Paars en antipaars.

Paarse kabinetten hadden tot doel om te laten zien dat er in Nederland een moderne regering mogelijk is zonder confessionele partijen. Tegelijk ook om duidelijk te maken dat Nederland niet geïsoleerd is, maar deel uitmaakt van een globaliserende omgeving.
Het kabinet Kok zonder confessionelen was een novum, iets wat sinds het kabinet De Meester in de eerste jaren van de twintigste eeuw niet meer was voorgekomen.

Het kabinet Balkenende Bos Rouvoet was in aanleg het tegendeel van paars. Het liet zien dat de normen en waarden waaraan de confessionele partijen zich gebonden hebben nog steeds gelden en dat de samenleving waar confessionelen en socialisten in de tweede helft van de twintigste eeuw vorm aan hebben gegeven nog steeds bestaat.
Balkenende IV was antipaars. Maar wat betekent dat?

De confessionele partijen uit het begin van de twintigste eeuw stonden voor de beginselen van Groen van Prinsterer en van Dr. Schaepman. De eerste wees de gevolgen van de Franse revolutie af die gebaseerd waren op de beginselen van de verlichting. De tweede stond voor de waarden van de middeleeuwse latijns christelijke kerk zoals die in de contrareformatie voor het laatst opnieuw waren geformuleerd.
Zijn dit de normen en waarden waarnaar Balkenende IV wilde terugkeren? Meenden de premier en de beide vicepremiers dat bij hun achterban in de bevolking die beginselen nog leefden en dat de aantasting ervan die in de voorafgaande decennia had plaats gevonden gestopt kon worden?
Waarschijnlijk wel ja. Maar dat is niet terecht gebleken. Alle drie de politici waren afkomstig van de VU, die altijd het bolwerk is geweest van het antirevolutionaire denken, maar men moet er rekening mee houden dat ze ook alle drie dateren van na de tijd van Dooyeweerd.
Herman Dooyeweerd of Arie van Deursen zou het niet ontgaan zijn dat de beginselen van de verlichting intussen ook de antirevolutionaire protestantse beweging waren binnengeslopen. De nieuwste lichting theologen en filosofen aan de VU zijn van mening dat de humanistische verlichtingsleer, die de centrale plaats in de wereld geeft aan de mens, met de leer van de bijbel te verenigen is. Zo kon het gebeuren dat de beginselen van de Amerikaanse revolutie, neergelegd in het Charter van de Verenigde Naties en recenter in de nieuwe grondwet van de Europese Unie, de kern zijn gaan vormen van de leer van de Wereldraad van Kerken. Het blijkt intussen mogelijk te zijn dat de scriba van de Protestantse Kerk in Nederland ten strijde trekt voor het antiglobalisme uit naam van de humanistische beginselen.
Voor de katholieke kerk in Nederland is de tegenspraak met het eigen verleden minder duidelijk..
Zoals de grote liberale theoloog Allard Pierson in zijn indrukwekkende geschiedenis van het Rooms Katholicisme heeft aangetoond[1], ligt het huidige geloof van Verhagen en Hirsch Ballin, zoals ook dat van Schaepman, nog steeds in de lijn van de middeleeuwse kerk. Voor de katholieke leer heeft altijd gegolden dat wat aanvaardbaar is voor de grote meerderheid van de gelovigen ook aanvaardbaar is voor de kerk, niettegenstaande afwijkende meningen van een onfeilbare paus. Grote wijzigingen in de leer zijn in het katholicisme niet nieuw, zolang de continuïteit van de kerk maar wordt gehandhaafd. Voor protestanten ligt dat anders. Rechtzinnigheid in de leer heeft daar traditioneel tot afscheiding geleid in plaats van tot compromissen en verdraagzaamheid.
De normen en waarden waar Balkende IV voor zei te staan zijn niet de meer de normen en waarden van Groen. Het is ondenkbaar dat Herman Dooyeweerd de centrale waarde van het menselijk leven op aarde zou hebben aanvaard boven het eeuwige heil en de genade Gods van de Heidelbergse catechismus. Dat aan het tot stand brengen van een menswaardig bestaan op deze aarde voor iedereen de voorrang zou worden gegeven boven de voorbereiding op de wederkomst van Christus is iets dat Abraham Kuiper nooit heeft kunnen voorzien.
Onze protestantse voorouders zouden het praktiseren van de godsdienst van Mohammed op vaderlandse bodem als een gruwel hebben ervaren maar zij zouden hebben kunnen meevoelen met de bezwaren die de moslims aanvoeren tegen de geldende westerse normen en waarden. Tegen de beginselen die kabinet Balkenende IV zei voor te staan is door de protestanten gestreden vanaf de tijd van Gomarus tot aan het rectoraat van Herman Dooyeweerd in de vijftiger jaren. Maar sic transit gloria.

[1] Geschiedenis van het Roomsch Katholicisme, Kruseman Haarlem,1868

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in geloof, geschiedenis. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s