Democratie.

Democratie gaat niet alleen maar over de staatsinrichting. Het is vooral een kwestie van de samenleving, van het volkskarakter zoals we dat vroeger noemden.
Dat karakter is geen gegeven van alle tijden. Duitsland is nu een democratisch land bij uitstek, maar was dat voor de tweede wereldoorlog helemaal niet. De verloren oorlog heeft dat land zo opgeschud dat een grondige wijziging in het karakter van de natie zich binnen luttele tientallen jaren heeft kunnen voltrekken. Dat is dus behoorlijk snel.
De landen van het vroegere Oostblok zijn na de Wende niet bij toverslag democratisch geworden. Ze kregen wel nieuwe regeringen, die gekozen werden in plaats van door de communistische partij benoemd, maar daarmee veranderde hun overheid niet en hun samenlevingen evenmin.
Ambtenaren, rechters, bestuurders en maatschappelijke instellingen die allemaal tezamen een overheid vormen, bleven op hun post. De democratisch gekozen regering van Hongarije heeft uitgevonden dat zij in heel veel opzichten alleen maar een nieuw uithangbord was aan een oude winkel met veel voorraden uit het verleden. De overheden in Hongarije en andere Oostbloklanden bleven even autocratisch en antidemocratisch als voor de Wende. Orbán heeft daar wel verandering in proberen te brengen, maar deed dat dan weer met middelen die op hun beurt weer niet erg democratisch waren.
Voor verandering is tijd nodig, meer tijd waarschijnlijk in het Hongarije van nu dan in het naoorlogse Duitsland. De veranderingen in Oost Europa zijn een gevolg geweest van de economische ineenstorting van het Sovjetregime en niet van een allesverwoestende oorlog. De Hongaren hebben, relatief gesproken, hun veranderingen in de schoot geworpen gekregen. Hongarije trekt in West Europa meer de aandacht dan Roemenië, Servië, Kroatië, Macedonië en Bulgarije, maar in al die andere ex-communistische Donaulanden is het niet erg veel beter gesteld.
Dat betekent onder meer dat er in de regimes en de samenlevingen daar overal veel minder veranderd is dan wenselijk zou zijn geweest. Daarbij moet men in aanmerking nemen dat er ook voor de communistische tijd geen democratische tradities waren in de Donau landen en dat democratische instellingen daar van de grond af nieuw moesten worden opgebouwd.
Ze hebben daarbij hulp nodig van de rest van Europa waar de democratie traditie lang geleden wortel heeft geschoten. Daarbij zijn landen als Tsjechië die voor de wereldoorlogen al tot het democratische westen hoorden in het voordeel boven landen uit het Hongaarse deel van de Dubbelmonarchie.
Wanneer een land lange tijd een autocratische overheid gehad heeft, zoals dat in bijna alle vroegere Oostbloklanden het geval is, dan is het een illusie te menen dat de tegenstanders van zo’n regime automatisch democraten zullen worden. Dat is een oppervlakkige wensdroom maar geen historische realiteit. De kans dat ook de tegenstanders van de autocratie naar antidemocratische middelen zullen grijpen is dan groot.
Dat is wat er in Hongarije is gebeurd, maar we kunnen er natuurlijk niet omheen dat de anticommunistische ‘revolutionairen’ daar wel een twee derde meerderheid hebben behaald in het parlement na verkiezingen die volgens de waarnemers vrij en eerlijk zijn geweest. Wat je verder ook voor bezwaren tegen Victor Orbán mag hebben, het blijft goed om bij je kritiek te vermelden dat de meerderheid van de Hongaarse kiezers achter hem ging staan[1]. Dat deden ze vanuit een keurig democratische wens ‘to kick the bastards out’[2]. In Hongarije wilde de bevolking het staatsapparaat gezuiverd zien van socialistische diehards en dat democratische recht kan men zo’n land niet ontzeggen.
Wie dan in de Volkskrant van 26/11/12 leest wat René Cuperus bakt van de kritiek op Orbán en op Hongarije die wordt daar niet vrolijk van.
Het land is een paria geworden, zegt hij, een onaanraakbare. “Kritische media worden gemanipuleerd of opgerold”. Hij doelde daar misschien mee op het incident waarbij een TV reporter aan een Russische huurmoordenaar op de TV gevraagd had hoeveel geld hij wilde hebben om Orbán te vermoorden. Achteraf bleek dat het hier om een acteur ging die door de TV was betaald voor zijn rol. RTL, de eigenaar van het TV station, stelde een onderzoek in dat er toe leidde dat de reporter werd ontslagen.
Het zijn ruwe methoden in Hongarije, maar die methoden worden aan beide kanten van het politieke spectrum gebruikt. Om over de zuivering van de overheid te spreken in termen als ‘vriendjes worden in sjieke overheidsbanen gerommeld’ en ‘de rechterlijke macht wordt onder druk gezet’, ‘alle nationale minderheidskwesties worden op scherp gesteld’, ‘de Europese commissie komt juristen te kort om Hongarije binnen de Europese rechtsregels te houden’, e.t.q. zonder wat meer in detail voorbeelden te geven van de bezwaren die men heeft, doet geen recht aan de moeilijkheden waar ze in die Oost Europese landen mee zitten.
In Brussel ging tot voor kort alle aandacht uit naar de kermis rond het Europese Parlement. Men had het vooruitzicht op een Commissie van 28 leden die als bestuursorgaan in alle opzichten te kort zou schieten, onder leiding van een Portugees, die op die post alleen benoemd was omdat men hem voor onbetekenend hield. Aan de problemen in de nieuwe lidstaten werd alleen aandacht gegeven voor zover men formele overtredingen van de Europese regels constateerde. In plaats van dat er hulp geboden wordt bij het proces van democratisering werd gratuite kritiek geleverd, waar niemand wat mee opgeschoten is.
Hongarije is een land dat meer dan gemiddeld heeft bijgedragen aan de Europese cultuur. Het land heeft mathematici van bijzonder niveau voortgebracht en componisten en andere kunstenaars buiten iedere verhouding tot het aantal inwoners. In 1956 is het in een mislukte opstand in verzet gekomen tegen het communistische bewind en heeft het daarmee de dooi ingeluid die eerst een einde heeft gemaakt aan het Stalinisme en na een paar decennia ook aan het communisme. Er zijn goede redenen om wat meer geduld te hebben met de Hongaren dan de bureaucraten in Brussel op kunnen brengen
Cuperus is een schoolvoorbeeld van het soort Nederlandse politicus dat alles bewondert wat uit Brussel komt, maar Brussel is Europa niet. Hongarije kent zijn portie hansworsten, maar ook mensen van uitzonderlijke begaafdheid en om alleen kritiek op het land hebben is al te goedkoop.

[1] Twee derde meerderheid in het parlement wil niet zeggen twee derde meerderheid van de kiezers. Orbán en zijn politieke bondgenoten hadden 53 % van de stemmen.
[2] Dat recht wordt in de Angelsaksische landen met hun tweepartijenstelsel gezien als de kern van het systeem: een regering die niet voldoet kunnen wegsturen.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in zo maar wat. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s