Noten.

Het notenapparaat onder wetenschappelijk werk heeft altijd een dubbele functie gehad. Het geeft de schrijver de gelegenheid wetenswaardigheden te debiteren die niet in zijn betoog passen maar die hij toch kwijt wil. Hij verankert verder door zijn noten wat hij geschreven heeft in de wetenschap, zoals die er op dat moment bij staat. Verwijzingen naar de bronnen van zijn kennis of naar auteurs die juist een andere opvatting hebben dan de zijne vervullen een nuttige functie. Ze besparen degene die met wetenschappelijke belangstelling leest veel tijd en moeite. Als ze deugen tenminste. En dat is jammer genoeg niet altijd het geval.

Wie wil promoveren of wie publiceert met andere dan zuiver wetenschappelijke oogmerken weet dat het afbreuk doet aan zijn imago als hij te weinig noten produceert. Het aantal boeken dat hij intensief geraadpleegd heeft is meestal te klein om voldoende materiaal op te leveren. Wat je dan doet is een vorm van haasje over. Je neemt de boeken die je wel gelezen hebt of die op een andere manier gemakkelijk toegankelijk zijn. Je raadpleegt ook de vaktijdschriften, laatste drie of vier jaargangen. Dat tezamen is haas een. Alles wat daarin aan literatuur over het gewenste onderwerp vermeld staat zoek je op en leest het ook. Dat is haas twee. In de verwijslitteratuur zoekt men opnieuw alles op wat er in de inhoudsopgaaf of in een beschrijving over het onderwerp staat verteld. Dat is haas drie. Meestal blijft het hier bij. De schrijvers en titels en vooral de citaten van haas drie vormen de hoofdmoot van het notenapparaat. Bijna niemand die het proefschrift leest kijkt ze ooit na, dat kost te veel tijd.
Is dit een aan te bevelen methode? Voor zover zij er toe leidt dat de mensen niet klakkeloos de boeken van anderen gaan overschrijven is het een aan te bevelen methode. De wens om wetenschappelijk voor vol te worden aangezien wil er immers ook wel eens toe leiden dat men de boeken der erkende meesters analyseert en gedeeltelijk overschrijft of compileert en dat men nalaat daar werk van eigen hand aan toe te voegen. De noten zijn dan meestal beter maar het wetenschappelijk resultaat is dat niet. Een boek of artikel met haasje-over-noten maar verder wel met eigen werk is als regel waardevoller dan een compilatie.
Ideaal is natuurlijk dat iemand eigen ideeën heeft over het te publiceren onderwerp en die ook opschrijft als een eerste ruwe draft. Vervolgens dient hij zich er van te verzekeren dat niet een ander al hetzelfde heeft geschreven, wat mij persoonlijk ooit is overkomen, maar wat toch eigenlijk maar zelden gebeurt. Dan komt men bij zijn onderzoek zaken tegen die op het onderwerp betrekking hebben en waar men het mee eens is of die men na overweging verwerpt. Beide geven aanleiding om de draft aan te passen of een noot te maken waarin men zich rekenschap geeft van de uitwerking van hetgeen men gelezen heeft.
Dat is de eigenlijke functie van noten, maar in die vorm komt je ze meestal niet tegen.

Toen ik a.i.o. was op de UvA was een van mijn jobs om de Duitse proefschriften in mijn vak te lezen en te zien welke daarvan een plaats in de bibliotheek moesten krijgen en welke niet. Geen aardig werk want de meesten waren niet meer dan vrij saai compilatiewerk. Maar zo nu en dan ging ik de noten na. Die waren meestal veel interessanter om te lezen dan het proefschrift zelf maar het aardige was eigenlijk vooral dat zij soms heel iets anders zeiden dan de promovendus had bedoeld of gegokt.
Dat is dus de val waarin promovendi kunnen lopen. Soms is er een promotor die de noten wel gaat opzoeken en dan ben je het haasje

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in wetenschap en filosofie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s