Nederlanders over het Midden Oosten.

Een paar jaar geleden las ik een stuk van Ernst Heldring waarin gerefereerd werd aan de memoires van Gerald Ford, de Amerikaanse president, die Johannes den Uyl, prime minister van Holland, op bezoek had. Tijdens het gesprek werd Ford een paar keer weggeroepen omdat er een schip gekaapt was en er in verband daarmee snel beslissingen moesten worden genomen. Den Uijl begreep dat niet en toonde zich geërgerd, wat op zijn beurt Ford weer dwars zat, die toch al niets gehad moet hebben van het prekerige toontje, de priemende vinger en het beroerde Engels van onze minister president uit de zeventiger jaren.
Ik moest daar aan denken toen ik Van Agt een tijd geleden weer eens op de televisie zag. Met Van Agt ben ik het niet vaak eens, maar hij gedraagt zich in het publiek een stuk beter dan zijn collega en tegenstander van indertijd, Joop den Uijl. Minder typisch Nederlands misschien, maar hoffelijker en beleefder dan het idool van de oude PvdA.
Hoogtepunt van het TV interview dat Van Agt bij die gelegenheid werd afgenomen, vond ik het stuk dat ging over de drie van Breda en het Kamerdebat dat op de vrijlating volgde. Hij vertelde hoe hij wel wist dat hij zijn zaak geen goed deed met een debat, maar dat hij het nu eenmaal had toegezegd en daar niet op terug wilde komen. Een redelijke, maar politiek kreupele redenering, die mij nogal typerend leek voor de man in kwestie. Bastiaanse, de hoofdfiguur uit de film die Van Gasteren maakte over de Drie van Breda, had hem zelf gevraagd deze laatste Duitse oorlogsmisdadigers het land uit te schoppen. Iets soortgelijks hadden Abel Herzberg en Lou de Jong ook tegen hem gezegd, vertelde hij. Iedere keer dat het onderwerp aan de orde kwam, werden er oude wonden opengereten. Hijzelf, vertelde Van Agt, kon als minister van Justitie en voormalig hoogleraar strafrecht de zaak niet anders zien dan als een voorbeeld van een straf waarbij voortzetting geen enkel redelijk doel meer diende.
Ik ben dat laatste helemaal niet met hem eens, maar het is wel heersende leer in strafrechtkringen; het is de overtuiging van praktisch iedereen die met het strafrecht van doen heeft, dat straf dient ter verbetering van de gestrafte. Ook wel tot afschrikking van verdere misdrijven zowel van de betrokkene als voor anderen die zich aan zijn voorbeeld spiegelen. Als een van die twee aspecten zich niet meer voor doet is voortzetting zinloos, vindt men dan.
Aan die mening houdt de wetenschap vast, ondanks dat er nooit van de werkzaamheid van de speciale of generale preventie is gebleken en al helemaal niet van de opvoedende werking van de straf.
Wat de slachtoffers van de Drie van Breda ervan dachten werd uit hun reacties duidelijk: de straf is een maatstaf van het kwaad dat is aangericht. Een vermindering van de straf weerspiegelt een oordeel over het afgenomen belang van de misdaad. Dat was ook de reactie van de gestraften toen ze eenmaal veilig terug waren in Duitsland.
Maar dat wilde Van Agt met de vrijlating helemaal niet tot uiting te brengen. Hij wilde het gebeurde niet bagatelliseren, maar meende oprecht dat ook gestraften medemensen zijn. Hij vond dat zij behoorden tot de minder bedeelden in de samenleving en dat de bescherming van de rechtsstaat zich ook tot hen uitstrekte.
De slachtoffers en hun nabestaanden dachten daar anders over. Niet alle mensen zijn gelijk. Gelijkheid bestaat alleen voor de wet. De wet bepaalt dat wie misdaden begaat een deel van zijn burgerlijke rechten verspeelt en zo iemand heeft dus minder rechten dan een ander. Dat ben ik met de slachtoffers eens.
De gestraften zelf interesseerden me minder dan mijn gewone medeburgers, maar hun misdaden en het leed dat hun slachtoffers werd aangedaan door de vrijlating, dat zijn zaken die me wel interesseerden. Wat Van Agt had kunnen en behoren te doen was de gratieverzoeken in alle stilte afwijzen en zorgen dat er geen publiciteit aan gegeven werd. Dat is waarschijnlijk ook wel wat Lou de Jong c.s. bedoeld hebben en bepaald niet dat Kotälla, Aus der Fünten en Fischer in stilte naar Duitsland behoorden te worden afgevoerd en daar ginds vrijgelaten.
