De kracht van Voskuil.

Ik denk dat ik niet de enige ben die zich ooit heeft afgevraagd hoe het grote kwaliteitsverschil verklaard kan worden tussen Het Bureau en het andere werk van Voskuil. Mij viel vannacht iets in en ik schrijf het nu op om het niet te vergeten.
Voskuil heeft zijn leven lang een dagboek bijgehouden, waar hij ’s avonds in optekende wat hem overdag was overkomen. Zoals in de meeste dagboeken moeten die aantekeningen kort zijn geweest en zonder literaire pretentie. Dat is een goed uitgangspunt voor een boek, want boeken lijden vaak meer onder een teveel dan een tekort aan literaire versiering. Feitelijkheid is een belangrijk kenmerk van Het Bureau. Een van de grote charmes is juist alles wat hij niet zegt en wat hij je zelf laat concluderen. Het verschil met zijn andere boeken is dat hij zijn andere werk bedacht heeft, maar dat het Bureau een product geweest is van snoeien. Alles wat erin staat heeft hij waargenomen en wat voor het verhaal niet belangrijk was heeft hij eruit gehaald.
Zijn stijl is goed, veel beter dan van de gemiddelde professional, maar dat is niet zijn sterkste kant. Dat is de grote intelligentie waarmee het boek geschreven is en de discipline en zelfkritiek. Veel mensen valt vooral de kritiek op die hij op zijn kantoorgenoten heeft en op zijn vrouw. Maar zijn zelfkritiek is zeker net zo scherp en ook voor zich zelf is hij onbarmhartig.
Er is eigenlijk maar een handvol mensen dat hij werkelijk niet mag en daar hoort, ondanks alle kritiek die hij op haar heeft, zijn vrouw zeker niet bij. Hij is dol op dat mens, hoe raar ze soms ook uit de hoek kan komen. En ook de mensen van zijn afdeling die hij bijna allemaal zelf heeft uitgezocht, mag hij graag. Van zijn directeur Balk weet hij niet helemaal wat hij van hem vinden moet maar hij respecteert hem in elk geval. Ik denk dat hij maar aan drie of vier mensen in het Bureau een uitgesproken hekel had en die komen in het verhaal weinig voor, met één uitzondering, die portier, die altijd ziek is.
Als hij, zoals wel eens bij de beschrijvingen van een landschap, iets van een literaire pretentie laat zien, wordt de kwaliteit van het boek meteen een heel stuk minder. Vergelijk dat eens met bijvoorbeeld een landschapsbeschrijving uit à la récherche du temps perdu; dat is echt heel veel beter.
Voskuil is iemand met een goede literaire smaak maar meer met veel competentie dan met een groot creatief vermogen. Meer wetenschapper dan kunstenaar eigenlijk.
Voor het schrijven van Het Bureau heeft hij tientallen jaren dagboek gebruikt en het werk eraan bestond voor het grootste deel uit schrappen. Daar is hij heel rigoureus in geweest. Hele jaren heeft hij eruit gehaald en wat er tijdens het schrijven van het boek bijgekomen is, is redelijk beperkt gebleven.
Dat is, lijkt me, de verklaring voor het verschil en als U er anders over denkt hoor ik dat graag.

Advertisements

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in literatuur en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s