Günter Grass en onze eigen Willem Aantjes.

In 2011 kwam Günter Grass in het nieuws door zijn kritiek op Israël. In zijn gedicht Ein Held unserer Tagen bezingt hij de Israëliër Mordechai Vanunu, die veroordeeld werd tot achttien jaar gevangenisstraf wegens spionage, waarvan hij er elf heeft moeten uitzitten. Hij heeft in 1986 het geheime atoomprogramma van Israël openbaar gemaakt en daardoor Iran een legitimatie gegeven om met het eigen programma door te gaan.
Grass is niet de eerste en zal ook wel niet de laatste zijn met een rechts verleden dat nogal contrasteert met zijn linkse heden. Aantjes heeft in Nederland een soortgelijke carrière aan de linker kant van het politiek-sociale spectrum gehad, terwijl hij in zijn jonge jaren nationaal socialist was; ook Den Uijl deugde niet in die tijd.
Radicaal links, gewoon links en radicaal rechts, het verschil is meetsal kleiner dan men denkt. Tussen de opvattingen van Kautsky en Lenin was helemaal niet zo veel verschil en tussen de praktijken van Stalin en Hitler evenmin.
Als SS-er was Grass nog een kind. Zijn enthousiasme voor een radicale en misdadige beweging werd hem door zijn vader opgedrongen en kan hem niet de rest van zijn leven worden nagehouden. Maar daar gaat het niet om. Zijn vijandige houding tegenover Israël en zijn gebrek aan kennis van de verhoudingen in het Midden Oosten maken hem tegen de achtergrond van zijn nationaal socialistische verleden tot een probleem en een embarrassment voor Duitsland. Der Spiegel wijdde er een artikel aan. Blij is men kennelijk ook in zijn vaderland niet meer met deze oud-SS’er.
De meesten van de jonge nazi’s waaronder de zevenhonderd duizend overgebleven SS’ers uit 1945 hebben later een eerzaam beroep gekozen, ver weg van de publiciteit en niemand zal ze nu nog willen dwingen een verleden op te rakelen waar ze zelf afstand van genomen hebben.
Wie wel de openbaarheid kiest, zoals de zwarte weduwe Rost van Tonningen of zoals wijlen Willem Aantjes, die moest zich verantwoorden. Als zulke mensen verantwoording proberen te ontlopen vielen ze vroeg of laat door de mand, al was het maar de mand van het eigen geweten.
Zo ging het ook met Günter Grass. Hij heeft zijn oorlogsverleden verborgen gehouden en bracht het pas veel later ter sprake, vlak voordat zijn autobiografie anders tot moeilijk te beantwoorden vragen zou gaan leiden. Dat was hoe dan ook verstandig. Objectief valt hem misschien ook minder te verwijten dan Aantjes. Hij heeft net als Aantjes nooit bewijsbaar op iemand geschoten of nationaalsocialistische Unfug bedreven. Grass was als Duitser bovendien ook geen landverrader. En hij is nog net op tijd zelf met zijn verleden voor de dag gekomen.
Wat Aantjes en Grass te verwijten valt is het preken in een parochie waarin ze niet thuis hoorden, waar ze al die tijd onder een valse vlag hebben geopereerd. Voor wie toch al niet van preken houdt in welke vorm dan ook, maakt de hypocrisie in beide gevallen het onverteerbare verschil. Je kunt er niet trots op zijn een landgenoot te wezen van Aantjes en Duitsers denken nu hetzelfde over Günter Grass.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in ethiek, geschiedenis. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s