Zuid Afrika.

Toen in 1960 een schietpartij ontstond tussen de Zuid Afrikaanse politie en een groep gewapende demonstranten, vielen er 59 doden. Dat is meer dan bij een soortgelijke schietpartij in 2012, maar niet eens zo erg veel meer. Het verschil zit vooral in de reactie van de rest van de wereld. Die was vijf jaar geleden een stuk gematigder dan in 1960. Toch was het dezelfde politie en dezelfde soort demonstranten. In dat opzicht is er weinig veranderd. Maar het regime van vandaag heeft meer credit.
Spanje en Zuid Afrika kregen in de zestiger jaren allebei nul credit. Spanje vanwege het Francoregime en Zuid Afrika vanwege de Apartheid. Franco had in de dertiger jaren de Spaanse burgeroorlog gewonnen en in 1960 leefden nog veel journalisten en progressieve politici die de burgeroorlog hadden meegemaakt en sommigen hadden er zelf in gevochten. Wie aan de kant van de Republiek had gevochten of ermee had gesympathiseerd, hield daar een levenslange hekel aan Franco en Spanje aan over.
Niet George Orwell overigens, die er een paar fraaie boeken over heeft geschreven en er een veel evenwichtiger oordeel over heeft geproduceerd. Dat oordeel luidde, kort samengevat: a pox on both your houses. Hij heeft voor beide kanten in de burgeroorlog eigenlijk geen goed woord over.
Franco was een tamelijk ondergeschikte generaal die in Spaanse Sahara was gestationeerd en dus min of meer van buitenaf moest toekijken hoe het oude Spanje, waarin hij was opgegroeid in de handen van het Volksfront, dat daar aan de macht was gekomen, naar de bliksem ging. De opstand van Franco was eigenlijk geen revolutie maar een contrarevolutie. De Republiek was de belichaming van een linkse revolte, die, gesteund door de Sovjets en door links Europa, de eerste grote moordpartijen uit de burgeroorlog heeft aangericht.
Wie de gang van zaken in de Spaanse burgeroorlog vergelijkt met die in Zuid Afrika kan niet anders dan bewondering hebben voor de mensen die in Afrika de omwenteling in goede banen hebben geleid. De Nobelprijzen voor de vrede die de twee hoofdrolspelers werden toegekend, in de eerste plaats Frederik Willem de Klerk en in de tweede plaats Nelson Mandela, waren – bij uitzondering nu eens – helemaal terecht.
Toen De Klerk in 1990 Mandela vrij liet en het ANC als politieke partij erkende, durfde niemand nog te hopen dat dit zo goed af ging lopen. Dat dit gebeurd is kun je gerust een wonder noemen.
Ik heb de Apartheid meegemaakt in de jaren zeventig en kan er alleen maar van zeggen dat het voor iedereen die er als buitenstaander naar keek ook toen al een doodlopende straat was.
Zwarten werden niet als burgers van Zuid Afrika erkend maar uitsluitend als burger van hun stamland, de z.g. Bantoestans. Die Bantoestans waren niet levensvatbaar, in hoofdzaak omdat ze een competent bestuur misten en alles wat in staat was geld te verdienen liever naar Zuid Afrika vertrok dan thuis bleef. In Zuid Afrika woonden ze in de z.g. townships, die met de getto’s in de Noord Amerikaanse grote steden te vergelijken zijn. Het was discriminatie wat er plaats vonden in de industriesteden van Zuid Afrika, maar het hield de zwarten in de tijd van de Apartheid niet opgesloten in de Bantoestans en weg uit de townships.
Zuid Afrika heeft zich ingespannen om wat van de Apartheid en de townships te maken, maar kreeg daarbij geen medewerking van het ANC en van de buitenwereld. Een hele generatie zwarte Zuid Afrikanen heeft geen behoorlijke schoolopleiding gehad omdat het ANC de Zuid Afrikaanse scholen boycotte. Het onderwijs en veel ander faciliteiten waren in Zuid Afrika ook voor de zwarte bewoners veel beter dan in alle andere landen van Zuidelijk Afrika. Slechter wel dan voor de blanken, maar beter toch dan in de buurlanden. Het heeft Verwoerd en de zijnen niet geholpen. De publiciteit in Europa en de VS schilderde een pikzwart beeld van Zuid Afrika en dat beeld bepaalde de houding tegenover het land.
Wat mensen als mijzelf benauwde in Zuid Afrika was niet zozeer de wreedheid van de blanken of een slechte fysieke behandeling van de zwarten. Die verhalen waren voor een groot deel propaganda van de progressieven hier in het westen. Wat benauwde was de overtuiging van zwart en blank tezamen, dat het ene ras superieur was aan het andere en dat het andere zich daar maar in te schikken had. Niet alleen de blanken maar ook de grote meerderheid de zwarten was daar rotsvast van overtuigd.
Eerlijk gezegd was dat nog niet eens het ergste in de townships, waar eigenlijk nauwelijks blanken kwamen, maar in de Kaap en in plaatsen als Johannesburg, waar je veel mensen van een gemengde afkomst had die een Europese opvoeding hadden genoten, en die net zo behandeld werden als de zwarten. Zij hadden veel directer te maken met de minachting van de blanken, want zij waren niet zoals de zwarten door een grote barrière van de blanken gescheiden.
Dat het De Klerk gelukt is om daar verandering in te brengen en dat het Mandela gelukt is die verandering geweldloos te laten verlopen is een wonder en men moet er grote bewondering voor hebben. In Spanje hebben beide partijen het laten liggen, met als gevolg dat tot na de dood van Franco het land is blijven lijden aan de gevolgen van de burgeroorlog en daar nog altijd niet helemaal overheen lijkt te zijn.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in herinneringen. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s