Taboe discussie’s.

Is het in met de vrijheid van meningsuiting, wanneer iemand een discussie vermijdt, enkel omdat die ‘onprettig’ is of in strijd met de goede smaak?
Ik vind dat niemand zich verplicht hoeft te voelen aan een discussie mee te doen als hij of zij het onderwerp onaangenaam vindt. Ik vind zoiets niet in strijd met de vrijheid van meningsuiting of op een andere manier onbehoorlijk. Dat wordt het pas als je anderen zou verbieden mee te doen. Ik het wel te betreuren als een meerderheid van de opinievormers onderwerpen mijden met het argument dat men er nu eenmaal geen zin in heeft.
Neem een onderwerp dat een paar maal aan de orde is geweest de laatste jaren en dat relevant is voor de overlevenden van vliegrampen in de jungle. Het was al veel langer relevant voor schipbreukelingen. Is het onder zulke omstandigheden geoorloofd om mensenvlees te eten? Ik meen van wel als dat zonder het plegen van een misdrijf kan en er geen alternatieven zijn om in leven te blijven. De praktijk leert overigens dat de betrokken overlevenden zich niet altijd strikt aan de genoemde beperking gehouden hebben.
Ik kan me goed voorstellen dat iemand zich bij een dergelijke discussie afzijdig houdt. Wat ik me niet kan voorstellen is dat iemand die er zich overigens op beroept een rationeel mens te zijn ontkent dat hij/zij niet mee doet omdat het een taboe onderwerp betreft. Wat is taboe anders dan dat men zich van een onderwerp afzijdig houdt omdat het strijdig is met de goede smaak, of de goede zeden? De weerzin om dat toe te geven moet zijn gelegen in de moderne gedachte dat er geen taboes horen te zijn en dat het op een paradoxale manier taboe is om te erkennen dat taboegedrag hoort tot de condition humaine. Ik doel hier op Marjolijn, tegenwoordig Maxime Februari, filosoof en stukjesschrijver, voor wie ik verder behoorlijk veel respect heb.
De discussie ging in dit geval niet over kannibalisme maar over de herinvoering van de doodstraf. Patrick van Schie heeft een jaar of tien geleden geleden een poging gedaan in het Liberaal Reveil van de Teldersstichting om de discussie over de doodstraf aan te zwengelen en kreeg toen de goegemeente over zich heen, inclusief zijn eigen partij.
De herinvoering van de doodstraf maakt onderdeel uit van een andere discussie, namelijk van de onmacht van ons justitiële systeem om de stijgende ‘draaideurcriminaliteit’ binnen redelijke proporties te houden. De achterliggende gedachte bij Van Schie was dat alleen de doodstraf voldoende normstellend is om een draaideurcrimineel te weerhouden van een gemakkelijke manier om aan zijn geld te komen. Dat komt onder meer omdat dezelfde mensenrechtentheorieën, die de doodstraf verbieden, de inrichting van strafgevangenissen zo aangenaam maken dat geharde criminelen niet meer worden afgeschrikkt. Die wegen de straf en de pakkans af tegen de opbrengst van hun manier van leven en lachen om de humanistische zielzorgers van de reclassering.

