijn die er wel helemaal niet, maar misschien ook wel.
Het was tamelijk gevaarlijk om overheden blind te adviseren meer uit te gaan geven, wat er in de praktijk wel op neer zou zijn neergekomen dat eerdere bezuinigingsmaatregelen werden teruggedraaid of getemporiseerd, omdat dit het gemakkelijkste zou blijken te zijn.
Het onderscheid tussen overheidsinvesteringen en consumptie uitgaven vind ik bovendien te ruw. Wat er zou moeten gebeuren is dat de overheid met behulp van de wetenschap een lijst met investeringsuitgaven maakt, waarvan vast staat dat die zowel noodzakelijk als productief zijn, maar die geen onmiddellijke urgentie hebben. Dat soort uitgaven moet zo nauwkeurig mogelijk gepland en omschreven worden en vervolgens moeten de plannen ervoor de kast in. Dan kunnen ze eruit worden gehaald op het moment dat ze economisch wenselijk zijn. Dat heeft het grote voordeel dat de aanlooptijd dan kort is en dat over het nut van de uitgaven maar kort met het parlement en de media gediscussieerd hoeft te worden.
Maar ook dat is allemaal theorie, want zo’n lijst met mogelijke uitgaven was er toen niet en zou pas nut kunnen hebben bij een volgende gelegenheid. Wat moest onze overheid op dat moment doen?
Ik denk dat het erg nuttig zou zijn geweest om maatregen te nemen die het bedrijfsleven het vooruitzicht gaven dat er met nieuwe investeringen winst te behalen viel. Dus geen belastingverhogingen maar verlaging van onnutte overheidsuitgaven en verhoging van de uitgaven die de overheid beter in staat stellen aan de eisen van de samenleving tegemoet te komen. Uit publicaties blijkt dat men in het buitenland weinig ziet in investeringen in Nederland en meestal betekent dat, dat hetzelfde ook voor Nederlandse bedrijven geldt. Nederland is te bureaucratisch en in Den Haag weet men onvoldoende wat er in het land en de wereld gebeurt.
De bevolking is ontevreden over haar overheid en dat is zeker een van de redenen waarom men in de privé huishoudens de hand op de knip houdt. Een andere reden is dat er naar duurzame gebruiksartikelen weinig vraag is. De mensen hebben alles al en echt nieuwe dingen komen er de laatste jaren niet op de markt. Nog een andere belangrijk factor was de stagnatie in de huizenmarkt. Die markt leeft nu wel op, vooral in de duurdere buurten van Amsterdam en andere grote steden, maar in het land als geheel gebeurt er nog weinig. Een derde oorzaak zou kunnen zijn dat men in de samenleving aanvoelt dat er grote verborgen werkloosheid is in Nederland. Niet alleen bij de overheid maar ook in het bedrijfsleven. Van de mensen die in de laatste depressie werden ontslagen worden er nu maar heel weinig opnieuw aangenomen. Dat wijst erop dat ze ook eerder al overbodig waren. Nederland is een sociaal en progressief land. Men ontslaat mensen hier alleen als het strikt nodig is, maar aannemen zonder dat daar een reden voor is doet men ook niet.
U begrijpt dat we hier in een vicieuze cirkel zitten. Sociale en economische wenselijkheden staan in Nederland op gespannen voet en op de langere duur is dat slecht. Economen moeten eerst maar eens uitzoeken hoe het precies zit en dan de overheid aanraden hoe ze zich in deze spagaat te gedragen heeft. Nu is de volgorde andersom en dat kan nooit goed gaan.

Advertisements

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in bedrijfsleven, geld en economie, overheid. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s