Een Preek van Arie Elshout.  

Een  column in de Volkskrant ging over de Nederlandse militairen in het buitenland en over de asymmetrie tussen de over en weer gebruikte middelen. De Afghanen en Irakezen deinzen nergens voor terug en de NATO militairen dienen zich te verantwoorden voor ieder kopje water dat in strijd met de instructies over het hoofd van een gevangen terrorist wordt gegooid. Het verhaal eindigt met de constatering dat dit voor de Westerse troepen een zwakte lijkt maar dat het – integendeel – een kracht is.

De vraag is even niet of dit waar is of niet. Daar kun je waarschijnlijk verschillend over denken. De vraag is ook niet of de peroratie van het verhaal zalvend is of niet. Mijn punt is dat Elshout dit kan beweren zonder het te beargumenteren en waarschijnlijk ook zonder er over na te denken. Hij put uit onze normen en waarden, zoals dat heet sinds Balkenende III.

Hij neemt niet voor niets het woord democratie in de mond, hoewel het niets met volksvertegenwoordiging van doen heeft. Hij doelt op de mensenrechten die tezamen met de democratische verantwoordingsplicht van de overheid de kern vormen van ons humanistische waardesysteem. Een niet beargumenteerd beroep op geldende waarden, in religieus verband is dat een preek.

We hebben een tijd gehad dat we de grote ideologieën, waaronder vooral het Marxisme, quasi religieus noemden, al vonden Marx en zijn aanhangers zelf het een “wetenschappelijke theorie’ die niets met God te maken had. Dat laatste was juist, maar religie gaat niet alleen over God, het gaat ook over mensen. Het is een vorm van hersenspoeling van een groep, waardoor de leden worden geconditioneerd om zich tegenover elkaar en de buitenwereld op een bepaalde voorspelbare manier te gedragen. Of dat gedrag wenselijk is of niet blijft in het midden, maar die gerichtheid en die niet-vrijblijvendheid van de religie heeft het met ideologieën gemeen.

In die zin is sinds de tweede wereldoorlog het humanisme een ideologie geworden,  in reactie op de verschrikkingen van de eerste helft van de eeuw. Slavernij, kolonialisme en apartheid worden sindsdien wereldwijd veroordeeld. Oorlog wordt uitgebannen, alle mensen worden broeders en wie zich tegen een van deze programmapunten verzet, heeft niet zozeer ongelijk maar die is slecht.

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in ethiek, geloof. Bookmark de permalink .