De financiële wereld.

Ik vond de reacties uit de financiële wereld op het eerste rapport De Wit nogal zuinig maar wel terecht. De commissie, die onder leiding van het SP Kamerlid De Wit de verantwoordelijkheid voor de eerste financiële crisis onderzocht, had een onmogelijke taak. De voorzitter en de leden van de commissie hadden om te beginnen niet genoeg verstand van de werking van het systeem om de juiste vragen te kunnen stellen en de crisis was ook niet in de eerste plaats van Nederlandse makelij, hij was vooral komen overwaaien uit het buitenland.
Zonder de buitenlandse aspecten erin te betrekken was de crisis eigenlijk niet te begrijpen, al bleef er nog genoeg over waar de Nederlandse actoren op aan te spreken waren.
Wat de commissie had kunnen doen en niet gedaan heeft is onderzoeken waarom sommige banken redelijk goed uit de crisis zijn gekomen en andere helemaal niet. Het is duidelijk dat de banken er niet mee weg hadden moeten komen met de handen in de lucht te steken en te roepen dat het hun ook maar overkomen is. In Nederland verging het de Rabobank een stuk beter dan ING en vooral beter dan de ABN Amro, waarbij het zicht op de laatste bank natuurlijk wel verduisterd werd door de perikelen rond de catastrofale overname door drie buitenlandse banken.
Er zijn banken die het een stuk beter hebben gedaan dan ING en ABN Amro en dat was geen toeval. In Amerika heeft Goldman Sachs dik geld verdiend aan de crisis. Dat kon dus ook, al is gebleken dat Goldman dat vooral gedaan heeft door andere banken beentje te lichten.
De Rabo deed het relatief beter door niet of niet in dezelfde mate risico’s te lopen als de rest. Het zou interessant zijn geweest om te onderzoeken of de coöperatieve structuur van die bank daar iets mee te maken heeft gehad. Als dat zo geweest zou zijn, dan had daar misschien een aanwijzing in kunnen worden gevonden om systeembanken van de beurs te halen. Ik meen dat dit de financiële wereld een stuk steviger en betrouwbaarder zou maken. Nederland kan zoiets natuurlijk niet op eigen hout je doen. Daar is Europees en misschien wel mondiaal overleg voor nodig. Een van de conclusies van de commissie was overigens wel dat in de invloed of in de vermeende belangen van de aandeelhouders een van de oorzaken van de crisis was gelegen. Dat wijst toch in die richting.
Goldman Sachs nam ook risico’s, maar was bekwamer in haar risico management omdat ze daar beter snapten hoe het werkte. Of het netjes was wat ze deden laten we daarbij even in het midden, maar dat ze geld hebben verdiend ten koste van de ABN Amro pleit niet voor de bancaire bekwaamheid van de het Nederlandse management.
De kritiek van de commissie bleef wel erg aan de oppervlakte, vond ik. Die richtte zich vooral op onderwerpen die de commissieleden hadden kunnen volgen en vooral dus op wat ze in de kranten hadden kunnen lezen. Toch waren er ook daarbij omissies die niet helemaal begrijpelijk waren. Bos en Wellink kregen kritiek omdat zij de ABN Amro hadden laten overnemen. Dat hadden ze gedaan bij gebrek aan juridische middelen om de overname tegen te houden, verklaarden zij voor de commissie. De commissie was een andere juridische mening toegedaan. Het lijkt heel goed mogelijk over dat onderwerp een lange en interessante discussie te voeren, maar het is wel typisch Nederlands om een belangrijk politiek vraagstuk zo te juridiseren. Dat is op dezelfde manier gebeurd in de Irak kwestie en daar was dat al net zo ten onrechte. Bos kwam er mee weg dat hij zonder daarvoor duidelijke redenen te hebben de Nederlandse spaarders van Icesave met saldi tussen de veertig en de honderdduizend euro uit de wind gehouden heeft. Dat ging ten koste van de Nederlandse belastingbetaler. Misschien omdat een meerderheid van de commissieleden die dat onderzochten daar als Kamerleden mee ingestemd had?
Dat is een van de duidelijk gebreken van dit soort enquêtes en onderzoekscommissies: het parlement draagt zelf een deel van de verantwoordelijkheid voor de politieke ongelukken die het onderzoekt en heeft de neiging om dat aspect tijdens het onderzoek te negeren. Het zou beter zijn om de Eerste Kamer om te vormen tot een enquête- en onderzoekskamer en haar van haar taken in het gewone politieke bedrijf te ontlasten. Haar bijdrage aan het parlementaire werk heeft in de praktijk vooral een vertragend karakter en draagt nauwelijks nog bij aan de kwaliteit aan de wetgeving[1]. Een professionele onderzoekskamer in plaats van de tegenwoordige Eerste Kamer zou zeker een vooruitgang zijn.
De commissie concludeerde dat ‘het spatten van de woningmarktzeepbel de aanleiding was voor de crisis, maar dat er oorzaken lagen bij het handels- en monetair beleid, bij de globalisering en liberalisering en doordat er steeds meer kredieten werden verstrekt waarvan de risico’s vervolgens werden verhandeld.’ Dat wisten we wel maar het zou nuttig geweest zijn als er wat feiten boven water waren gekomen die aanknopingspunten boden voor een verbeterd beleid van overheid en toezichthouders. De conclusies en aanbevelingen blijven te algemeen. Neem de volgende conclusies:
CPB en DNB hebben ontwikkelingen onvoldoende onderkend en onderschat; financiële instellingen hebben risico’s in het stelsel structureel onderschat en/of niet onderkend; raden van bestuur hadden moeten ingrijpen, maar negeerden de risico’s, al dan niet gestimuleerd door eigen bonussen of aandelenpakketten; een cultuur- en gedragsverandering is nodig.
Dat is open deuren intrappen, lijkt me. CPB en DNB kunnen met hun tweetjes niet het westerse banksysteem hervormen en ook de raden van bestuur zitten op een rijdende trein. Die moeten ieder kwartaal behoorlijke cijfers produceren anders krijgen ze ruzie met hun aandeelhouders. De banken met al die moderne producten en de traders met hun computers zijn niet meer controleerbaar, niet door hun eigen besturen en niet door de toezichthouders. Ze zullen eerst controleerbaar moeten worden gemaakt en dat kan alleen in internationale samenwerking.
Dat een internationale reorganisatie van het bank- en geldwezen dringend nodig is, dat had de conclusie van de commissie horen te zijn, liefst met argumenten en voorbeelden hoe en waar het fout gelopen is en weer fout gaat lopen in de toekomst. Dat hadden we mogen verwachten, maar dat hebben we niet gekregen.

[1] Een uitzondering is het bizarre verbod op de rituele slacht dat Thieme van de Dierenpartij had bedacht en dat al door de Tweede Kamer was aanvaard. De Eerste Kamer heeft zich toen verdienstelijk gemaakt door het te verwerpen

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in geld en economie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s