Christendom en islam.

Dat een geloof en de cultuur die rond dat geloof ontstaat niet hetzelfde zijn blijkt bij beschouwing van de islam. Net als in het christendom is de kern van het geloof een boek, in dit geval de Koran. Daaromheen heeft zich een eeuwenoude traditie gevormd waarin iedere letter van het boek wordt becommentarieerd en uitgelegd. Ongeveer op dezelfde wijze is in het jodendom een commentaar en een traditie ontstaan rond de Thora, de vijf eerste boeken van het oude testament die in de christelijke traditie de pentateuch worden genoemd.
De Koran laat zich lezen als een uitleg van de Bijbel, Oude en Nieuwe Testament, met een nadruk op het Oude. In feite worden in de Koran de heilige boeken van joden en christenen geassumeerd en tot onderdeel van de islam gemaakt. Er staat praktisch geen bladzijde in de Koran zonder een verwijzing naar de Bijbel en zonder kennis van de Bijbel denk ik niet dat de Koran goed begrepen kan worden.
Wat niet wordt overgenomen en waar men ook uitsluitend verwijzingen in negatieve zin van vindt zijn de joodse en christelijke tradities die rond de heilige boeken zijn ontstaan. Leerstukken als de heilige Drievuldigheid, de goddelijkheid van Jezus van Nazareth, de Marialogie en andere geloofspunten waarvoor de Bijbel hoogstens aanknopingspunten levert, worden door Mohammed zonder pardon van de hand gewezen.
De islamcultuur is veel oorlogszuchtiger dan het christendom en toegegeven moet worden dat de Koran daarvoor ook meer aanleiding biedt dan het Nieuwe Testament. Het Oude Testament, dat veel meer een geschiedenisboek is dan de Koran en het Nieuwe Testament, zit in dit opzicht wel op dezelfde lijn: het is net zo krijgszuchtig. Toch valt het eigenlijk bij beide boeken wel weer mee als men ze in hun geheel beschouwt. Oude en Nieuwe Testament en Koran gaan in hoofdzaak over de Godsverering, de verwachting van het toekomstige heil en over de wijze waarop een godsdienstig mens behoort te leven. Oproepen tot oorlog zijn bijkomstig en bepalen niet de teneur van het boek of het geloof dat er op is gebaseerd.
Jezus van Nazareth was een bij uitstek vredelievend mens, zoals ook de andere grote joodse leraren uit zijn tijd. Het is daarom verwonderlijk dat een geloof dat is ontstaan uit zijn prediking zo krijgshaftig heeft uitgepakt als het historische westerse christendom. Ook hieruit kun je afleiden dat tussen de inhoud van een geloof en de cultuur waarin het geloof functioneert een onderscheid moet worden gemaakt. Men kan Jezus niet verantwoordelijk houden voor de gedragingen van Richard Leeuwenhart en Mohammed niet voor Saddam Hoessein.
Het is waar dat er passages in de Koran staan die oproepen tot een heilige oorlog en het zou ook flauw zijn om te beweren dat daarmee iets anders zou zijn bedoeld dan gewoon oorlog voeren zoals Mohammed dat een groot deel van zijn carrière heeft gedaan. De verovering van de helft van de beschaafde wereld in enige tientallen jaren tijd zijn volledig in lijn met deze oproepen uit de Koran. De christenen uit die dagen vochten eigenlijk niet minder hard en verweten de islam ook meer haar ketterse opvattingen dan het gebrek aan vreedzaamheid. Oorlog was de way of life in de Middeleeuwen en niet in het bijzonder een eigenschap of kenmerk van de islam. Het is de agressieve cultuur waarin de islam ontstond en waarin ook het veel oudere christendom leefde, toen het eenmaal staatsgodsdienst was geworden van het Romeinse rijk. In feite kan van beide godsdiensten worden gezegd dat zij per saldo een matigende invloed hebben uitgeoefend. Binnen islam en christendom werd in de Middeleeuwen minder gevochten dan daarbuiten.
Als godsdiensten een matigende invloed uitoefenen op de agressie en de oorlogszucht die mensen van nature eigen zijn ,dan gaan bij oorlogen die onder religieuze goedkeuring worden gevoerd ook alle remmen los. Daardoor kan het lijken alsof de godsdiensten van nature oorlogszuchtig zijn, maar toch is in feite het tegendeel het geval. Oorlog is geen hoofdbezigheid van een godsdienst, ook niet van de islam en als oorlog wordt goedgekeurd, dan niet binnen, maar uitsluitend buiten de gemeenschap der gelovigen. Al het geweld dat men in de Dar al Islam kan waarnemen wijst meer op een crisis van die godsdienst dan dat men daarin met de kern te maken zou hebben van het geloof dat Mohammed preekte.
Als gevolg van de reformatie verdween in het westerse christendom het besef dat de eigen geloofsgemeenschap samenviel met de werkelijk beschaafde wereld. Ook buiten die gemeenschap leefden mensen met wie rekening moest worden gehouden. De verlichting bracht de mogelijkheid terug van een broederschap van alle mensen en dit keer ongeacht hun geloof. Impliciet verschaft de verlichting de denkbaarheid van een wereldbeschaving, waaraan mensen met verschillende religies zouden kunnen deelnemen. Het is ook wel degelijk zo dat de westerse beschaving die uit de verlichting is voortgekomen die mogelijkheden tot op grote hoogte heeft waar gemaakt. De westerse en de moslim wereld zijn geen concurrerende godsdiensten meer, maar wel nog steeds concurrerende samenlevingen. Meer nog eigenlijk dan dat vroeger het geval was. Vroeger was het een kwestie van leven en laten leven en van two ships that pass in the night, in elk geval nadat de expansieve fase van de islam tot een einde was gekomen. Nu is dat anders. Goed beschouwd kan de westerse wereld die zich als een wereld voor alle mensen beschouwt de islam niet met rust laten en dat is iets waar de islam zich tegen verzet.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in geloof, maatschappelijk. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s