Vreemdelingen en de wet.

Toen Dijsselbloem nog Kamerlid was van de PvdA maakte hij bezwaar tegen de inburgeringswet van minister Verdonk. Hij vond die discriminatoir, omdat zij specifiek op oudkomers en imams gericht leek te zijn. In het wetsvoorstel werden de categorieën genaturaliseerde Nederlanders, opvoeders en geestelijke bedienaren met zoveel woorden genoemd. Dat de commissie gelijke behandeling en de adviescommissie vreemdelingenzaken dat met hem eens waren zal niemand hebben verbaasd, die zijn daar voor, maar ook de Raad van State waarschuwde dat hij juridische beren zag op de weg van Verdonk.

Op zich had Dijsselbloem gelijk en met name op twee punten in zijn betoog: De genaturaliseerde Nederlanders worden anders behandeld dan andere Nederlanders en via een omweg wordt het imams moeilijk gemaakt godsdienstonderricht te geven.
Wie meent dat het ongewenst is dat immigranten in hun oude landstaal godsdienst onderricht krijgen moet dat probleem, dat met de vrijheid van godsdienst te maken heeft, rechtstreeks aanpakken en niet via een omweg. De fouten, die men eerder bij al die honderd duizenden naturalisatiewetjes heeft gemaakt, kunnen redelijkerwijs niet met terugwerkende kracht weer ongedaan worden gemaakt.

Hier wreekt zich dat de Kroon sinds jaar en dag van haar feitelijke positie als medewetgever gebruik maakt om te besturen met wetten in plaats van met uitvoeringsmaatregelen. Al die naturalisatiewetjes zijn voorbeelden. Natuurlijk, de grondwet schrijft voor dat het Nederlanderschap bij wet geregeld moet worden, maar dat betekent toch niet dat voor iedere nieuwkomer een aparte wet moet worden aangenomen? We kunnen toch bij wet regelen waar een vreemdeling aan moet voldoen om Nederlander te kunnen worden en dan vervolgens een examen voorschrijven om te bepalen of hij aan die eisen voldoet? Vervolgens kunnen we dan aan een geslaagd examen het wettelijk gevolg van Nederlanderschap verbinden.
De overheid controleert dan de examens, zoals dat ook op scholen gebeurt en laat de rest over aan de onderwijswereld. Dat we op een laat tijdstip oudkomers het land uit zouden gaan zetten, omdat die niet aan eisen voldoen die we hadden moeten stellen toen het nog kon, lijkt niet alleen ethisch maar ook praktisch onmogelijk. Gedane zaken nemen geen keer en richt je nu maar op wat kan en nodig is.
Wat kan en nodig is, is bijvoorbeeld dat voortaan zo weinig mogelijk bestuurszaken bij wet geregeld worden maar bij gerichte maatregelen, waarin met bijzondere omstandigheden rekening kan worden gehouden.

De vrijheid van godsdienst is tricky business. In de Europese landen wordt die opgevat als een scheiding van kerk en staat en een plicht voor die twee om zich over en weer niet met elkaars zaken te bemoeien. Dat heeft nooit zo goed gewerkt in zuidelijke landen van Europa, waar de Kerk van Rome vanouds gewend was zich intensief met alle zaken te bemoeien die de openbaarheid aangaan. Dat was bijvoorbeeld het geval met het personen- en familierecht, met het onderwijs en met de politieke keuzes van haar gelovigen. Sinds de seculiere staat na de tweede wereldoorlog alles wat met de openbaarheid te maken heeft tot haar werkterrein is gaan rekenen moest dat wel tot botsingen leiden met kerken die hun taak serieus opvatten. Dat hebben we nog niet zo aan den lijve ondervonden omdat tegelijk met de uitbreiding van de staatsbemoeienis een terugtreden uit de openbaarheid van de kerken heeft plaats gevonden en hun macht over de gelovigen is afgenomen.

Maar de islam maakt het onderscheid niet tussen godsdienst en de publieke sector en is in dat opzicht nog middeleeuws[1]. Die godsdienst gaat nog in een ander opzicht over de schreef, zoals wij die zien, doordat zij de etnische verscheidenheid in ons land bevordert, die we met het oog op het gelijkheidsbeginsel en een goede toepassing van de mensenrechten nu juist zo graag kwijt willen. De positie van de vrouw en van homoseksuelen wordt bij ons bepaald door de mensenrechten en in de islam door de voorschriften van de koran en hun godsdienstige tradities. Een botsing van de vrijheid van godsdienst en de andere mensenrechten wordt daardoor vrijwel onvermijdelijk.
De Arabisch Europese Liga en Tariq Ramadan stelden zich indertijd op het standpunt dat moslim immigranten zich aan de wet moesten houden zoals ze ook aanspraak op bescherming van de wet konden maken, maar dat liet dit probleem in feite onopgelost. De vrijheid van godsdienst en de vrijheid van vereniging zijn grondrechten als alle andere. We hebben geen onderlinge rangorde aan willen brengen en zouden dat nu misschien ook niet meer kunnen.

De grondrechten gelden behoudens ieders verantwoordelijkheid voor de wet. Dat betekent nog niet dat de wetgever naar believen die rechten kan inperken of er haar eigen rangorde in kan aanbrengen. We hebben op het terrein van de grondrechten soevereiniteit ingeleverd en wel aan de Verenigde Naties en aan Europa. Het meest vergaand aan Europa, waarin de grondrechten niet alleen in een verdrag zijn vastgelegd maar er ook een speciaal gerechtshof is gecreëerd om op de uitvoering toe te zien. De wetgever is in eigen land niet meer soeverein op dit punt: de Nederlandse rechter kan met de verdragen in de hand de wet en desnoods de grondwet buiten werking stellen.

De vreemdelingenwetgeving is langs deze omweg onderworpen aan buitenlandse controle en een typisch voorbeeld geworden van een probleemveld dat alleen nog maar in Europese samenwerking kan worden geregeld, tenzij we de heel vergaande stap zouden willen nemen om die verdragen op te zeggen of buiten werking te stellen, die ons tot deze samenwerking dwingen.

[1] Niet in de zin van achterlijk, maar omdat in de middeleeuwen hier dat onderscheid ook niet werd gemaakt.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in politiek, recht. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s