Fouten en genieën.

Genieën maken fouten, net als andere mensen. Maar ze maken er minder en ze weten over het algemeen de gevolgen beter te beperken. Waar een genie beter in is dan andere mensen is in het inschatten van situaties en in het maken van intuïtieve kansberekeningen. Ik wil er hier iets meer over zeggen en beperk me daarbij tot militaire genieën omdat we van dat soort mensen nu eenmaal het meeste weten.

Wanneer een risico slecht afloopt dan geldt het achteraf als een fout, maar dat kan best ten onrechte zijn. Of een risico onverantwoord en dus een fout is, is een kwestie van afwegen van de omvang van de mogelijke nadelen tegen de beoogde voordelen en verder van kansberekening. Weegt het te behalen voordeel niet op tegen de potentiële nadelen of is de kans op een goede afloop te klein dan is het nemen van het risico een fout. Heeft men de kansen goed berekend en is het voordeel van een geslaagde operatie groot in verhouding tot de gevolgen van een slechte afloop, dan kan een operatie toch nog verkeerd aflopen. Dat is dan geen fout, dat is pech. Maar de goede afloop is meestal niet alleen een kwestie van toeval. Degene die het risico neemt is vaak in staat door zijn eigen gedrag de uitkomst te beïnvloeden, Dat is dan weer iets waar genieën een stuk beter in zijn dan normale mensen.

Van genieën die bekend staan vanwege het nemen van grote en onverantwoorde risico’s die goed afliepen heet het meestal dat zij geluk hebben. Caesar was zo iemand. Zijn overtocht naar Epirus (Albanië) toen hij achter Pompeius aantrok was een volkomen onverantwoord risico. Zonder de troepen van Marcus Antonius was hij daar in de minderheid tegenover een bekwame tegenstander met een grote en wel verdiende reputatie. Ook met een geslaagde overtocht kon hij in Albanië niet veel uitrichten en liep hij een behoorlijke kans te worden verslagen. Daarnaast had Pompeius een duidelijk zeeoverwicht, wat de kans op een veilige overtocht niet groot maakte en een eventuele terugtocht afsneed. Een echte fout dus, die gecamoufleerd werd doordat Caesar veilig wist te landen en een slag met Pompeius wist te vermijden tot Marcus Antonius zich een half jaar later bij hem voegde. Pharsalus was een briljante overwinning maar strategisch had die slag nooit plaats mogen vinden.
Van Alexander is de terugtocht uit India naar Perzië, langs de onherbergzame kust van de Ichtyophagen een erkende misslag. Napoleon maakte niet voor het eerst in zijn Russische veldtocht fouten. Daarvan had hij er ook aan het begin van zijn carrière in de Italiaanse veldtocht al behoorlijk wat gemaakt. Die waren allemaal goed afgelopen omdat de Oostenrijkers grotere fouten maakten en dat minder vlug in de gaten hadden. De veldtocht naar Egypte eindigde in een ramp, waar hij persoonlijk met een hoop geluk aan ontsnapt is. Ook zijn geniale tegenstander de Engelsman Nelson maakte rare fouten. Bij Tenerife verloor hij een slag en bijna zijn leven voor een relatief onbelangrijke prijs.

Fouten maken doen ze allemaal, ook als die goed aflopen en daarom niet als fouten de geschiedenisboeken ingaan. Juist bij de fouten blijkt overigens meestal de kwaliteit van het genie: juist dan spant hij zich tot het uiterste in voor een goede afloop en dan vaak met onverdiend succes.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in geschiedenis, oorlog. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s