Iedereen weet dat er psychisch gestoorden zijn die door niets worden weerhouden bij het plegen van de meest gruwelijke misdrijven, ook niet door de doodstraf. Dat blijkt uit een reeks Amerikaanse onderzoeken. De doodstraf is daar juist gericht tegen het soort misdrijven dat vooral gepleegd wordt door mensen aan wie een steekje los is. Daar brengt het felle verzet van democratische zijde tegen de doodstraf mee, dat veroordeelden soms tien jaar en langer in de dodencel moeten doorbrengen. Dat ondergraaft de afschrikwekkende werking van de straf behoorlijk. Iedere criminoloog kan U vertellen dat het de pakkans zijn en de snelheid waarmee een straf volgt op het misdrijf die de effectiviteit ervan bepalen. Die Amerikaanse statistieken zeggen dus niet zo veel als het erom gaat of uit de hand lopende professionele criminaliteit gestopt kan worden met de doodstraf. In Amerika staat op draaideurcriminaliteit helemaal geen doodstraf.
Ik vond dat Van Schie gelijk had met het onderwerp aan de orde te stellen en de goegemeente ongelijk door zo over hem heen te vallen. De samenleving kan zich geen blijvend groeiende criminaliteit veroorloven als middel voor substantiële groepen om in het eigen levensonderhoud te voorzien. Als de doodstraf een effectief middel zou kunnen zijn, dan hoort zij besproken te worden. Al was het alleen maar omdat anders Wilders of – als die vermoord wordt – zijn nog veel rechtsere vervanger de doodstraf invoert zonder dat men gediscussieerd heeft over de mogelijk ernstige gevolgen die dat hebben kan. Het argument dat dit niet kan omdat het in strijd met de grondwet en de verdragen is, gaat uit van de wat domme gedachte dat wetten en verdragen voor de eeuwigheid zijn. We hebben in de twintigste eeuw wel anders geleerd.
Dat de herinvoering van de doodstraf ongewenste gevolgen kan hebben denk ik overigens zelf wel. Op hele andere terreinen dan het gedrag van tasjesrovers en inbrekers. Het is niet voor niets dat de onaantastbaarheid van het menselijk leven de hoogste waarde is binnen onze samenleving. Die waarde speelt een rol in alle mogelijke manieren waarop mensen met elkaar omgaan.
Afbreuk doen aan dat beginsel brengt ons naar een ander en minder aangenaam soort samenleving, die meer zal lijken op die van het Midden Oosten dan op wat we kennen van West Europa en de Engels sprekende landen van overzee. Dat taboe is er dus niet voor niets. Aan de andere kant kan een samenleving zich niet veroorloven dat maar een deel van de bevolking geweld afzweert als middel om conflicten op te lossen of om zich zelf van een boterham of van een scooter te voorzien. Als dat geweld van een minderheid niet effectief bestreden wordt dan zal de meerderheid het op den duur zelf gaan doen. Dan hebben we ook een ander soort samenleving en ook een die we niet willen.
Het ging bij de discussie ‘Van Schie’ dus om het kiezen voor het minste kwaad. Dat is vaak lastig maar het moet wel. Waarmee overigens nog niet gezegd is dat de herinvoering het minste kwaad is, maar wel dat een discussie over het onderwerp nodig lijkt.

Toen Prometheus de mensen het vuur had gebracht werd hij voor straf door de goden aan de hoogste berg van de Kaukasus vast geklonken waar een adelaar zich iedere dag te goed deed aan zijn lever. De nacht erna kreeg die lever weer de gelegenheid om aan te groeien. Dat was nog een graadje erger dan de doodstraf. Waarom kunnen ethici dat onderwerp zonder bezwaar bediscussiëren en de doodstraf niet? Omdat het abstract is en niets met de eigen samenleving van doen heeft, waarschijnlijk. Waarom weigert iemand een meta-juridisch vraagstuk te bediscussiëren met het argument dat het niet in ons rechtssysteem past? Omdat men de grondslagen van onze samenleving niet ter discussie wil stellen ook als duidelijk is dat die samenleving hoe dan ook niet ongewijzigd door zal gaan. Men gebruikt dan wel het argument dat een dergelijke discussie niet vrijblijvend is, dat het discussiëren zelf het onaangename onderwerp bespreekbaarder maakt en dus de invoering dichterbij brengt, maar dat argument tast wel degelijk de vrijheid van meningsuiting aan.
Aan het begin van de negentiende eeuw leefden er een paar honderd miljoen mensen op de wereld. Nu, twee eeuwen later, zijn het er zeven miljard, twintig keer zo veel en het zullen er nog deze eeuw vijftien miljard worden. Dat is veertig keer zo veel. Dat is het gevolg van de Kantiaanse wereldbeschouwing met haar democratie en mensenrechten en die wereldbeschouwing is de belangrijkste oorzaak van alle grote problemen die op ons af komen. Klimaatwijziging, milieuverontreiniging, armoede in de ontwikkelingslanden, uitputting van energie en grondstoffen, etnische oorlogen, immigratiestromen, noem maar op. De humanistische levensbeschouwing gaat niet aan haar tekorten maar aan haar succes ten onder, zo lijkt het in elk geval op dit moment.
Werd het acute probleem van de naderende wereldoverbevolking in Kyoto besproken, of in Johannesburg, Rio of Kopenhagen? Nee, het staat op geen enkele agenda van het soort mammoet conferenties waarin we tegenwoordig grossieren. Dat is om dezelfde reden waarom men Van Schie niet aan het woord wilde laten en men van de hele commotie nu niets meer terug vindt in de archieven van de Teldersstichting. We zijn struisvogels en steken collectief de koppen in het zand. Het onderwerp is taboe.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in strafrecht en criminologie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s