Op dezelfde manier ben ik het niet eens met de opvattingen van Van Agt over Palestijnen, die hij beschouwt als slachtoffers bij uitstek van hun door Israël aangedaan leed. Natuurlijk worden de West Bank en werd vroeger ook Gaza door Israël bezet gehouden. Het is onaangenaam om onder een bezetting te moeten leven, zoals Van Agt en iedereen die de tweede wereldoorlog heeft meegemaakt zich zal herinneren.
Maar wij werden door Duitsland onrechtmatig aangevallen en bezet, terwijl de bezetting van de West Bank juist een gevolg was van een onrechtmatige Arabische agressie en een door de Arabieren uitgelokte en verloren oorlog. De bezetting door de Israëli’s en de onteigening van de Palestijnse grond, dat is zoiets als de bezetting door de Polen van het Duitsland ten Oosten van de Oder-Neisse linie. De Palestijnse vluchtelingen lijken op de Deutsche Ostflüchtlingen van na de oorlog. Het zijn wel slachtoffers, maar van hun eigen politieke leiding.
Een verdrag voor een zelfstandige Palestijnse staat met garanties voor Israël, dat de agressie zich niet zal voortzetten of herhalen heeft klaar gelegen om ondertekend te worden. Dat was het uiterste waar de Israëli’s toe konden gaan. In feite ging het verder dan de meesten voor redelijk en verantwoordelijk hielden. Rechten op de grond hebben de Palestijnen uitsluitend privaatrechtelijk en die rechten kunnen ze voor Israëlische rechters geldend maken.
De Palestijnen gaven de voorkeur aan de Intifada. Arafat verklaarde zijn optreden door te zeggen dat voor de vrede in zijn land geen politiek draagvlak was en waarschijnlijk had hij gelijk. Dat betekent nu dat een Palestijnse staat op de westoever van de Jordaan een onverantwoord risico is en dat er voor de vestiging van de Palestijnse vluchtelingen een andere oplossing moet komen. Het gaat er, als puntje bij paaltje komt, niet om of de Palestijnen recht hebben op een eigen staat. Dat hebben ze wat mij betreft. Maar het gaat erom of het vermoorden van onschuldigen een rechtmatig middel is tot het bereiken van dat doel.
Het leidt geen twijfel dat de ellende van de bezetting groot is, maar het leidt evenmin twijfel dat de schuld voor die ellende bij de Palestijnen zelf ligt. De meerderheid van Israël steunde de voorganger van premier Sharon, Ehud Barak, die de Palestijnen vrede en een eigen staat aanbood. De Intifada kwam en Sharon en de kolonisten kregen hun meerderheid op een presenteerblaadje aangereikt door Arafat en Hamas. De kans dat Palestijnen en Israëli’s nog ooit in vrede zullen leven met elkaar op dat kleine stukje grond, lijkt domweg te klein.
Ik ben het op beide punten dus niet met Van Agt eens maar niettemin is hij in staat standpunten die ik persoonlijk verwerp met hoffelijkheid en respect onder woorden te brengen en dat bevalt mij beter dan dezelfde opvattingen uit de mond van veel van zijn medestanders.
Je kunt je afvragen hoe de geschiedenis zou zijn verlopen als de ramp niet zou hebben plaats gevonden. De ramp, daaronder verstaan de Palestijnen en andere Arabieren de gebeurtenissen rond de stichting van de staat Israël. Onmiddellijk na het uitroepen van de staat Israël vielen vijf buurlanden de nieuwe staat aan en werd in het oorlogsgeweld het merendeel van de Palestijns Arabische bevolking op de vlucht gedreven of vluchtte zij uit voorzorg. Dat is het begin geweest van het vluchtelingenprobleem.
Het lijkt me dat de oplossing die voor dat probleem moet worden gezocht een radicale zal zijn. Als we vrede willen in dat deel van de wereld moeten we de vijanden scheiden en wel op een manier die hen zelf en de anderen daar in de buurt per saldo het minste schade toebrengt. Wat die oplossing zal zijn zal in eerste instantie afhangen van Trump in de VS. President en Congres kunnen doen wat nodig is. Met tegenstand in de media en bij de VN, dat staat wel vast, maar wel met enig uitzicht op een toekomstige vrede.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in herinneringen, Midden Oosten, Nederland. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s