Wesseling

In zijn opstel Over geschiedenis, tussen wetenschap en kunst constateerde de Leidse emeritus hoogleraar Wesseling dat in de wetenschap onderzoeksresultaten worden aanvaard of weerlegd, tertium non datur.
Die constatering is onjuist. Wetenschapsresultaten kunnen ook genegeerd worden en dat gebeurt mogelijk niet zelden. Dat het voorkomt blijkt uit het feit dat iets soms eerst genegeerd wordt en vervolgens een tijd later alsnog de publieke belangstelling trekt.
Het werk van de plantkundige Mendel is daar een goed voorbeeld van, essentiële aanvulling als het was op het werk van Darwin. Vijftig jaar lang werd het genegeerd en toen tezamen met het verwante werk van Hugo de Vries plotseling wereldberoemd. Van de wetenschapsresultaten die permanent genegeerd worden zullen we nooit iets weten, maar de veronderstelling dat het er best nogal wat zouden kunnen zijn lijkt geen onzin.
In feite was de opmerking, die hij maakte over de wetenschap, voor Wesseling maar een zijlijn. Wat hij eigenlijk wilde zeggen is dat geschiedenis geen wetenschap is in de zin van een samenhangende groep theorieën die betrekking hebben op de oplossing van een set problemen, welke theorieën systematisch aan de werkelijkheid worden getoetst.
Een historicus mag beweren wat hij wil. Ook als wat hij zegt geen enkele samenhang vertoont met wat geldt als “de stand van de wetenschap”, dan kan niemand hem daarover een verwijt maken, zolang wat hij zegt maar niet feitelijk kan worden weerlegd. Het hoort betrekking te hebben op het verleden en niet aantoonbaar onjuist te zijn, that ’s all. Ook dient geschiedenis een zekere ordening te brengen in de gebeurtenissen uit het verleden die zij behandelt. Die ordening kan zowel horizontaal als verticaal zijn, d.w.z. zij kan betrekking hebben op andere gebeurtenissen, die gelijktijdig ergens anders plaats vinden of op voorvallen die ter plekke, maar eerder of later gebeuren. Geschiedenis is een muze, waarheidlievende kunst zou men kunnen zeggen, gebaseerd op verifieerbare feiten uit het verleden.
Die neiging om niet aantoonbaar van de feiten af te wijken geeft de geschiedenis een wetenschappelijk sausje, maar eigenlijk gaat het daarbij om niet meer dan het waarheidsstreven dat ieder behoorlijk mens in acht neemt als hij iets belangrijks heeft te beweren. Geschiedenis gaat over wat belangrijk was in het verleden terwijl de noodzakelijke aandacht wordt besteed aan het verifiëren van de vermelde feiten. Dat is eigenlijk alles en Wesseling had gelijk, wetenschap is dat niet.

Advertisements

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in geschiedenis, wetenschap en filosofie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s