Wesseling.

Henk Wesseling is emeritus hoogleraar Algemene Geschiedenis in Leiden. In een opstel ‘Over geschiedenis, tussen wetenschap en kunst’ gaat hij er van uit dat in de wetenschap onderzoeksresultaten hetzij door iedereen worden overgenomen hetzij weerlegd en dat er geen tussenweg is. Die veronderstelling is niet juist. Wetenschapsresultaten kunnen ook worden genegeerd en dat gebeurt niet zelden. Soms ook wordt iets eerst genegeerd en komt het vervolgens alsnog in de belangstelling en gaat het tot het arsenaal horen van de algemeen erkende wetenschappelijke kennis. Het werk van de Oostenrijkse plantkundige Mendel is daar een goed voorbeeld van, een essentiële aanvulling als het was op het werk van Darwin. Vijftig jaar lang werd het genegeerd en toen tezamen met het verwante werk dat Hugo de Vries verricht had in de Amsterdamse Hortus, werd het plotseling wereldberoemd. Van de waardevolle wetenschapsresultaten die permanent genegeerd worden zullen we nooit iets weten, maar de veronderstelling dat het er best veel zouden kunnen zijn, lijkt geen onzin.

In feite was de opmerking over (natuur)wetenschap voor Wesseling maar een zijlijn. Wat hij eigenlijk wilde zeggen is dat geschiedenis geen wetenschap is in de zin van een samenhangende groep theorieën die betrekking hebben op de oplossing van problemen en die systematisch aan de werkelijkheid worden getoetst. Een historicus mag beweren wat hij wil zonder dat wat hij zegt enige samenhang vertoont met wat geldt als “stand van de wetenschap”. Hij kan dat doen zonder dat iemand hem daarover een verwijt kan maken, zolang wat hij zegt maar niet feitelijk kan worden weerlegd en zolang het betrekking heeft op het verleden. Wel dient geschiedenis ordening te brengen in het besproken materiaal. Die ordening kan zowel horizontaal als verticaal zijn, d.w.z. zij kan betrekking hebben op andere gebeurtenissen, die gelijktijdig elders plaats vinden of op voorvallen uit dezelfde regio, maar eerder of later. Geschiedenis is een muze, het is kunst zou men kunnen zeggen, maar wel gebaseerd op verifieerbare feiten uit het verleden.

Die eis om niet aantoonbaar van de feiten af te wijken geeft de geschiedenis een wetenschappelijk sausje, maar eigenlijk gaat het daarbij om niet meer dan het waarheidsstreven dat ieder fatsoenlijk mens in acht neemt als hij iets belangrijks heeft te beweren. Geschiedenis gaat over wat belangrijk was in het verleden terwijl behoorlijk aandacht wordt besteed aan het verifiëren van de vermelde feiten. Dat is eigenlijk alles en wetenschap is dat niet.

Advertenties

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in geschiedenis, wetenschap en filosofie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s