Termen uit de winkel.

De holocaust, de uitmoording van de koelakken en van andere vermeende of werkelijke tegenstanders van het regime in de Sovjet Unie, de uitwassen van het bewind van Mao en Pol Pot, de moordpartijen van de moslimbroederschap, ze hebben allemaal een ding gemeen.
Ze zijn voorafgegaan door een verdeling van de wereld in tweeën, de sfeer van het goede en die van het kwade en het indelen van de slachtoffers bij het kwaad.
Die tweedeling is te herleiden tot de gnosis en tot de Iranese/Irakese godsdiensten van Mani en Zoroaster. Hiermee is niet gezegd dat deze godsdiensten zelf praktijken als massamoord, genocide en racisme zouden hebben bedreven of bevorderd, maar dat de tweedeling, voor zover wij weten, daar begonnen is en dat zij een kenmerk is van degenen die tegenwoordig dit soort verschrikkingen bedrijven.
Augustinus van Hippo was in zijn jeugd een manicheeër en weet dus waar hij het over heeft. Hij geldt als de belangrijkste bestrijder uit de oudheid van die dwaalleer. De christelijke kerk heeft sindsdien de gnosis en het manicheïsme veroordeeld omdat die het boze in de wereld als een macht beschouwde die evenwaardig was aan de macht van het goede en de eigen wereld als het schouwtoneel van de strijd tussen die twee machten.

Vanuit theologisch standpunt geeft het manicheïsme een veel plausibelere verklaring voor de aanwezigheid van het kwaad in de wereld dan de christelijke orthodoxie. De almacht van het Goede lijkt niet te verenigen met de aanwezigheid van het Kwade. Toch had de kerk gelijk met haar veroordeling, omdat ethisch de Ebenbürtigkeit van kwaad en goed leidt tot een strijd waarbij men geen grenzen meer in acht neemt tegen de wederpartij.

Jezus van Nazareth was een onovertroffen leraar ethiek. Zijn leer om niet langer de plegers van het kwaad in de wereld te bestrijden maar het kwaad[1] zelf, was een revolutie in de omgang tussen mensen, maar een revolutie die nog steeds niet is uitgewerkt. Hebt Uw vijanden lief is historisch meer een slogan dan een leefregel. De christelijke kerken en hun gelovigen hebben die niet veel vaker in de praktijk gebracht dan de meeste andere mensen. De islam, die zoveel andere dingen van joden- en christendom heeft overgenomen is op het punt van de omgang met zijn vijanden helemaal in voorchristelijke praktijken blijven steken.
De aanhangers van de islam, maar ook de fundamentalistische christenen, kunnen gemakkelijk in moderne vormen van manicheïsme vervallen en dat gebeurt dan ook op grote schaal. De jihad en de as van het kwaad zijn termen uit dezelfde winkel.

[1] Wat kwaad en goed is weten mensen in verreweg de meeste gevallen spontaan. Cultuurverschillen bepalen hoe groot de kring is waarbinnen ethische regels gelden en veel ethische geschillen kunnen zich voordoen omdat men op een te hoog niveau van abstractie discussieert. Dat alles wat uit haat gedaan wordt verkeerd is weet desondanks eigenlijk iedereen wel.

Advertisements

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in ethiek, politiek. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s